2 CR 330/55

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Sabiny S. przeciwko Skarbowi Państwa o 26.010 zł, po rozpoznaniu rewizji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Olsztynie z dnia 16 grudnia 1954 r. rewizję oddalił.Uzasadnienie faktycznePowódka domagała się zasądzenia od pozwanego 26.010 zł tytułem:1)wartości zbiorów:a)żyta (18.750 zł) ib)ziemniaków (6.210 zł) - z gospodarstwa w P. pow. Działdowo oraz2)połowy wartości konia (1.000 zł).Ponadto żądała powódka zobowiązania pozwanego do wydania jej wymienionych w pozwie mebli.Pozwany wniósł o oddalenie powództwa, wyjaśniając, że powódka mogłaby ewentualnie żądać wydania jedynie zbiorów z 2,5 ha ziemi obsianej żytem.Wyrokiem z dnia 16 grudnia 1954 r. Sąd Wojewódzki zobowiązał pozwanego do wydania powódce względnie zwolnienia spod zajęcia wymienionych w sentencji wyroku mebli oraz zasądził od pozwanego na rzecz powódki 7.710 zł z 8% od dnia 19 sierpnia 1953 r., a w pozostałej części powództwo oddalił, przytaczając w uzasadnieniu, co następuje:Mąż powódki Józef S. otrzymał w użytkowanie poniemieckie gospodarstwo w P. pow. Działdowo o obszarze 20 ha, z tym, że miał w przyszłości otrzymać akt nadania własności tegoż gospodarstwa. Powódka żyła ze swym mężem we wspólności ustawowej. Prawomocnym wyrokiem Wojskowego Sądu Rejonowego w Olsztynie z dnia 9 stycznia 1951 r. skazano męża powódki za przestępstwo z art. 87 w związku z art. 86 § 2 k.k. W.P., przy czym wyrokiem tym orzeczono przepadek jego mienia. Na mocy wcześniejszego postanowienia z dnia 5 grudnia 1950 r. dokonano w dniu 22 stycznia 1951 r. opisu i zajęcia majątku Józefa S. Zabezpieczony majątek powierzono powódce pod dozór. W dniu 3 marca 1952 r. powódka wezwana została do odbycia kary pozbawienia wolności i wówczas gospodarstwo to opuściła. Protokołem z dnia 1 lipca 1952 r. "przejęto ostatecznie to gospodarstwo rolne, celem wykonania wyroku z 9 stycznia 1951 r.". Według ustaleń Sądu Wojewódzkiego meble, których wydania względnie zwolnienia spod zajęcia zażądała powódka, stanowiły jej posag. Sąd Wojewódzki uznał zatem żądanie wydania mebli za uzasadnione. Według dalszych ustaleń Sądu powódka, która po zajęciu gospodarstwa użytkowała je, jak to podkreślił Sąd Wojewódzki, bez tytułu prawnego, w r. 1951 obsiała żytem 5 ha. Tytułem zwrotu równowartości żyta zużytego na zasiew oraz tytułem zwrotu kosztów obróbki powyższego obszaru ziemi Sąd Wojewódzki zasądził na rzecz powódki 4.350 zł, ponadto dalszą jeszcze kwotę 3.360 zł tytułem zwrotu równowartości 80 kwintali ziemniaków, przyjętych przez Skarb Państwa protokołem z dnia 1 lipca 1952 r. Łącznie zatem zasądził Sąd Wojewódzki od pozwanego na rzecz powódki 7.710 zł z 8% od dnia 19 sierpnia 1953 r. Dalsze roszczenia powódki Sąd Wojewódzki uznał za nieuzasadnione i co do nich powództwo oddalił.W rewizji powódka domaga się zmiany zaskarżonego wyroku przez zasądzenie na jej rzecz poza zasądzoną sumą dalszej jeszcze kwoty 7.710 zł z 8% od dnia 19 sierpnia 1953 r. Skarżąca wywodzi, że obsiała żytem nie 5 ha, jak to mylnie - zdaniem powódki - ustalił Sąd Wojewódzki, lecz 10 ha, oraz że w marcu 1952 r. pozostawiła na gospodarstwie 160 kwintali ziemniaków, a zatem Sąd Wojewódzki winien był zasądzić na jej rzecz tytułem zwrotu równowartości żyta zużytego na zasiew i kosztów obróbki ziemi nie 4.350 zł, lecz 8.700 zł oraz tytułem zwrotu równowartości ziemniaków nie 3.360 zł, lecz 6.720 zł, a zatem łącznie winien był zasądzić nie kwotę 7.710 zł, lecz sumę dwukrotnie wyższą.Uzasadnienie prawneRozpoznając sprawę w granicach rewizji, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Chybione są wywody rewizji, o ile skarżąca zwalcza ustalenia Sądu Wojewódzkiego co do obszaru ziemi obsianej żytem w 1951 r. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku Sąd Wojewódzki powyższe swe ustalenia poczynił w oparciu o całość zebranego materiału dowodowego, w szczególności uwzględnił zeznania wszystkich przesłuchanych w sprawie świadków, a więc i zeznania powołanego w rewizji św. B. Jeśli zaś na podstawie tegoż materiału, w szczególności w oparciu o treść protokołów przejęcia gospodarstwa, z których wynika, że w r. 1950 obsiano żytem 3 ha, a w r. 1951 - 5 ha, doszedł do przekonania, że w tym ostatnim roku obsiany był żytem obszar nie 10 ha, jak twierdzi powódka, lecz 5 ha, to powyższe wnioski Sądu nie są sprzeczne z zasadami logiki ani też z zasadami doświadczenia życiowego. Odmienne wywody skarżącej nie mogą odnieść skutku jako zmierzające w istocie do podważenia uprawnień Sądu Wojewódzkiego do swobodnej oceny dowodów, zastrzeżonej sądowi orzekającemu w art. 242 § 1 k.p.c. Z tych więc już przyczyn wywody skarżącej, iż Sąd Wojewódzki tytułem zwrotu wartości żyta zużytego w r. 1951 na zasiew i tytułem zwrotu kosztów obróbki ziemi winien był zasądzić zamiast kwoty 4.350 zł sumę dwukrotnie wyższą, nie mogą odnieść skutku jako oparte na dowolnym twierdzeniu skarżącej, iż zasiewu żyta dokonano na obszarze 10 ha.Według ustaleń zaskarżonego wyroku, których rewizja skutecznie nie podważa, mąż powódki Józef S. nie nabył własności poniemieckiego gospodarstwa w P., w szczególności nie otrzymał on aktu nadania własności tegoż gospodarstwa. Wywody zatem skarżącej, iż po orzeczeniu wyrokiem Wojskowego Sądu Rejonowego w Olsztynie z dnia 9 stycznia 1951 r. przepadku mienia Józefa S. "zgodnie z art. 25 § 1 k.r. nie przestała być właścicielką idealnej połowy" powyższego gospodarstwa, są chybione jako oparte na dowolnym założeniu, że gospodarstwo to zostało przez jej męża nabyte. Powyższe gospodarstwo, jak to niewadliwie ustalił Sąd Wojewódzki, mąż powódki "otrzymał w użytkowanie". Prawo użytkowania, gdy uprawnionym, jak w danym wypadku, jest tylko jeden małżonek ze względu na osobisty charakter i niezbywalność tego prawa nie może być przedmiotem wspólności ustawowej. Przysługujące mężowi powódki prawo użytkowania powyższego gospodarstwa nie weszło przeto do wspólności. Dowolne są więc również wywody skarżącej, iż po orzeczeniu przepadku mienia, tj. po dniu 9 stycznia 1951 r., z mocy art. 25 § 1 k.r. przysługiwało jej prawo użytkowania drugiej idealnej połowy wymienionego gospodarstwa. Żądanie zatem zapłaty równowartości zbiorów z tego gospodarstwa z r. 1951, a więc z okresu po orzeczeniu przepadku mienia Józefa S., w szczególności żądania zapłaty równowartości ziemniaków pozostałych na tym gospodarstwie w marcu 1952 r., gdy powódka gospodarstwo to, oddane jej jedynie pod dozór, opuściła na skutek otrzymanego wezwania do odbycia kary pozbawienia wolności, są nie uzasadnione jako oparte na błędnym założeniu powódki, iż z tytułu wspólności ustawowej jest ona współwłaścicielką względnie przysługuje jej prawo użytkowania wyżej wymienionego gospodarstwa. Gdy zatem roszczenia powódki o zapłatę równowartości zbiorów, a więc i ziemniaków pochodzących ze zbiorów z 1951 r., z powyższych przyczyn są nie uzasadnione, przeto bezprzedmiotowe są wywody rewizji, o ile dotyczą one ustaleń Sądu Wojewódzkiego co do ilości ziemniaków, które pozostały na gospodarstwie w marcu 1952 r. Gdyby bowiem wywody rewizji, iż na gospodarstwie zostało wówczas nie 80, lecz 160 kwintali ziemniaków, uznać nawet za słuszne, roszczenia powódki o zapłatę dalszej kwoty tytułem równowartości tych pożytków i tak nie podlegałyby uwzględnieniu jako pozbawione podstaw prawnych.Z przytoczonych przyczyn na podstawie art. 383 k.p.c. Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.