IV SAB/Wr 933/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Radom, Sędziowie: Asesor WSA Aneta Brzezińska, Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn (sprawozdawca), po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 30 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi M. D. na bezczynność Dyrektora Szkoły Podstawowej nr 3 im. Podróżników i Odkrywców Polskich w Oleśnicy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia 3 kwietnia 2024 r. I. stwierdza, że Dyrektor Szkoły Podstawowej nr 3 im. Podróżników i Odkrywców Polskich w Oleśnicy dopuścił się bezczynności; II. stwierdza, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. zobowiązuje Dyrektora Szkoły Podstawowej nr 3 im. Podróżników i Odkrywców Polskich w Oleśnicy do rozpatrzenia wniosku w terminie 14 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; IV. zasądza od Dyrektora Szkoły Podstawowej nr 3 im. Podróżników i Odkrywców Polskich w Oleśnicy na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Skargą z 23 VIII 2024 r. M. D. (dalej "skarżąca") zakwestionowała bezczynność Dyrektora Szkoły Podstawowej nr [...] im. P. w O. (dalej jako "dyrektor") w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z 3 IV 2024 r. W skardze zażądano: stwierdzenia bezczynności; zobowiązania dyrektora do udostępnienia żądanej informacji w terminie do 14 dni oraz zasądzenia kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wyjaśniono, że skarżąca wnioskiem z 3 IV 2024 r., złożonym za pośrednictwem platformy ePUAP, wniosła o przesłanie na wskazaną skrzynkę elektroniczną regulaminu funkcjonowania monitoringu wizyjnego w szkole wraz z dokumentacji potwierdzającymi datę wejścia w życie tego regulaminu. Pomimo upływu ustawowego terminu, żądana informacja nie została udostępniona. W odpowiedzi na skargę dyrektor, pismami procesowymi z 25 IX, 29 XI oraz 12 XII 2024 r., wyjaśnił szerzej okoliczności sprawy wskazując na jej związek z wypadkiem córki skarżącej podczas lekcji wychowania fizycznego. Jednocześnie dyrektor nadmienił, że w związku z błędem w książce adresowej e-PUAP do skarżącej nie docierała korespondencja elektroniczna wysyłana przez szkołę. Do czasu naprawienia błędu przez informatyka szkoła nie miała możliwości kontaktowania się ze skarżącą przez system ePUAP. Do pisma procesowego z dnia 12 XII 2024 r. załączono m.in. dowód doręczenia skarżącej żądanych dokumentów w formie papierowej na adres zameldowania (data doręczenia 2 XII 2024 r.) oraz screen ekranu obrazujący problem z doręczeniem elektronicznym skarżącej przesyłki w dniu 25 IX 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z 30 VIII 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935) – zwanej dalej "ppsa", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Zakresem sądowej kontroli objęte jest zatem także postępowanie organu w zakresie realizacji prawa dostępu do informacji, w tym informacji publicznej. Przedmiotem rozpoznawanej skargi jest bezczynność dyrektora w zakresie udostępnienia informacji w postaci regulaminu funkcjonowania monitoringu wizyjnego podmiotu publicznego (tu: szkoły publicznej). Tego rodzaju dokument stanowi bez wątpienia informację publiczną. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 IX 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022r., poz. 902), dalej: "UoDIP", każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Z "bezczynnością" organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (tak m.in. wyrok NSA z 11 III 2015 r., I OSK 934/14 - CBOSA). Wniosek o udostępnienie informacji publicznej został złożony przez skarżącą w dniu 3 IV 2024 r. Skarżąca we wniosku jednoznacznie opisała przedmiot informacji i zaznaczyła sposób i formę, w jakich odpowiedź ma być udzielona. Dyrektor miał 14 dni na udostępnienie informacji, względnie na zawiadomienie o powodach opóźnienia i określenie – nie dłuższego jak 2 miesiące - terminu udostępnienia informacji. Takie terminy rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej wyznaczają przepisy z art. 13 UoDIP. Tymczasem skarżącej nie udzielono we wskazanym terminie żądanej informacji. Ze stanowiska dyrektora wynika, że taki stan rzeczy stanowił wynik błędu w książce adresowej ePUAP i wymagał dokonania przez informatyka zmian w bazie KOS. Jak bowiem wynika z załączników do pisma procesowego z 12 XII 2024 r., dyrektor w dniu 25 IX 2024 r. wysłał na adres skarżącej żądane informacje, jednak w tym samym dniu otrzymał poświadczenie przedłożenia tych dokumentów Zespołowi Oświaty Samorządowej, a nie skarżącej. Nie kwestionując argumentacji organu stwierdzić trzeba, że przywołane okoliczności mają charakter wewnętrzny i techniczny, nie zwalniają więc z odpowiedzialności za bezczynność w rozpoznaniu wniosku. Organ zobligowany jest bowiem tak zorganizować swoją działalność, by prawo strony do rozpoznania jej sprawy (wniosku) w ustawowym terminie nie doznawało uszczerbku. W okolicznościach sprawy wniosek złożony został przez skarżącą w dniu 3 IV 2024 r., zaś skarga dnia 23 VIII 2024 r. Okres trwający ponad 4. miesiące był z pewnością wystarczający do rozwiązania technicznego problemu błędów w książce adresowej ePUAP. Jak wynika z art. 149 § 1 ppsa, sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Przepis art. 149 § 1 pkt 1 ppsa nie określa, jakimi kryteriami powinien kierować się sąd, określając organowi termin do wykonania wyroku przez podjęcie nakazanych w nim działań. W związku z tym należy przyjąć, że sąd dysponuje w tym zakresie pełną swobodą, przy czym powinien kierować się przede wszystkim interesem strony, a jako wytyczne traktować terminy ustawowe do załatwiania spraw w postępowaniu, w którym nastąpiła bezczynność organu administracji publicznej. Nie oznacza to jednak, że terminy te powinny być traktowane jako bezwzględnie wiążące sąd. Należy zawsze brać pod uwagę specyfikę danej sprawy. Sąd w niniejszej sprawie zobowiązał dyrektora do rozpatrzenia wniosku skarżącego w terminie 14 dni, gdyż taki termin wynika zasadniczo z przepisów UoDIP, tak więc należy go uznać za wystarczający. Sąd miał przy tym na względzie, że jakkolwiek do pisma procesowego z 12 XII 2024 r. dyrektor załączył dowód doręczenia żądanej przez skarżącą informacji za pośrednictwem operatora pocztowego, jednak czynność ta nie wypełnia żądania wniosku, zgodnie z którym informacja miała być doręczona w formie elektronicznej. W takich uwarunkowaniach faktycznych Sąd musiał uznać, że wniosek skarżącej nie został rozpatrzony zgodnie z zawartym w nim żądaniem. Zgodnie z art. 14 ust. 2 UoDIP, jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W takim przypadku, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się. Wynika z tego, że podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji nie może zmienić wskazanej we wniosku formy jej udostępnienia, chyba że zastosuje dyspozycję z art. 14 ust. 2 UoDIP, co w okolicznościach sprawy nie miało miejsca. Stąd też doręczenie skarżącej regulaminu w formie zwykłej nie mogło zostać uznane za czynność rodzącą skutek prawny w postaci udostępnienia informacji publicznej zgodnie z żądaniem wniosku. Stosownie do art. 149 § 1a ppsa, stwierdzając bezczynność organu sąd jednocześnie stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. "Rażące" naruszenie prawa jest kwalifikowaną postacią naruszenia prawa i jako takie powinno być interpretowane ściśle. Sąd stwierdza rażące naruszenie prawa, gdy wystąpią szczególne okoliczności uzasadniające przyjęcie takiego stanowiska. Zgodnie ze słownikowym znaczeniem tego sformułowania za działanie "rażące" należałoby uznać działanie bezsporne, ponad miarę, niewątpliwe, wyraźne oraz oczywiste. Nie każde zatem naruszenie prawa wskutek prowadzenia postępowania w sposób przewlekły lub bezczynny będzie naruszeniem rażącym. Ocena jednak, czy mamy do czynienia z naruszeniem rażącym, powinna być dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych. Dla uznania, że bezczynność organu miała miejsce z naruszeniem prawa w stopniu rażącym należy wykazać, że odpowiedzialność za nią ponosi organ administracji i że jest ona niemożliwa do zaakceptowania w państwie prawnym. Akcentowany jest ciążący na sądach administracyjnych obowiązek roztropnego kwalifikowania bezczynności czy przewlekłości jako mającej miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wynikający z konsekwencji (w tym prawnokarnych) takiej kwalifikacji (zob. wyrok NSA z 17 XI 2015 r., II OSK 652/15; wyrok NSA z 8 III 2017 r., I OSK 1925/16 – CBOSA). W ocenie Sądu okoliczności faktyczne stwierdzonej w niniejszej sprawie bezczynności przejawiają cechy naruszenia prawa o szczególnym stopniu kwalifikacji. Należy zwrócić uwagę, że skarżąca przed wniesieniem skargi oczekiwała ponad cztery miesiące na przesłanie jej żądanych informacji. Jest to okres wielokrotnie przekraczający termin ustawowy wynoszący 14 dni. Dyrektor nie wykazał, by w tym czasie podejmowane były próby doręczenia skarżącej informacji. Ze stanowiska dyrektora wynika, że pierwsza próba doręczania miała miejsce dopiero w dniu 25 IX 2024 r., a więc już po wniesieniu skargi. Bezczynności nie da się zatem usprawiedliwić problemami technicznymi w stosowaniu wobec skarżącej elektronicznej formy doręczeń. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa, uwzględniając kierunek rozstrzygnięcia i poniesione przez skarżącą celowe koszty w łącznej kwocie 100 zł (wpis od skargi). Sąd rozpoznał skargę na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 4 ppsa.