1 CZ 43/54

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Jodłowski (sprawozdawca). Sędziowie: S. Białek, K. Lipiński.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Skarbu Państwa (Rejonu Dróg Wodnych w Warszawie) przeciwko Ignacemu K., Hieronimowi N. i Stanisławowi W. o 8.500 zł, po rozpoznaniu zażalenia pozwanego N. na postanowienie Sądu Wojewódzkiego dla województwa warszawskiego w Warszawie z dnia 29 grudnia 1954 r.,zażalenie oddalił.Uzasadnienie faktyczneW pozwie wniesionym w dniu 12 października 1954 r. Skarb Państwa (Rejon Dróg Wodnych w Warszawie) domaga się nakazania pozwanym Ignacemu K., Hieronimowi N. i Stanisławowi W., aby wydali powodowi grunt o powierzchni 5 ha, stanowiący wyspę położoną na 125,4 km rzeki Bug. W uzasadnieniu żądania powód podaje, że wyspa ta znajduje się na rzece Bug u wejścia rzeczki Uroczysko, naprzeciwko gruntów pozwanego K., do których przylegają grunty pozostałych pozwanych. W 1946 r. podczas spływu lodów zatrzymał się na wyspie zator lodowy, który spowodował zasypanie piaskiem przepływu wody między wyspą a gruntami pozwanego K. Pozwani zawładnęli wówczas wyspą i użytkują ją bez żadnego tytułu prawnego, jakkolwiek na zasadzie art. 9 ust. 1 i art. 11 ust. 2 ustawy wodnej stanowi ona własność Skarbu Państwa.Na pierwszej rozprawie w dniu 29 grudnia 1954 r. pozwany N. zgłosił wniosek o odrzucenie pozwu ze względu na niewłaściwość rzeczową Sądu Wojewódzkiego, powołując się na to, że włada on (wymieniony pozwany) tylko częścią przedmiotu sporu, której wartość uzasadnia właściwość sądu powiatowego.Sąd Wojewódzki postanowieniem wydanym i ogłoszonym na rozprawie w dniu 29 grudnia 1954 r. zarzut niewłaściwości sądu odrzucił, uznając, że powód żąda wydania przedmiotu sporu od pozwanych niepodzielnie.Postanowienie powyższe zaskarżył pozwany Hieronim N., wnosząc o uchylenie lub zmianę zaskarżonego postanowienia i odrzucenie pozwu. Skarżący zarzuca obrazę art. 10, 11, 19, 63 pkt 2), art. 200 pkt 1) i 2), art. 207 § 1 k.p.c. oraz art. 3 § 1 i 2 w związku z art. 4 i 11 k.z. Obrazy powyższych przepisów skarżący dopatruje się w tym, że Sąd Wojewódzki nie uwzględnił wniosku skarżącego o przeprowadzenie dowodu na okoliczność, iż włada on indywidualnie tylko częścią spornej wyspy o wartości nie uzasadniającej właściwości Sądu Wojewódzkiego; Sąd Wojewódzki dowolnie wysnuł wniosek, że powód żąda wydania przedmiotu sporu od pozwanych niepodzielnie, gdyż powód żądania takiego nie zgłaszał, a zgodnie ze wskazanymi przepisami k.z. świadczenie, którego powód dochodzi, jest podzielne, bo gdyby było niepodzielne, pozwani odpowiadaliby solidarnie, brak jest jednak podstaw do przyjęcia odpowiedzialności solidarnej pozwanych.Powód wniósł odpowiedź na zażalenie z wnioskiem o jego oddalenie.Uzasadnienie prawneRozpoznając zażalenie, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Wniosek pozwanego o odrzucenie pozwu ze względu na niewłaściwość rzeczową Sądu Wojewódzkiego był w każdym razie bezzasadny. Skarżący, powołując się na art. 207 § 1 k.p.c., pomija fakt, że w świetle tego przepisu, w brzmieniu nadanym mu przez dekret z dnia 23 kwietnia 1953 r. (Dz. U. Nr 23, poz. 90), niewłaściwość sądu, przed który wytoczono pozew, nie powoduje odrzucenia pozwu, lecz jedynie przekazanie sprawy do sądu właściwego. Gdyby więc nawet zarzut pozwanego co do niewłaściwości Sądu Wojewódzkiego był trafny, to w każdym razie zarzut ten nie mógłby powodować odrzucenia pozwu.Jednakże nie można uznać, aby w sprawie niniejszej zachodziła niewłaściwość rzeczowa Sądu Wojewódzkiego. O właściwości rzeczowej sądu decyduje bowiem w każdym wypadku treść i zakres żądania, jakie powód zgłasza w powództwie, niezależnie od tego, w jakim zakresie żądanie to może w wyniku rozpoznania sporu okazać się uzasadnione. Jeśli np. powód domagałby się w pozwie zasądzenia od pozwanego kwoty 10.000 zł z tytułu ceny kupna, mimo że umowa sprzedaży wymienia cenę 5.000 zł, to właściwym rzeczowo będzie mimo to, stosownie do art. 11 pkt 3) k.p.c. (jeśli jedna ze stron należy do podmiotów podlegających arbitrażowi gospodarczemu), sąd wojewódzki, a nie sąd powiatowy. Podobnie, jeśli powód należący do wymienionej grupy podmiotów domaga się wydania przez pozwanych przedmiotu wartości przeszło 7.500 zł, twierdząc, że pozwani posiadają ten przedmiot wspólnie i że obowiązek wydania ciąży na nich niepodzielnie, to niezależnie od tego, czy pozwani rzeczywiście posiadają przedmiot sporu wspólnie, czy też indywidualnie w określonych częściach, właściwy rzeczowo będzie w takim wypadku stosownie do art. 11 pkt 3) k.p.c. sąd wojewódzki.W pozwie powód twierdził ogólnie, że pozwani "zawładnęli wyspą i użytkują ją", i domagał się nakazania pozwanym, aby wydali wyspę powodowi. Przy tak ogólnym sformułowaniu zarówno uzasadnienia, jak i konkluzji pozwu oraz wobec niepodania przez powoda, w jakich częściach żąda wydania wyspy od poszczególnych pozwanych, mógł Sąd Wojewódzki uznać, że powód twierdzi, iż pozwani zawładnęli wyspą wspólnie i że domaga się wydania przez nich wyspy niepodzielnie. Wszelkie wątpliwości w tym względzie odpadają zresztą w świetle wyjaśnień powoda zawartych w odpowiedzi na zażalenie, gdzie powód stwierdza, iż żądanie jego co do niepodzielnego wydania przedmiotu sporu przez pozwanych wynika z konkluzji pozwu. Powód trafnie wskazuje, że gdyby było inaczej, musiałby on określić żądanie w stosunku do każdego z pozwanych.Skoro zatem powód domaga się od pozwanych wydania spornej wyspy niepodzielnie, twierdząc, że posiadają ją wspólnie, to niezależnie od tego, czy to ostatnie twierdzenie powoda odpowiada rzeczywistemu stanowi faktycznemu, czy też pozwani weszli w posiadanie poszczególnych części wyspy i użytkują ją rozdzielnie - uzasadniona jest właściwość rzeczowa Sądu Wojewódzkiego, o której ze względu na osobę powoda decyduje wartość całego przedmiotu sporu.Skarżący mylnie zarzuca obrazę art. 63 pkt 2) k.p.c., ponieważ współuczestnictwo pozwanych oceniać należy w sprawie niniejszej na podstawie art. 63 pkt 1) k.p.c., a nie pkt 2). Skoro bowiem powód twierdzi, że obowiązek wydania spornej wyspy jest wspólny dla wszystkich trzech pozwanych, to nie przesądzając, czy to twierdzenie powoda jest słuszne i uzasadnione stanem faktycznym, jaki ustali Sąd w wyniku rozpoznania sprawy, współuczestnictwo pozwanych uzasadnione jest przepisem art. 63 pkt 1) k.p.c. Ten zaś przepis - w odróżnieniu od art. 63 pkt 2) - nie przewiduje zastrzeżenia, żeby właściwość sądu była uzasadniona dla każdego z pozwanych z osobna.Zarzut skarżącego co do nieuwzględnienia wniosku jego o przeprowadzenie dowodów na okoliczność, że użytkuje on tylko część wyspy o wartości poniżej 7.500 zł, jest nieuzasadniony, gdyż w świetle wywodów powyższych okoliczność ta nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia kwestii właściwości rzeczowej sądu, o której decyduje treść i zakres żądania pozwu. Zarzut pozwanego, że użytkuje on tylko część wyspy, jest oczywiście istotny i będzie wymagał sprawdzenia, ale nie w tym stadium sprawy. Zarzut ten dotyczy istoty sporu i jeżeli okaże się uzasadniony, spowoduje oddalenie w stosunku do pozwanego w każdym razie żądania wydania spornego gruntu w zakresie przekraczającym użytkowaną przezeń część, choćby nawet zostało ustalone, że pewną część wyspy pozwany użytkuje bez tytułu prawnego.W tym stanie rzeczy Sąd Wojewódzki zasadnie uznał swoją właściwość do rozpoznania sprawy i odrzucił zarzut pozwanego oraz wniosek o odrzuceniu pozwu.Zażalenie jest zatem bezpodstawne i jako takie podlega oddaleniu.