2 C 504/53

Uzasadnienie faktycznePowód żądał rozwiązania przez rozwód małżeństwa stron, zawartego w dniu 11 czerwca 1939 r., na tej podstawie, że pozwana w pożyciu małżeńskim przejawiała skłonności do perwersji seksualnej, co wywołało u powoda wstręt i odrazę. Na skutek tego powód zaczął stronić od pozwanej, a w 1943 r. zerwał z nią wszelkie pożycie, co trwa do obecnej chwili. Przytoczył nadto, że po odejściu od pozwanej związał się z inną kobietą, Ireną J., z którą ma syna urodzonego w dniu 9 czerwca 1952 r.Pozwana wniosła o oddalenie powództwa podnosząc, że rozkład pożycia nastąpił z wyłącznej winy powoda, który dopuścił się zdrady małżeńskiej.Na poparcie swych twierdzeń powołały strony dowód ze świadków i z przesłuchania stron.Po przeprowadzeniu dowodu ze świadków z powołania obu stron oraz z zeznania powoda jako strony - Sąd Wojewódzki orzekł rozwód z winy powoda. W uzasadnieniu wyroku Sąd Wojewódzki ustalił, że między stronami nastąpił trwały i zupełny rozkład, który został wywołany przez powoda wskutek dopuszczenia się przezeń zdrady małżeńskiej. Sąd Wojewódzki orzekł rozwód na podstawie art. 30 § 2 kod. rodz., gdyż ustalił, że powód od marca 1945 r. żyje z Ireną J. i ma z nią syna, Andrzeja K., urodzonego dnia 9 czerwca 1952 r. - wobec czego za orzeczeniem rozwodu przemawia interes społeczny.Pominięcie dowodu z przesłuchania pozwanej Sąd Wojewódzki uzasadnił tym, że pozwana mimo dwukrotnego wezwania jej na rozprawę (3 stycznia i 9 lutego 1953 r.) nie uczyniła zadość wezwaniu sądu i swego niestawiennictwa nie usprawiedliwiała.Od wyroku Sądu Wojewódzkiego pozwana wniosła rewizję z żądaniem uchylenia wyroku i odesłania sprawy do ponownego rozpoznania zarzucając m.in. naruszenie przepisów postępowania przez pominięcie dowodu z jej przesłuchania w charakterze strony.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Stosownie do art. 429 k.p.c. Sąd nie może odmówić zarządzenia dowodu z przesłuchania stron, jeżeli strona wnosi o dopuszczenie tego dowodu. W niniejszej sprawie tak powód, jak i pozwana żądali przeprowadzenia dowodu z przesłuchania stron, a tymczasem Sąd Wojewódzki przesłuchał tylko powoda. Sąd Wojewódzki błędnie uznał, że pozwana uchyliła się od przeprowadzenia dowodu z jej przesłuchania z powodu niestawienia się na rozprawę w dniach 3 stycznia i 9 lutego 1953 r., mimo doręczenia jej wezwania. W myśl art. 160 k.p.c. w wezwaniu na posiedzenie oznacza się m.in. cel posiedzenia i skutki niestawiennictwa. Jeżeli stronę wzywa się na posiedzenie w celu przesłuchania jej w charakterze strony, powinno to wynikać z treści wezwania. Zarządzenie przewodniczącego Sądu o wyznaczeniu rozprawy na dzień 3 stycznia i 9 lutego 1953 r. nakazuje wezwanie stron do osobistego stawiennictwa. Jeżeli pozwanej na wyznaczone posiedzenia doręczono wezwanie tej treści, mógł Sąd po myśli art. 427 k.p.c. skorzystać z prawa skazania jej na grzywnę w wypadku nieusprawiedliwionego niestawiennictwa, a żadne inne skutki nie mogły jej dotknąć.Należy stwierdzić, że akta sprawy nie zawierają nawet postanowienia o przeprowadzeniu dowodu także z przesłuchania stron, jak to nakazuje przepis art. 245 k.p.c. Skoro takiego postanowienia Sąd Wojewódzki nie wydał, a również pozwana nie została wezwana do stawienia się na rozprawę w celu przesłuchania jej jako strony, nie może być mowy o tym, że pozwana przeszkodziła przeprowadzeniu tegoż dowodu. Ograniczenie się do przesłuchania tylko jednej strony a nie obu, jak to nakazuje przepis art. 311 k.p.c., stanowi istotne uchybienie powodujące uchylenie zaskarżonego wyroku (art. 384 k.p.c.). Tym samym odpada potrzeba rozpoznawania pozostałych zarzutów rewizyjnych, dotyczących słuszności ustaleń, które muszą być dokonane na nowo na podstawie oceny całego materiału dowodowego.Z powyższych przyczyn należało zaskarżony wyrok uchylić i sprawę przekazać do ponownego rozpoznania.