1 CR 759/55

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Lipiński (sprawozdawca). Sędziowie: T. Byliński, M. Wilewski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Sylwestra G. przeciwko Salomei G. o rozwód, po rozpoznaniu rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m.st. Warszawy z dnia 30 listopada 1954 r.,zaskarżony wyrok uchylił i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi Wojewódzkiemu dla m.st. Warszawy.Uzasadnienie faktyczneStrony zawarły małżeństwo w 1936 r. Z małżeństwa jest córka urodzona w 1944 r. Sąd Wojewódzki oddalił powództwo Sylwestra G. o rozwód, ustalając, co następuje;Powód często zdradzał żonę, nie dawał na utrzymanie rodziny. Po wyzwoleniu powód ze względu na stan swego zdrowia przeniósł się na stałe do Zakopanego, pozwana zaś pozostała w Warszawie. W Zakopanem powód żył kolejno z dwiema kobietami. W końcu 1952 r. pozwana udała się do Zakopanego i tam strony zamieszkały wspólnie i nawiązały współżycie, ale rozeszły się znów po 3 miesiącach. To rozejście wywołał powód, który sprowadzał do mieszkania stron kobiety i utrzymywał z nimi stosunki, nie dawał na utrzymanie rodziny i doprowadzał do kłótni z pozwaną. Rozłączenie stron datuje się od lutego 1953 r. Winę za rozkład ponosi wyłącznie powód.Wyrok powyższy zaskarżył powód, domagając się jego uchylenia.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:(...). Słusznie rewizja zarzuca naruszenie art. 311 i 429 k.p.c.Przesłuchanie stron odbyło się na rozprawie w dniu 24 maja 1954 r. Otworzywszy następnie rozprawę na nowo, Sąd Wojewódzki przeprowadził szereg dalszych dowodów i mimo wniosku pełnomocnika powoda, zgłoszonego na rozprawie w dniu 27 listopada 1954 r., zamknął rozprawę, nie przesłuchawszy ponownie stron.Z przepisu art. 311 § 1 k.p.c. głoszącego, że dowód z przesłuchania stron odbywa się "po wyczerpaniu środków dowodowych", wynika, że w razie przeprowadzenia po przesłuchaniu stron dalszych dowodów należy w zasadzie powtórzyć przesłuchanie stron. Jest to obowiązkowe w sprawie o rozwód, gdy jedna ze stron w takim stanie rzeczy zażąda powtórzenia dowodu z przesłuchania stron (art. 429 k.p.c.).Zasadny jest też zarzut co do sposobu zaprotokołowania zeznań świadków B. i J. Protokołowanie zeznań świadka w ten sposób, że świadek zeznał "tak, jak świadek X", jest oczywiście niedopuszczalne (...).Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy mieć na uwadze, co następuje:Z punktu widzenia przewidzianej w art. 30 § 2 kod. rodz. przesłanki długotrwałości rozłączenia stron nie można pominąć okoliczności, że strony przed ostatnią próbą nawiązania pożycia nie współżyły ze sobą przez szereg lat. Wskazanie w wytycznych Sądu Najwyższego, że za okres długotrwałego rozłączenia w rozumieniu art. 30 § 2 kod. rodz. należy w zasadzie uważać okres nie krótszy niż lat 5, ma charakter wskazówki kierunkowej, a nie sztywnej "recepty", nadającej się do zastosowania w każdym wypadku.W niniejszej sprawie, skoro strony pozostawały w rozłączeniu przez okres przeszło 6 lat, następnie po 3-miesięcznej próbie podjęcia pożycia znów się rozeszły i od tego czasu upłynęło znów z górą 3 lata, to gdyby nawet się zdarzyło, że owa nieudana próba nawiązania pożycia "przerwała" okres rozłączenia, należy i tak przyjąć, że z punktu widzenia przesłanki długotrwałości rozłączenia nie ma obecnie przeszkód do zastosowania przepisu art. 30 § 2 kod. rodz.