2 CR 286/60

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Ireny-Haliny B. i Genowefy-Heleny B. o ustalenie, po rozpoznaniu rewizji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 4 lutego 1960 r., rewizję oddalił.Uzasadnienie faktyczneIrena-Halina B. i Genowefa-Helena B., działające przez matkę swoją Genowefę J., wniosły o ustalenie, że żądanie rozwodu przez ojca powódek Teofila B., zmarłego w dniu 23 marca 1957 r., z winy pozwanej Katarzyny B. było uzasadnione.Sąd Wojewódzki powództwo oddalił, ustalił bowiem, że pozew Teofila B. o rozwód jego małżeństwa z Katarzyną B. nie zawierał żądania orzeczenia rozwodu z winy pozwanej, lecz żądanie orzeczenia rozwodu bez orzekania o winie stron, brak zatem podstawowej przesłanki przewidzianej w art. 26 § 1 pr. spadkowego.Powódki wniosły rewizję, w której domagały się uchylenia zaskarżonego wyroku, jako zapadłego z naruszeniem art. 26 pr. spadkowego, art. 206 i 326 k.p.c. oraz art. 3 p.o.p.c.Sąd Najwyższy uznał rewizję za nieuzasadnioną i podlegającą oddaleniu na podstawie art. 383 k.p.c. z przyczyn następujących:Wywody skarżących, co do tego, że małżeństwo Teofila B. z Katarzyną B. uległo zupełnemu i trwałemu rozkładowi z winy Katarzyny B. oraz wywody, co do stosunku B. do męża są w obecnym stanie procesu najzupełniej bezprzedmiotowe i nie mogą mieć jakiegokolwiek wpływu na wynik procesu.Wymagałyby one rozważenia i zbadania dopiero wtedy, gdyby w materiale sprawy istniały podstawy do ustalenia, że Teofil B. wytoczył przeciwko Katarzynie B. powództwo o rozwód z jej winy. Tak jednak nie było. Zgodnie bowiem z aktami sprawy Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu II C 306/57 Sąd Wojewódzki ustalił w niniejszej sprawie, że Teofil B. wystąpił o rozwód bez orzekania o winie stron i że żądanie to do chwili jego śmierci nie zostało przez niego zmienione.Skarżące podtrzymują swoje twierdzenie, że jednak Teofil B. skierował do Sądu Powiatowego w Sosnowcu podpisane przez siebie pismo z dnia 4 marca 1957 r. (k. 16), z którego treści można przyjąć, iż domagał się on orzeczenia rozwodu z winy pozwanej.Otóż z ustaleń Sądu Wojewódzkiego i materiału sprawy wcale nie wynika, aby pismo B. z dnia 4 marca 1957 r. wpłynęło do Sądu jako pozew. Same powódki tego nie twierdzą (...) Pismo z dnia 4 marca 1957 r. nigdy nie zostało wniesione do Sądu i nie zapoczątkowało biegu postępowania sądowego. Wytoczenie przez B. powództwa o rozwód nastąpiło dopiero przez wniesienie do Sądu Wojewódzkiego pozwu o rozwód w sprawie II C 306/57, datowanego w dniu 7 marca 1957 r. Pismo to, jak już zaznaczono, nie zawiera żądania w przedmiocie orzeczenia rozwodu z winy pozwanej.Wbrew poglądowi skarżących Sąd Wojewódzki nie mógł, bez naruszenia prawa, przejść do porządku nad brakiem w powyższym pozwie żądania rozwodu z winy pozwanej. Powołany w rewizji art. 3 p.o.p.c. zakazuje czynienia ze swego prawa użytku w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego w Państwie Ludowym.Taka sytuacja nie zachodzi w niniejszej sprawie, więc wspomniany art. 3 p.o.p.c. nie mógł być zastosowany. Norma ta zaś nie może stanowić samodzielnej podstawy żądania pozwu i nie może usprawiedliwiać zmiany przez Sąd obowiązujących przepisów prawa. Art. 26 pr. spadk. uzależnia powództwo, w nim przewidziane, od wytoczenia przez spadkodawcę powództwa o rozwód z winy współmałżonka. Braku żądania orzeczenia rozwodu z winy współmałżonka art. 3 p.o.p.c. w sposób oczywisty nie może zastąpić.