1 CO 46/59

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Krzyżanowski (sprawozdawca). Sędziowie: J. Kamiński, F. Szczepański.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Władysława J. przeciwko Adamowi W. ze skargi Władysława J. na czynności komornika, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym dnia 7 stycznia 1960 r. zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Lublinie do rozstrzygnięcia w trybie art. 388 k.p.c.:"Do jakiej władzy egzekucyjnej (sądowej czy administracyjnej) należy wykonanie prawomocnego wyroku przywracającego zakłócone posiadanie wspólnej kuchni przez nakazanie pozwanemu »wprowadzenia« do niej mebli powoda?"uchwalił następującą odpowiedź:"Do wykonania prawomocnego wyroku sądowego przywracającego zakłócone posiadanie wspólnej kuchni przez nakazanie pozwanemu wprowadzenia do tej kuchni szafy i kufra powoda - właściwy jest organ egzekucyjny władzy sądowej".Uzasadnienie faktyczneW sprawie Sądu Powiatowego w Lublinie zapadł wyrok prawomocny "przywracający na rzecz powoda Adama W. zakłócone przez pozwanego Władysława J. posiadanie wspólnej kuchni przez nakazanie pozwanemu wprowadzenia do tej kuchni szafy i kufra powoda". Komornik wezwał Władysława J. do dobrowolnego "oddania do wspólnego użytku kuchni" pod rygorem przymusowej egzekucji.Władysław J. w skardze na powyższą czynność komornika domagał się jej uchylenia, zarzucając naruszenie przepisu art. 75 prawa lokalowego, ustanawiającego właściwość władzy administracyjnej do wykonania orzeczeń sądowych w sprawie opróżnienia lokalu. Jednocześnie wniósł o zawieszenie postępowania egzekucyjnego.Sąd Powiatowy w Lublinie postanowieniem z dnia 20.VIII.1959 r., uwzględniając ten wniosek, na podstawie art. 566 § 1 k.p.c. zawiesił postępowanie egzekucyjne.W zażaleniu Adam W. żąda uchylenia postanowienia zawieszającego postępowanie egzekucyjne.Sąd Wojewódzki postanowieniem z dnia 16.II.1959 r. na zasadzie art. 388 k.p.c. przekazał Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia budzące poważne wątpliwości zagadnienie prawne podane na wstępie.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Jak trafnie podnosi w uzasadnieniu postanowienia Sąd Wojewódzki, stosownie do ogólnej zasady wyrażonej w art. 215 § 1 k.p.c., czynności egzekucyjne wszczynane na podstawie tytułów egzekucyjnych, o których mowa w art. 533 k.p.c., należą do właściwości sądów powiatowych i urzędujących przy tych sądach komorników.Do uchylenia powyższej zasady ogólnej przez ustanowienie dla pewnej kategorii spraw niedopuszczalności drogi egzekucji sądowej, a tym samym wyłączenia właściwości organów sądowych do przeprowadzenia egzekucji (art. 588 § 1 k.p.c.), potrzebny jest przepis szczególny.Wyłączenie tego typu zawierają m.i.: postanowienie art. VII § 2 i VIII § 1 przep. wprow. pr. o sądowym postępowaniu egzekucyjnym, § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 28.VI.1955 r. w sprawie przymusowego ściągania niektórych należności państwowych (Dz. U. Nr 32, poz. 193), art. 1 ustawy z dnia 6.VI.1958 r. o ściąganiu należności Państwa z tytułu najmu lokali (Dz. U. Nr 35, poz. 156) oraz wchodzący w grę w niniejszej sprawie przepis art. 75 prawa lokalowego (Dz. U. Nr 10, poz. 59). Wymienione przepisy, wprowadzając wyjątki od zasady ogólnej, nie dopuszczają interpretacji rozszerzającej i nie mogą być stosowane do wypadków wyraźnie w nich nie przewidzianych.Przepis art. 75 pr. lokal., jeśli chodzi o rozważane zagadnienie, przekazuje wykonywanie prawomocnych orzeczeń sądowych w sprawach opróżnienia lokalu właściwym dla spraw lokalowych organom prezydiów rad narodowych jako władzy egzekucyjnej w trybie postępowania przymusowego w administracji.Literalne brzmienie powyższego przepisu wskazuje na to, że dotyczy on orzeczeń nakazujących "opróżnienie" lokalu, a więc do wykonania których konieczne jest usunięcie z pomieszczenia dotychczasowego lokatora i osób prawa jego reprezentujących, natomiast nie odnosi się on do takich orzeczeń, które pozostawiając dłużnika w lokalu, ograniczają jedynie możność korzystania przez niego z całego lokalu, a zarazem zmuszają do tego, by również inną osobę dopuścić do takiego korzystania, jak to ma miejsce w rozpoznawanym wypadku w razie przywrócenia posiadania wspólnej kuchni.Nadmienić należy, że ustawodawca, stosując określenie "opróżnienie lokalu", oznacza nim zawsze jednocześnie taki stan faktyczny, z którym łączy się usunięcie osoby zajmującej lokal i konieczność jej przekwaterowania (art. 16 ust. 1, art. 47 i 76 ustawy). Za przyjęciem powyższego stanowiska przemawia również cel przepisu. W obecnym ustroju społecznym Państwo nie dopuszcza w zasadzie do eksmisji z lokalu obywatela bez zapewnienia mu jednocześnie równorzędnego lokalu lub przynajmniej pomieszczenia zastępczego.Jednakże istniejący przed wejściem w życie prawa lokalowego rozdział kompetencji w zakresie wykonawstwa orzeczeń eksmisyjnych i przydziału lokali czy też pomieszczeń zastępczych prowadził w efekcie do niepożądanych - z punktu widzenia zasad praworządności - faktów istnienia znacznej ilości nie wykonanych orzeczeń sądowych nakazujących eksmisję z lokalu. Temu stanowi rzeczy ma w znacznej mierze zapobiec wynikająca z art. 75 pr. lokal. centralizacja wykonawstwa wyroków sądowych oraz decyzji administracyjnych w sprawach eksmisyjnych w prezydiach rad narodowych, które koncentrując w swych rękach dyspozycję wolnymi pomieszczeniami, mają większą możność zsynchronizowania interesów wierzyciela z uzasadnionymi potrzebami bytowymi dłużnika.Jednakże przytoczone względy, które uzasadniały przekazanie wykonania orzeczeń eksmisyjnych organom prezydiów rad narodowych, nie zachodzą w sprawie o przywrócenie posiadania wspólnej kuchni, skoro wykonanie w tym zakresie orzeczenia sądowego nie prowadzi ani do konieczności opróżnienia lokalu przez zobowiązanego, ani też do potrzeby przydzielenia mu lokalu czy też pomieszczenia zastępczego.Z tych względów na postawione przez Sąd Wojewódzki pytanie należało udzielić odpowiedzi jak w sentencji.