1 CR 1051/58

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Heleny R. przeciwko Skarbowi Państwa (Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej K.) i Franciszkowi R. o odszkodowanie po rozpoznaniu rewizji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla województwa warszawskiego z dnia 29 maja 1958 r. oddalił rewizję.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki dla województwa warszawskiego wyrokiem z dnia 29 maja 1958 r. oddalił powództwo Heleny R. przeciwko Skarbowi Państwa (Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej K.) i Franciszkowi R. o odszkodowanie w kwocie 22.400 zł, przy czym wyszedł z założeń następujących:Powódka domaga się zasądzenia od pozwanych 22.400 zł tytułem odszkodowania za bezprawne zabranie jej działki gruntu i oddanie w użytkowanie R.Pozwany Skarb Państwa wnosił o oddalenie powództwa na podstawie art. 2 ust. 5 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. (Dz. U. z 1957 r. Nr 39, poz. 173), twierdząc, że działka została odebrana powódce w trybie dekretu z dnia 9 lutego 1953 r. o całkowitym zagospodarowaniu użytków rolnych (Dz. U. z 1953 r. Nr 11, poz. 40), a zwrot tej działki nie nastąpił w oparciu o art. 101 rozporządzenia o postępowaniu administracyjnym.Pozwany R. wnosił o oddalenie powództwa, twierdząc, że objął nieużytek a oddał działkę należycie zagospodarowaną.Na podstawie wyjaśnień stron i zeznań świadków oraz złożonych dokumentów Sąd ustalił następujący stan faktyczny.Działka sporna została odebrana powódce w trybie dekretu z dnia 9 lutego 1953 r. o całkowitym zagospodarowaniu użytków rolnych i oddana w użytkowanie R. (wyciąg z uchwały) (...).Pozwany w 1956 r. oddał powódce działkę wynawożoną i obsianą częściowo koniczyną (...).Oddanie działki powódce nastąpiło w wyniku zmiany decyzji władz administracyjnych bez uznania wydanej decyzji za bezprawną. W tych warunkach Skarb Państwa w oparciu o art. 2 ust. 5 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. nie odpowiada z tytułu szkód wyrządzonych w nieruchomości.Pozwany R. otrzymawszy działkę od Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej w oparciu o wspomniany dekret o zagospodarowaniu użytków rolnych był w dobrej wierze i nie może odpowiadać za pobrane w wyniku prawidłowej gospodarki płody rolne (art. 311 prawa rzeczowego). Nie zostało wykazane, aby pozwany wzbogacił się kosztem powódki, skoro udowodniono, że oddał działkę w należytym stanie i pozostawił powódce koniczynę, za którą uzyskała 1.200 zł.W tych warunkach powództwo należało oddalić.W rewizji powódka wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku, zarzucając, że wyrok został wydany pomimo niewyjaśnienia w sposób dostateczny wszystkich okoliczności faktycznych, a w szczególności bez badania, czy uchwała Prezydium Gminnej Rady Narodowej wydana została zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego i jaka jest treść aktu administracyjnego, mocą którego powódce przywrócono użytkowanie jej gruntu, oraz czy akt ten nie zawiera stwierdzenia bezprawności poprzedniej uchwały o odebraniu powódce użytkowania gruntu. Wreszcie skarżąca zarzuca, że Sąd swe przekonanie o bezzasadności roszczeń pozwu wyprowadził bez przeprowadzenia zaofiarowanych przez powódkę dowodów z przesłuchania świadka oraz biegłych i przeprowadzenia dowodu z przesłuchania stron.Rewizja jest pozbawiona uzasadnionych podstaw.Sąd Wojewódzki zasadnie stwierdził, iż przekazanie gruntu powódki w użytkowanie R. nastąpiło na podstawie uchwały Prezydium Gminnej Rady Narodowej i umowy, zawartej z R. przez wspomniane Prezydium a zatwierdzonej przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej, a to w trybie dekretu z dnia 9 lutego 1953 r. o całkowitym zagospodarowaniu użytków rolnych. Skoro w danym wypadku Prezydium Powiatowej Rady Narodowej zatwierdziło tę umowę i wniosek Prezydium Gminnej Rady Narodowej o przekazanie gruntu w użytkowanie R. w trybie art. 10 w związku z art. 6 dekretu z dnia 9 lutego 1953 r. o całkowitym zagospodarowaniu użytków rolnych i organy te zachowały zakres swej właściwości, wynikającej z przepisów wspomnianego dekretu, stosując także tryb wynikający z przepisów art. 6 i 10 wspomnianego dekretu - nie należy do drogi postępowania cywilnego badanie zachowania odpowiednich form postępowania administracyjnego, bowiem w postępowaniu cywilnym mógłby być podniesiony jedynie zarzut wadliwości aktu administracyjnego, polegającej na wydaniu aktu przez organ oczywiście niewłaściwy lub z zaniechaniem jakiejkolwiek procedury administracyjnej. Zarzutu takiego strona powodowa nie wysunęła i zarzut taki nie znajduje uzasadnienia w okolicznościach sprawy. Również zbędne było badanie dalsze treści decyzji o zwrocie gospodarstwa powódce jako właścicielce, skoro zwrot ten nastąpił w związku z uwzględnieniem w sierpniu 1956 r. podania powódki o zwrot na jej rzecz gruntu jako właścicielce (k. 6). Niezależnie od tego bez względu na treść i motywy wspomnianej decyzji z sierpnia 1956 r. powództwo przeciwko Skarbowi Państwa, jak to zasadnie przyjął Sąd Wojewódzki i czego strona powodowa skutecznie podważyć nie może - nie może odnieść skutku, skoro poprzedni posiadacz gruntu w myśl art. 2 ust. 5 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. nie może dochodzić od Państwa roszczeń z tytułu szkód wyrządzonych mu w nieruchomości, której użytkowanie zostało przekazane w trybie dekretu z dnia 9 lutego 1953 r. o całkowitym zagospodarowaniu użytków rolnych. Skoro nie budzi wątpliwości i jest niesporne w sprawie, że przekazanie gruntu powódki w użytkowanie R. nastąpiło w trybie dekretu z dnia 9 lutego 1953 r., to nie ma żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczność, czy przekazanie w trybie tego dekretu gruntu powódki w użytkowanie R. było uzasadnione pod względem prawnym, bowiem w każdym razie roszczenie powódki z tego tytułu jest niedopuszczalne w świetle art. 2 ust. 5 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r., a to tym bardziej, gdy skarżąca nie powołuje nawet istnienia przesłanek z art. 4 ustawy z dnia 15 listopada 1956 r. (...).Z tych zasad Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.