2 CR 212/60

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Szczerski. Sędziowie: Z. Warman, F. Błahuta (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Wandy R. przeciwko Pawłowi R. o rozwód, po rozpoznaniu rewizji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 3 kwietnia 1959 r.,uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktycznePowódka w pozwie żądała orzeczenia rozwodu małżeństwa stron zawartego dnia 28 czerwca 1950 r. Następnie w toku sporu na rozprawie w dniu 19 marca 1958 r. oświadczyła, że według otrzymanej wiadomości pozwany w chwili zawarcia małżeństwa z powódką pozostawał w związku małżeńskim z inną kobietą i ten związek nie został dotychczas unieważniony.W związku z tą wiadomością i potwierdzeniem jej przez pozwanego, powódka zmieniła powództwo, wnosząc o unieważnienie małżeństwa zawartego przez strony. Pozwany sprzeciwił się zmianie i wniósł o orzeczenie rozwodu. Sąd Wojewódzki na rozprawie w dniu 3 kwietnia 1959 r. postanowił "ograniczyć postępowanie odnośnie żądania orzeczenia rozwodu", po czym - zamknął rozprawę i wydał wyrok oddalający powództwo o rozwód. Uzasadniając to orzeczenie Sąd Wojewódzki wyszedł z założenia, że wprawdzie w myśl przepisu art. 206 k.p.c. zmiana powództwa jest dopuszczalna, jeżeli nie wpływa na właściwość sądu, jednakże zmiana nie może polegać na wystąpieniu z nowym powództwem, które niczym nie jest związane z powództwem poprzednim. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego zmiana żądania orzeczenia rozwodu na żądanie unieważnienia małżeństwa nie mieści się w pojęciu zmiany, jest ona nowym powództwem nie pozostającym w związku z poprzednim. Dlatego Sąd Wojewódzki "ograniczył rozpoznanie sprawy w przedmiocie orzeczenia rozwodu" i oddalił to żądanie jako prawnie nieuzasadnione.Rewizji powódki od tego wyroku, opartej na zarzucie naruszenia przepisów art. 206 k.p.c., nie można odmówić słuszności.Przede wszystkim nietrafny jest pogląd Sądu Wojewódzkiego uznający za niedopuszczalną zmianę powództwa o rozwód na powództwo o unieważnienie małżeństwa.Zmiana powództwa może polegać bądź na zmianie samego tylko żądania przy zachowaniu dotychczasowych twierdzeń dotyczących poprzedniego żądania, bądź na zmianie dotychczasowych twierdzeń przy utrzymaniu dotychczasowego żądania, bądź wreszcie na jednoczesnej zmianie żądania i twierdzeń. Przepis art. 206 k.p.c. nie ogranicza dopuszczalności zmiany powództwa tylko do niektórych z powyższych ewentualności, lecz uzależnia dopuszczalność zmiany jedynie od właściwości sądu. Artykuł ten obejmuje zatem nawet taką sytuację, w której zmienione powództwo różni się w zupełności od poprzedniego pod względem wniosku (żądania) oraz podstawy faktycznej i prawnej. Gdyby więc w zmianie dokonanej przez powódkę dopatrzyć się tej ostatniej sytuacji, to również i wówczas w przepisie art. 206 k.p.c. nie byłoby przeszkody do tej zmiany. Zresztą, zdaniem Sądu Najwyższego o sytuacji takiej nie może być mowy, skoro zarówno powództwo o orzeczenie rozwodu, jak i powództwo o unieważnienie małżeństwa zbieżne są w dużym stopniu pod względem celu ostatecznego i mają niektóre wspólne elementy faktyczne.Zaskarżony wyrok nie mógłby być utrzymany w mocy nawet w razie trafności stanowiska Sądu Wojewódzkiego co do niedopuszczalności zmiany powództwa. Oddalenie bowiem powództwa o rozwód na tej tylko podstawie, że zmiana powództwa jest niedopuszczalna, nie wystarcza do oddalenia, a innych przyczyn bezzasadności powództwa Sąd Wojewódzki w ogóle nie wskazał i nie poczynił w tym względzie żadnych ustaleń, naruszając w ten sposób przepisy art. 336 § 2 k.p.c.W tym stanie rzeczy zaskarżony wyrok ulega uchyleniu, a sprawa przekazaniu Sądowi Wojewódzkiemu do rozpoznania zmienionego powództwa, tj. powództwa o unieważnienie małżeństwa (art. 384 k.p.c.).