1 CR 109/59

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Gross (sprawozdawca). Sędziowie: J. Kamiński, Z. Masłowski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku Weroniki L. o stwierdzenie praw do spadku po zmarłym Janie L., po rozpoznaniu rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Białymstoku z dnia 12 września 1958 r.,postanowił: uchylić zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Sądu Powiatowego w Suwałkach z dnia 11 kwietnia 1958 r. i sprawę przekazać Sądowi Powiatowemu w Suwałkach do ponownego rozpoznania w innym składzie.Uzasadnienie faktyczneW. L. zgłosiła wniosek o stwierdzenie praw spadkowych po zmarłym w dniu 12 listopada 1954 r. mężu jej, J. L., twierdząc, że oprócz niej do spadku przychodzą dwaj jej synowie: W. L. i A. L.Sąd Powiatowy w Suwałkach postanowieniem z dnia 14 kwietnia 1958 r. stwierdził, że spadkobiercami po zmarłym J. L. są: żona W. L. - w ¼ części majątku spadkowego z wyłączeniem majątku dorobkowego spadkodawcy oraz syn A. L. w ¾ częściach majątku spadkowego oraz w całości - co do majątku dorobkowego spadkodawcy.Sąd pominął W. L., gdyż stanął na stanowisku, że złożony przez niego akt urodzenia, stwierdzający pochodzenie od J. L., nie może stanowić dowodu pochodzenia od spadkodawcy J. L., a L. nie zastosował się do postanowienia Sądu zobowiązującego go do złożenia aktu urodzenia z właściwym brzmieniem nazwiska. Zapewnienia zaś złożonego przez W. L., że L. jest synem spadkodawcy, Sąd Powiatowy nie uznał za dowód wystarczający.Rewizję W. L., złożoną od powyższego postanowienia, Sąd Wojewódzki w Białymstoku oddalił postanowieniem z dnia 12 września 1958 r.Sąd Wojewódzki nie podzielił stanowiska rewizji, że z mocy art. 28 k.p.n. fakt pochodzenia W. L. od spadkodawcy J. L. - wobec przyznania współspadkobierców - nie wymagał dalszych dowodów wyjaśniając, że jego charakter spadkobiercy wymagał udowodnienia aktem urodzenia, a skoro akt ten nie wykazuje pochodzenia W. L. od J. L., to sprostowanie treści tego aktu mogło być dokonane jedynie we właściwym trybie postępowania niespornego. Obalenie zaś danych aktem tym stwierdzonych w inny sposób, a w szczególności zeznaniami świadków lub twierdzeniami uczestników, jest niedopuszczalne. Wobec niezłożenia Sądowi Powiatowemu, zgodnie z jego żądaniem, sprostowanego aktu urodzenia, Sąd ten, stwierdzając prawa do spadku, słusznie - zdaniem Sądu Wojewódzkiego - pominął W. L., który po udowodnieniu swego pochodzenia od spadkodawcy będzie mógł dochodzić praw spadkowych w drodze powództwa.Oba wymienione wyżej postanowienia zaskarżył Minister Sprawiedliwości rewizją nadzwyczajną, w której wnosi o uchylenie postanowienia Sądu Wojewódzkiego i Sądu Powiatowego oraz o przekazanie sprawy Sądowi Powiatowemu w Suwałkach do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneRozpoznając rewizję nadzwyczajną Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Skarżący zarzuca, że skoro prawa W. L. do spadku po J. L. przyznane zostały przez wnioskodawczynię i uczestnika A. L., to nie było podstaw do żądania od W. L. dalszych dowodów, oraz że pominięcie jego praw spadkowych koliduje z zasadą prawdy obiektywnej i nie daje się pogodzić z przepisem art. 26 k.p.n.Tak sformułowany zarzut rewizji nadzwyczajnej nie zasługuje na uwzględnienie.Art. 26 k.p.n. zobowiązuje Sąd do zarządzenia z urzędu przeprowadzenia dowodów potrzebnych do wyjaśnienia okoliczności, sprawy. Skoro zatem twierdzenia uczestników postępowania o stwierdzenie praw do spadku były sprzeczne z treścią aktu urodzenia W. L., to Sąd nie mógł pominąć danych wynikających z tego aktu, który stosownie do art. 23 prawa o aktach stanu cywilnego z dnia 8 czerwca 1955 r. stanowi dowód zdarzeń w nim stwierdzonych, a gdyby to uczynił, popadłby w oczywistą kolizję z art. 26 k.p.n.Nie miał także Sąd możności przyjąć za udowodnione pochodzenia spadkobiercy od spadkodawcy na podstawie przyznania uczestników postępowania, a wbrew treści aktu urodzenia, gdyż z powołanego poprzednio art. 25 prawa o aktach stanu cywilnego wynika, że niezgodność z prawdą danych aktu urodzenia udowodniona być może jedynie w postępowaniu niespornym o sprostowanie takiego aktu.Słusznie natomiast zarzuca rewizja nadzwyczajna, że środki, jakie Sąd Powiatowy podjął dla wyjaśnienia prawdy obiektywnej, były niewystarczające. Niedostateczność ta polegała przy tym nie tylko na wyznaczeniu W. L. zbyt krótkiego terminu do złożenia sprostowanego aktu urodzenia, lecz także na niewykorzystaniu przewidzianej w art. 26 ust. 4 prawa o aktach stanu cywilnego ewentualnej możliwości sprostowania aktu z inicjatywy prokuratora lub organu nadzoru nad urzędem stanu cywilnego (art. 8 prawa o aktach stanu cyw.). Pominięcie tego nasuwającego się w sposób oczywisty środka usunięcia przeszkody dotarcia do prawdy obiektywnej, jaką - w świetle twierdzeń uczestników postępowania - zdaje się być niezgodna z prawdą treść aktu urodzenia W. L., stanowi istotne naruszenie art. 26 k.p.n., oddalenie zaś przez, Sąd Wojewódzki rewizji L. mimo jej usprawiedliwionych podstaw, jak słusznie podnosi rewizja nadzwyczajna, nastąpiło z pogwałceniem art. 383 k.p.c. w związku z art. 4 k.p.n.Dlatego też rewizje nadzwyczajną należało uznać za usprawiedliwioną bez potrzeby rozważania ostatniego jej zarzutu obrazy art. 76 post. spadk., jako w tym stanie rzeczy bezprzedmiotowego.Z powyższych zasad Sąd Najwyższy na mocy art. 398 w związku z art. 384 k.p.c. orzekł jak w sentencji.