3 CR 1380/58

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Wiktorii M. przeciwko Janowi M., o rozwód, po rozpoznaniu rewizji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 21 sierpnia 1958 r., zaskarżony wyrok uchylił i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Powiatowemu dla m. Katowic.Uzasadnienie faktyczneSąd orzekł rozwód małżeństwa stron bez orzekania o winie.Powódka zaskarżyła wyrok rewizją, wnosząc o jego uchylenie i opierając rewizję na twierdzeniu, że dopiero po wydaniu wyroku dowiedziała się, że wyrażona przez nią zgoda na zaniechanie orzekania o winie, która udaremniła stwierdzenie winy pozwanego, ma z uwagi na przepis art. 27 k.r., istotne znaczenie w toczonym przez nią procesie z mężem o własność nieruchomości nabytej w czasie trwania małżeństwa.Sąd Najwyższy uznał, że w procesie socjalistycznym należy dopuścić do uchylenia się od skutków oświadczenia procesowego złożonego pod wpływem błędu, jeżeli jakieś oświadczenie szkodzi materialnym prawom strony. Proces socjalistyczny nie może być bowiem pułapką, w którą wpadają nie znające przepisów prawa strony.Jak wynika z treści pozwu, powódka twierdziła, że rozkład pożycia stron spowodował powód czynami zawinionymi, według zaś protokołu ostatniej rozprawy z dnia 21 sierpnia 1958 r. powódka na niej nie była reprezentowana przez adwokata i wtedy to wyraziła zgodę na zaniechanie orzekania o winie. W dniu tym zapadł też wyrok.Nie jest nieprawdopodobne, że powódka nie znała przepisu art. 27 k.r. i o jego treści i znaczeniu dowiedziała się dopiero po złożeniu omawianego oświadczenia i wydania wyroku w I instancji. Jeśliby tak było, byłoby to nową okolicznością faktyczną, którą powołać mogłaby dopiero w II instancji. Na tym więc mogłaby oprzeć rewizję.Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy sprawdzić, czy rzeczywiście powódka składając swe oświadczenie woli działała pod wpływem błędu i czy rzeczywiście błąd ten miał znaczenie z uwagi na okoliczności faktyczne (np. nabycie nieruchomości podczas trwania małżeństwa), które mogłyby uzasadnić jej interes materialny dalszy, jak ogólny interes w orzeczeniu o winie rozwodu. Jeżeli fakty te zostaną udowodnione, należy uznać za usprawiedliwione uchylenie się przez powódkę od skutków złożonego przez nią oświadczenia zgody na nieorzekanie o winie.Z tych powodów orzeczono, jak w sentencji.