3 CR 38/57
PostanowienieIzba Cywilna1957-06-05
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy ustalenie stanu faktycznego przez Sąd na podstawie opinii biegłego, który przeprowadził wizję lokalną i wywiady poza rozprawą, stanowi istotne naruszenie przepisów postępowania?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że ustalenie stanu faktycznego przez Sąd na podstawie opinii biegłego, który przeprowadził wizję lokalną i wywiady poza rozprawą, stanowi istotne naruszenie przepisów postępowania. Dowód z biegłych ma na celu dostarczenie opinii w sprawach wymagających wiadomości specjalnych, natomiast ustalenie stanu faktycznego powinno następować za pomocą oględzin dokonanych przez sąd, z udziałem biegłych w miarę potrzeby, lub zeznań świadków w przypadku stanu faktycznego przeszłego. Przerzucenie na biegłego obowiązku ustalenia stanu faktycznego uniemożliwia stronom wzięcie udziału w tym procesie i zadawanie pytań.Stan faktyczny
Powódka dochodziła od pozwanej fabryki odszkodowania za szkodę w nieruchomości spowodowaną żrącymi pyłami z kominów fabryki. Sąd Wojewódzki uwzględnił powództwo, opierając się na opinii biegłego. Pozwana wniosła rewizję, kwestionując sposób ustalenia stanu faktycznego przez sąd pierwszej instancji.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w części zasądzającej więcej niż 27.000 zł i przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Krakowie do ponownego rozpoznania.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia J. Marowski (sprawozdawca). Sędziowie: W. Bendetson, F. Błahuta.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Franciszki S. przeciwko Fabryce Supertomasyny "Bomarka" w Krakowie o zapłatę 64.372,50 zł, po rozpoznaniu rewizji pozwanej od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 20 września 1956 r.,zaskarżony wyrok w części zasądzającej więcej niż 27.000 zł (dwadzieścia siedem tysięcy złotych) uchylił i sprawę w uchylonej części przekazał Sądowi Wojewódzkiemu w Krakowie do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktycznePowódka żądała zasądzenia jej od strony pozwanej sumy 53.682 zł tytułem wynagrodzenia za szkodę spowodowaną w nieruchomości, obj. w lwh 345 gm. kat. Kraków Dz. XXIII Łagiewniki, w latach 1953-1956 przez żrące pyły wydobywające się z kominów fabryki strony pozwanej na skutek wadliwych urządzeń.Sąd Wojewódzki uwzględnił powództwo. Rewizję strony pozwanej żądającej, po ograniczeniu, uchylenia wyroku Sądu Wojewódzkiego w części zasądzającej na rzecz powódki kwotę przewyższającą 27.000 zł z 8% odsetkami od dnia 7 maja 1956 r. Sąd Najwyższy uznał za usprawiedliwioną.Jak bowiem zasadnie żali się skarżący, Sąd Wojewódzki wszystkie swe ustalenia poczynił na podstawie opinii biegłego, który w niej zamieścił nie tylko swoją opinię, ale i wyniki dokonanej przez biegłego poza rozprawą sądową wizji lokalnej oraz wyniki wywiadów u powódki i osób trzecich.Jak wynika z przepisu art. 293 k.p.c., dowód z biegłych ma tylko na celu dostarczenie sądowi opinii w wypadkach wymagających wiadomości specjalnych. Natomiast stwierdzenie istniejącego stanu faktycznego następuje za pomocą oględzin dokonanych przez sąd w miarę potrzeby z udziałem biegłych (art. 303 k.p.c.), a jeżeli chodzi o stan faktyczny przeszły, to stwierdza się go za pomocą zeznań świadków.Przerzucanie faktycznie z Sądu na biegłego obowiązku ustalenia stanu faktycznego obraża powołane przepisy w sposób istotny, tym więcej że uniemożliwiło to wzięcie stronom udziału w dokonaniu i udokumentowaniu wyników oględzin, a osoby udzielające informacji biegłemu nie zeznawały pod sankcją i bez możliwości zadawania im pytań przez strony.Skoro więc ustalenia Sądu nie są oparte na prawidłowym materiale procesowym, zaskarżony wyrok, w granicach wniosku rewizyjnego, podlega uchyleniu.
Powiązane orzeczenia
- I PR 351/62 1964-05-18Czy sąd może oprzeć ustalenia faktyczne na opinii biegłego, jeśli istnieją istotne dokumenty znajdujące się w posiadaniu osoby trzeciej, których nie udało się uzyskać, a opinia biegłego przekracza zakres jego uprawnień,…
- 1 CR 392/57 1958-02-15Czy naruszenie przepisów postępowania, w szczególności dotyczących dowodu z opinii biegłego, może stanowić podstawę do uchylenia wyroku sądu drugiej instancji, który oddalił rewizję od wyroku sądu pierwszej instancji?
- 3 CR 187/56 1957-01-19Czy sąd może oprzeć ustalenie stanu faktycznego na dowodzie ze świadków, nawet jeśli nie zostały przeprowadzone inne środki dowodowe, a pozwany kwestionuje jedynie wartość przedmiotu sporu, a nie sam fakt jego dostarczen…
- III KR 210/70 1971-02-24Czy ustalenia faktyczne sądu, które opierają się na opisie wydarzeń lub okoliczności przejętym z aktu oskarżenia lub opinii biegłych, mogą być uznane za prawidłowe, jeśli nie pochodzą bezpośrednio od sądu?
- I CR 94/63 1964-02-15Czy sąd drugiej instancji, opierając się na opinii jednego biegłego, narusza przepisy postępowania, jeśli nie ustosunkuje się do opinii innego biegłego, która jest rozbieżna?
Powołane przepisy
art. 293 KPCart. 303 KPC
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 23.07.2026.