2 CR 859/58

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Kenigsberg. Sędziowie. Z. Wiszniewski (sprawozdawca), F. Szczepański.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku Feliksa S., Janiny R., Józefy Z., Kazimiery T. o ubezwłasnowolnienie Wojciecha O., po rozpoznaniu rewizji uczestnika postępowania Józefa O. od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Kielcach z dnia 27 maja 1958 r. postanowił:umorzyć postępowanie w sprawie.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki orzekł ubezwłasnowolnienie całkowite Wojciecha O. Postanowienie to zaskarżył rewizją Józef O. Przed rozprawą rewizyjną zarówno wnioskodawcy, jak i skarżący złożyli Sądowi Najwyższemu odpisy aktu zgonu Wojciecha O. Tym samym postępowanie o ubezwłasnowolnienie go stało się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 30 k.p.n., wskutek czego ulega ono umorzeniu.Skarżący zgłosił jednak wniosek o obciążenie wnioskodawców kosztami, co należało rozumieć jako wniosek o zasądzenie na jego rzecz od wnioskodawców zwrotu poniesionych przez niego kosztów postępowania. Wniosek taki nie jest uzasadniony z następujących motywów.Dekret w sprawie postępowania o ubezwłasnowolnienie normuje w art. 20 kwestię kosztów. Treść tego przepisu wyłącza przypuszczenie, jakoby dotyczył on obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Te bowiem są (i były według stanu prawnego, jaki co do kosztów sądowych obowiązywał w czasie ogłoszenia powyższego dekretu) z reguły uiszczone już z góry od wniosku, jak i od środków odwoławczych. Art. 20 post. ubezwł., mówiąc, że w wypadku § 1 koszty "obciążają" wnioskodawcę, ma - z całą oczywistością - na myśli nie obowiązek uiszczenia ex post opłat sądowych, lecz kwestię zwrotu poniesionych kosztów postępowania, a więc kwestię analogiczną do unormowanej w art. 97 i nast. k.p.c., co do postępowania spornego. Przepis § 2 art. 20 post. ubezwł. głosi, że "jeżeli wniosek został oddalony lub postępowanie umorzone, koszty obciążają wnioskodawcę", przepis ten zatem wkłada na wnioskodawcę obowiązek zwrócenia w tych wypadkach poniesionych kosztów postępowania. Zapewne w tym właśnie przepisie dopatruje się skarżący podstawy do swego wniosku o zasądzenie na jego rzecz od wnioskodawców kosztów postępowania. Przepis ten jednak nie uzasadnia jego wniosku.Zwrot kosztów postępowania może być pomiędzy uczestnikami postępowania niespornego orzeczony tylko wówczas, gdy prawa lub interesy uczestników względem przedmiotu sprawy są nawzajem przeciwstawne. Przeciwstawność taka przedstawia się - zależnie od przedmiotu sprawy rozpoznawanej w postępowaniu niespornym - różnie, a w niektórych sprawach w ogóle nie istnieje. Rozważanie, czy w sprawie o ubezwłasnowolnienie zachodzi ona pomiędzy wnioskodawcą a uczestnikiem, który się sprzeciwia ubezwłasnowolnieniu, jest o tyle uproszczone, że zagadnienie to rozstrzyga sama ustawa. Przepis art. 20 post. ubezwł. wyjaśnia bowiem, że w sprawie o ubezwłasnowolnienie przeciwstawność - w rozumieniu ustawy - istnieje wyłącznie pomiędzy osobą, która ubezwłasnowolnienia żąda, a osobą, o której ubezwłasnowolnienie chodzi. Wynik sprawy decyduje o tym, która z tych dwóch "stron" powinna drugiej zwrócić poniesione koszty postępowania. Uczestnik, który - jak właśnie skarżący - nie był ani jedną, ani drugą z nich, nie może żądać zwrotu kosztów bez względu na to, jakie wnioski zgłaszał w toku postępowania.Z tych przyczyn należało, umarzając postępowanie w sprawie, oddalić wniosek skarżącego o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania.