3 CR 1266/58

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Gitli-Zaji G. przeciwko Marianowi-Aleksandrowi S., Marii-Magdalenie S., Romanowi B. i Antoninie-Janinie B. o dopuszczenie do współposiadania nieruchomości, po rozpoznaniu rewizji powódki od wyroku Sądu Powiatowego w Dąbrowie Górniczej z dnia 20 stycznia 1958 r., zaskarżony wyrok zmienił i zobowiązał pozwanych Mariana-Aleksandra S., Marię-Magdalenę S., Romana B. i Antoninę-Janinę B. do dopuszczenia powódki Gitli-Zaji G. do współposiadania w 1/8 części nieruchomości położonej w D.Uzasadnienie faktycznePowódka żądała pozwem nadeszłym do Sądu dnia 15 lipca 1956 r. dopuszczenia jej do współposiadania w 1/8 części nieruchomości w D. powołując się, że jest wpisana w tejże części jako współwłaścicielka nieruchomości na podstawie not. aktu darowizny z daty N.York 11 czerwca 1956 r. zdziałanego przez Izraela B. N., który odziedziczył ją poprzez swą matkę Chanę z M. po dziadku Gerszonie Wolfie M. i uzyskał w 1950 r. wpis swego prawa własności w księdze wieczystej.Pozwani twierdzili, że nabyli m.in. 2/8 części spornej nieruchomości, należącej przedtem do Gerszona Wolfa M., notarialnym aktem sprzedaży z dnia 10 sierpnia 1946 r. od Szmula v. Samuela M., który podał, że jest jedynym spadkobiercą G.W.M. Powołali się ponadto na to, że tenże S.M. otrzymał decyzję Sądu Grodzkiego w Dąbrowie Górniczej o przywróceniu mu posiadania m.in. powyższych części nieruchomości i na tej podstawie powyższym aktem przelał na pozwanych wszelkie prawa przysługujące mu na podstawie przepisów dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich w związku z przywróceniem posiadania.Sąd Powiatowy w Dąbrowie Górniczej powództwo oddalił, uznając, że pozwani zasiedzieli przedmiot sporu z mocy przepisu art. 33 powołanego dekretu, albowiem wraz ze swym poprzednikiem posiadali przedmiot sporu przez 10 lat od uprawomocnienia się postanowienia o przywróceniu posiadania.Powyższy wyrok zaskarżyła rewizją powódka, wnosząc o jego zmianę i uwzględnienie powództwa w całości lub o uchylenie wyroku.Sąd Wojewódzki w Katowicach rozpatrując sprawę z rewizji powódki przedstawił Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne:a)"Czy osoba, którą wprowadzono w posiadanie majątku opuszczonego na podstawie art. 15 lub 16 dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. R. P. 1946 r. Nr 13 poz. 87), może przelać swoje uprawnienie określone w art. 18 tego dekretu, w szczególności prawo użytkowania, na inną osobę"?b)"Czy wpis Izraela-B. N. jako współwłaściciela do 4/32 czyli 1/8 części przedmiotowej nieruchomości w księdze wieczystej Nr hip. 93 D, uskuteczniony w roku 1947 już po wyjeździe Izraela B. N. z Polski w jesieni 1946 r., spowodował utratę charakteru majątku opuszczonego i niedopuszczenie przedawnienia z art. 33 wyżej wymienionego dekretu, jeżeli Izrael B. N. nie przedsięwziął żadnej czynności w celu przywrócenia posiadania przedmiotowej nieruchomości w okresie przedawnienia przed sądem lub inną powołaną do tego władzą".Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy przejąwszy sprawę do własnego rozpoznania zważył, co następuje:Według przepisu art. 168 i 176 k.z. można przelewać na osobę trzecią wszelkie prawa, o ile to nie sprzeciwia się właściwości prawa ani przepisom ustawy. Dekret z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. z 1946 r. Nr 13, poz. 87) nie zawiera zakazu przelewu uprawnień osoby, której posiadanie mienia opuszczonego przywrócono. Sąd Najwyższy nie znajduje również takiego zakazu w innych przepisach. Przepis art. 134 § 1 prawa rzeczowego nie wchodzi tu w zastosowanie, gdyż dekret (art. 18) mówiąc, że osobie, której posiadanie przywrócono, służy tylko zarząd i użytkowanie, ma na myśli nie ograniczone prawo rzeczowe użytkowania, lecz używa wyrażenia "użytkowanie" w znaczeniu, jakie mu nadaje przepis art. 402 § 1 k.z. Przepis art. 57 prawa rzeczowego natomiast przewiduje możliwość przeniesienia posiadania na inną osobę w toku zasiedzenia rzeczy. Przelew, o którym mowa, nie sprzeciwia się właściwości prawa, tym więcej, gdy jak w przypadku uprawnienia S.M. przeniesione zastały na pozwanych w związku ze sprzedażą nieruchomości. Nie ma zatem żadnej przeszkody do uznania, że w zasadzie nabywca uprawnień osoby, której posiadanie nieruchomości przywrócono w trybie przewidzianym przez dekret o majątkach opuszczonych i poniemieckich, może uzyskać jej własność przez zasiedzenie, przy czym dolicza mu się czas posiadania osoby, która przelewu dokonała.Natomiast zasadnie żali się skarżący na to, że Sąd nie wziął pod uwagę faktu, że na podstawie postanowienia Sądu Powiatowego w Dąbrowie Górniczej z dnia 31 października 1949 r. poprzednik powódki został na swój wniosek wpisany za właściciela przedmiotu sporu.Zasiedzenie przewidziane w art. 33 powołanego dekretu wiąże ustawa z faktem przywrócenia posiadania. Nie ma zatem podstaw do traktowania tego zasiedzenia, jako przemilczenia, podobnie jak zasiedzenie z art. 34. Stosuje się zatem przy tym zasiedzeniu ogólne zasady dotyczące przerwania biegu zasiedzenia. Pod tym względem przepis art. 53 prawa rzeczowego odwołuje się do przepisów dotyczących przedawnienia. Według przepisu art. 279 k.z. obowiązującego w czasie złożenia wniosku o wpis spornej części nieruchomości, bieg przedawnienia przerywa się m.in. przez każdą czynność w postępowaniu sądowym przedsięwziętą przez wierzyciela celem ustalenia, zabezpieczenia lub dochodzenia wierzytelności. Stosując ten przepis odpowiednio do zasiedzenia, należy uznać, że złożony w sądzie wniosek właściciela o wpisanie w księdze wieczystej jego prawa własności przerywa bieg zasiedzenia nieruchomości.Jak wynika z dołączonego do akt pisma Oddziału Ksiąg Wieczystych Sądu Powiatowego w Dąbrowie Górniczej postanowienie Sądu o dokonaniu wpisu w księdze wieczystej zostało wydane w dniu 31 października 1949 r. Przed tym dniem nie mógł się zatem rozpocząć ponowny bieg zasiedzenia, po przerwie.Gdy w ten sposób pozwani nie mogli do czasu wytoczenia powództwa w sprawie spornej części nieruchomości zasiedzieć, a poza tym nie kwestionują ani skuteczności prawnej nabycia prawa przez powódkę własności nieruchomości od jej poprzednika I.B.N., ani własności tego ostatniego - orzeczono jak w sentencji.