2 CO 62/54

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia B. Dobrzański. Sędziowie: S. Gross (sprawozdawca), S. Kałamajski.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Bydgoszczy postanowieniem wydanym w sprawie z powództwa Wiktora M. przeciwko Skarbowi Państwa (Wojewódzkiemu Zarządowi Przemysłu Terenowego) o zapłatę do rozstrzygnięcia w trybie art. 388 k.p.c. następującego zagadnienia prawnego:1)"Czy pracownikowi mającemu na utrzymaniu rodzinę, który w razie służbowego przeniesienia do innej miejscowości przesiedlił się sam bez rodziny, przysługuje roszczenie o wypłatą ryczałtu przeniesionego zgodnie z przepisem § 37 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 1948 r. o należnościach w razie pełnienia czynności służbowych poza zwykłym miejscem służbowym oraz w razie przeniesienia na inne miejsce służbowe (Dz. U. z 1948 r. Nr 38, poz. 279) w wysokości 100% miesięcznego uposażenia, czy też do czasu sprowadzenia do nowej miejscowości pozostałych członków rodziny winien być w rozumieniu cytowanego wyżej § 37 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 lipca 1948 r. pracownik taki traktowany jako samotny, a tym samym uprawniony do pobrania ryczałtu przeniesieniowego jedynie w wysokości 50% uposażenia miesięcznego?"2)"Czy sam dowód zameldowania się pracownika przeniesionego służbowo w nowym miejscu na pobyt czasowy jest dostatecznym dowodem dokonania faktycznego przesiedlenia się?"postanowił udzielić następujących odpowiedzi:1)"W razie przeniesienia służbowego pracownik mający na utrzymaniu rodzinę, który przesiedlił się do miejscowości nowej swej pracy sam bez rodziny, do czasu jej sprowadzenia uprawniony jest do otrzymania ryczałtu za przeniesienie w wysokości 59% jednomiesięcznego uposażenia określonego w § 37 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 1948 r. (Dz. U. Nr 38, poz. 279)".2)"Czy zameldowanie się pracownika przeniesionego służbowo w nowym miejscu pracy na pobyt czasowy jest dostatecznym dowodem faktycznego przesiedlenia się, zależy od oceny tego dowodu według zasad przewidzianych w art. 242 § 1 k.p.c."Uzasadnienie faktyczneSąd Powiatowy w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 19 stycznia 1954 r. zasądził od pozwanego Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Zarządu Przemysłu Terenowego) na rzecz powoda Wiktora M. sumę 1.140 zł tytułem ryczałtu za przeniesienie go z poprzedniego miejsca pracy w Bydgoszczy na stanowisko dyrektora Ch.Z.P.T. w Ch.W związku z rewizją strony pozwanej Sąd Wojewódzki w Bydgoszczy, postanowieniem z dnia 14 maja 1954 r. powziętym na podstawie art. 388 § 1 k.p.c., przedstawił Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia przytoczone w sentencji zagadnienie prawne.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:1.Z treści § 37 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 1948 r. o należnościach w razie pełnienia czynności służbowych poza zwykłym miejscem służbowym oraz w razie przeniesienia na inne miejsce służbowe (Dz. U. Nr 38, poz. 279) wynika, że ryczałt za przeniesienie, aczkolwiek wysokość jego nie zależy od udowodnienia efektywnie poniesionych kosztów, przeznaczony jest na pokrycie innych (poza dietami, kosztami przejazdu oraz kosztami przewozu urządzenia domowego) wydatków połączonych z przeniesieniem pracownika. Zestawienie tego przepisu z treścią § 39 tegoż rozporządzenia również wskazuje na to, że wydatki, o których wyżej mowa, muszą być związane z rzeczywistym przesiedleniem się do miejsca nowej pracy, skoro w razie przeniesienia służbowego "nie połączonego z potrzebą przesiedlenia się" ryczałt za przeniesienie w ogóle się nie należy. Jeśli zatem ryczałt za przeniesienie przeznaczony jest na pokrycie wydatków związanych z przesiedleniem się pracownika, o wysokości jego decydować musi nie stan rodziny przeniesionego, lecz okoliczność, czy przeniesiony służbowo przesiedla się do miejsca nowej swej pracy sam czy z rodziną. Od tego bowiem zależy rozmiar wydatków połączonych z przeniesieniem, na których pokrycie przeznaczony jest omawiany ryczałt.Należy podkreślić, że tego rodzaju wykładnia rozważanych przepisów odpowiada także potrzebom rodzin pracowniczych. W wypadku bowiem, gdy przesiedlenie się pracownika i jego rodziny nie następuje jednocześnie, uzupełnienie początkowo wypłaconego ryczałtu do wysokości 100% uposażenia zapewnia możliwość pokrycia wydatków połączonych z późniejszym przesiedleniem się rodziny przeniesionego pracownika.Z tych zasad na pierwsze z przedstawionych przez Sąd Wojewódzki pytań należało udzielić odpowiedzi wyłuszczonej w sentencji.2.Zameldowanie się, i to zarówno na pobyt czasowy, jak i stały, stanowi dopełnienie obowiązku o charakterze ewidencyjno-administracyjnym i samo przez się nie decyduje o rzeczywistym miejscu zamieszkania, tj. o tym, czy zameldowany przebywa w danej miejscowości "z zamiarem stałego pobytu" (art. 12 p.o.p.c.).Niemniej jednak doświadczenie życiowe uczy, że fakt zameldowania się wskazuje zazwyczaj zarazem na zamiar osiedlenia się, jeśli inne towarzyszące okoliczności nie usprawiedliwiają wniosku odmiennego. Zameldowanie się pracownika w miejscowości, w której jest zatrudniony, z reguły przemawia za osiedleniem się jego w tej miejscowości, zwłaszcza gdy odległość miejsca pracy od poprzedniej jego siedziby oraz rodzaj pracy czynią codzienne dojazdy niemożliwymi lub nader utrudnionymi. W wypadku przeniesienia służbowego o takiej sytuacji może m.in. także świadczyć okoliczność, że pracownikowi przed ostatecznym przeniesieniem dano na pewien czas delegację służbową połączoną z wypłatą diet, a więc ze stałym pobytem w miejscowości, w której znajduje się nowy zakład pracy.Z powyższego wynika, że odpowiedź na pytanie, czy fakt zameldowania się pracownika przeniesionego służbowo w nowym miejscu pracy na pobyt czasowy jest dostatecznym dowodem faktycznego przesiedlenia się, zależy od oceny mocy tego dowodu przez sąd na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału, czyli stosownie do wymagań art. 242 § 1 k.p.c.