2 CR 744/57

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia: F. Błahuta. Sędziowie: S. Rejman (sprawozdawca), H. Jaślan.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Stanisława K. przeciwko Skarbowi Państwa i Józefowi K. o 1.000.000 zł (w dawnej walucie), po rozpoznaniu rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Łodzi z dnia 16 stycznia 1957 r.,rewizję odrzucił.Uzasadnienie faktyczneW dniu 16 stycznia 1957 r. zapadł wyrok w sprawie z powództwa Stanisława K. przeciwko Skarbowi Państwa i Józefowi K. o odszkodowanie. Tego samego dnia Przewodniczący zarządził doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem m. in. pełnomocnikowi powoda, adw. P., który brał udział w ostatniej rozprawie, lub adw. T. W dniu 27 lutego 1957 r. wypis wyroku doręczony został adw. P., który rewizji nie wniósł. W aktach sprawy znajduje się natomiast adnotacja podpisana przez adw. T., że odpis wyroku z uzasadnieniem otrzymał dnia 1 marca 1957 r. On też w dniu 15 marca 1957 r. złożył rewizję, którą Przewodniczący Sądu I instancji uznał za wniesiona w terminie i nadał jej bieg.W sprawie niniejszej wysuwa się do rozstrzygnięcia zagadnienie, jakie skutki procesowe ma ustanowienie przez stronę więcej niż jednego pełnomocnika, a w szczególności, czy doręczenie wypisu wyroku jednemu z nich jest wystarczające i czy od tej daty biegnie termin do wniesienia środka odwoławczego.Kodeks postępowania cywilnego nie zna pojęcia kolektywnego zastępstwa procesowego strony i dlatego każdemu z kilku ustanowionych pełnomocników przysługują uprawnienia z art. 83 k.p.c., a czynności procesowe każdego z nich obowiązują stronę (art. 86 k.p.c.). Odnosi się to oczywiście i do zaniechania pewnych czynności przez pełnomocnika, dlatego też niezłożenie np. przez niego rewizji pociąga za sobą skutki procesowe dla strony. Gdyby stanąć na stanowisku, że wypis wyroku z uzasadnieniem powinien być doręczony wszystkim pełnomocnikom stron i dopóki każdemu z nich nie zostanie doręczony, termin do dokonania czynności procesowej jest wciąż otwarty, to możność wniesienia rewizji mieliby jeszcze nadal inni pełnomocnicy powoda, skoro pełnomocnictwa nie zostały im cofnięte. Odnosiłoby się to również i do substytutów, albowiem - jak to stwierdził Sąd Najwyższy w uchwale 7 sędziów z dnia 23 kwietnia 1938 r. C. III 1140/35 (Zb. Orz. z 1938 r. zeszyt XI, poz. 471) - "dalszy pełnomocnik procesowy (substytut) ma te same uprawnienia i obowiązki co pierwotny pełnomocnik procesowy, gdyż jest pełnomocnikiem procesowym w rozumieniu art. 84 (obecnie 78), 88 (obecnie 80) i 91 (obecnie 83) k.p.c., a kodeks postępowania cywilnego żadnych ograniczeń pod tym względem nie zawiera i - poza sposobem ustanowienia - żadnej różnicy nie czyni między pierwotnym a »dalszym« pełnomocnikiem procesowym." Koncepcja taka jest jednak nie do przyjęcia i dlatego okoliczność, że adw. T., również pełnomocnik powoda, wziął z sądu odpis wyroku w dniu 1 marca 1957 r., jest pozbawiona znaczenia prawnego dla obliczenia terminu do wniesienia rewizji, którego bieg rozpoczął się w dniu 27 lutego 1957 r. tj. w dniu doręczenia wypisu wyroku z uzasadnieniem adw. P. Wystarczy bowiem doręczenie pisma procesowego jednemu z pełnomocników strony. Sąd Najwyższy w wyżej cytowanej uchwale postawił tezę, że "w świetle przepisów art. 144 § 2 (obecnie 140 § 2) i 91 § 1 pkt 3 (obecnie 83 pkt 3) k.p.c. doręczenie wypisu wyroku z uzasadnieniem adwokatowi, któremu pełnomocnik procesowy strony dał dalsze pełnomocnictwo procesowe, czyli tzw. substytutowi, jest skuteczne". Nie zachodzi więc potrzeba doręczenia go również i pierwotnemu pełnomocnikowi, a tym samym oczywiście i wszystkim innym pełnomocnikom i substytutom. Nie pozbawia ich to natomiast prawa żądania odpisu wyroku, jak to uczynił adw. T., ale pozostaje to już bez wpływu na początek biegu terminu do wniesienia środka odwoławczego.Przyjęcie odmiennego poglądu musiałoby prowadzić do wniosku, że np. wezwania na rozprawę bezpośrednio poprzedzającą wydanie wyroku - pod rygorem nieważności postępowania - musiałyby być doręczone wszystkim pełnomocnikom i substytutom, którzy w sprawie występowali, a którym pełnomocnictwa nie zostały cofnięte. A że tak nie jest i że zawiadomienie jednego pełnomocnika jest wystarczające, czyli tym samym prawnie skuteczne, uzasadnił już Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 24 stycznia 1936 r. - C. III 960/34 (Zb. Orz. 8/1936 r. poz. 329).Wychodząc z tych założeń, Sąd Najwyższy na podstawie art. 376 § 1 k.p.c. rewizję odrzucił.