3 CR 989/61

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Powszechnej Spółdzielni Spożywców w T. przeciwko A.W. o zapłatę na skutek rewizji pozwanej od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 4 maja 1961 r. sygn. akt II C 251/61 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Powiatowemu w Katowicach do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki zasądził od pozwanej na rzecz powodowej Spółdzielni 35.802,08 zł i w następujący sposób uzasadnił swoje orzeczenie.Pozwana była kierowniczką sklepu wędliniarsko-mięsnego, w którym za okres od dnia 5 lipca do dnia 8 września 1960 r. ujawniono niedobór w wysokości uwzględnionej w sentencji wyroku. Manko powstało w wyniku nienależytego wykonywania przez nią obowiązków i zostało udowodnione odpisami protokołów oraz zeznaniami dwóch świadków, którzy brali udział w remanencie zdawczo-odbiorczym. Pozwana pomimo, iż była wezwana do złożenia odpowiedzi na pozew, odpowiedzi takiej nie złożyła, twierdząc gołosłownie, iż nie mogła tego uczynić, gdyż była chora. Materiał zebrany w sprawie świadczy o tym, że pozwana zdawała sobie sprawę z istnienia niedoboru, bo kłamliwie oświadczyła komisji inwentaryzacyjnej, iż w tym dniu dała jednej z ekspedientek kwotę 16.900 zł, aby wpłaciła ją na poczcie, co nie odpowiadało prawdzie. Dlatego też Sąd odrzucił jej wniosek o zasięgnięcie opinii biegłego, uważając, iż jest on zgłoszony jedynie dla zwłoki. Wobec tego więc, że pozwana nie przeprowadziła dowodu ekskulpacji (art. 259 k.z.), Sąd Wojewódzki uznał powództwo za udowodnione.Rewizję od tego wyroku oparła pozwana na zarzucie nieważności postępowania oraz istotnych uchybieniach procesowych (art. 371 § 1 pkt 2 w zw. z § 2 pkt 5 i art. 371 § 1 pkt 4 k.p.c.).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zarzut nieważności postępowania oparty na twierdzeniu, że skarżąca była pozbawiona możności obrony swych praw, jest nieuzasadniony. W procesie pozwana była zastąpiona przez pełnomocnika procesowego, który był prawidłowo zawiadamiany o terminach rozpraw. On też składał wnioski o odroczenie rozpraw twierdząc, że choroba pozwanej uniemożliwiała mu skontaktowanie się z nią w zespole adwokackim i wniósł o oddalenie powództwa oraz zgłosił dowód w opinii biegłego w zakresie księgowości. Tak więc w okolicznościach sprawy można mówić jedynie o ograniczeniu a nie o pozbawieniu pozwanej możności obrony jej praw. Błędny jest pogląd pełnomocnika skarżącej, że Sąd powinien był ponownie odroczyć rozprawę dla umożliwienia mu skontaktowania się z mocodawczynią, która z powodu choroby nie mogła przybyć do zespołu adwokackiego. Sąd Wojewódzki uwzględniwszy ten wniosek w dniu 23 marca 1961 r. odroczył z tej przyczyny rozprawę. Odroczył ją nadto ponownie w dniu 20 kwietnia 1961 r., ale nie miał potrzeby czynić tego po raz trzeci. Brak bowiem nawet twierdzeń, że stan pozwanej był taki, iż uniemożliwiał jej porozumienie się z pełnomocnikiem lub też, że okoliczności sprawy wymagały osobistego stawiennictwa pozwanej bądź przesłuchania jej w charakterze strony. Pełnomocnik skarżącej był obowiązany udać się do niej w celu uzyskania potrzebnych informacji, jeżeli nie mogła ona przybyć do zespołu adwokackiego. Sama długotrwałość choroby strony, która ma pełnomocnika, nie uzasadnia odraczania rozpraw na czas nieograniczony.Uzasadniony jest natomiast zarzut uchybienia istotnym przepisom postępowania. Sprawa niniejsza jest sprawą; ze stosunku pracy i już z tej przyczyny Sąd I instancji miał obowiązek dążyć nawet z urzędu do wykrycia prawdy (p. wytyczne zawarte w Uchwale Całej Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 27 czerwca 1953 r. C. Prez. 195/52 OSN 1953/IV poz. 95 i w przedmiocie stosowania w cywilnym postępowaniu spornym przepisu art. 236 k.p.c. zwłaszcza jego § 1 - C. Prez. 195/52 Uchwała Całej Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 27 czerwca 1953 r. OSN 1953/IV poz. 95). Pełnomocnik pozwanej wnosił zresztą o odroczenie rozprawy, celem dopuszczenia dowodu z opinii biegłego i Sąd nie mógł tego dowodu odrzucić. Pozwana kwestionowała więc wyliczenie niedoboru przedstawione przez stronę powodową. W aktach sprawy brak jest dowodów, na podstawie których została ustalona wysokość szkody, a obaj świadkowie nie wyłączyli możliwości dokonania przez księgowość zmian w wyliczeniu, sporządzonym przez komisję inwentaryzacyjną. Wysokość więc szkody była sporna i powinna być w myśl art. 235 k.p.c. - przedmiotem dowodu. Twierdzenie Sądu Wojewódzkiego, że dowód ten został powołany jedynie dla zwłoki, jest dowolne. Jak to już wielokrotnie wyjaśniał Sąd Najwyższy odrzucenie na podstawie art. 223 § 2 k.p.c. dowodu, z powodu powołania go jedynie dla zwłoki jest usprawiedliwione tylko wtedy, gdy sprawa została już wyjaśniona, zgodnie z twierdzeniami strony powołującej dowód. Natomiast gdy sprawa nie jest jeszcze w ten sposób wyjaśniona, sąd nie może odrzucić zgłoszonego z opóźnieniem dowodu, może jednak w stosunku do opieszałej strony wyciągnąć konsekwencje przewidziane w art. 223 § 1 (in fine) k.p.c.Sąd Wojewódzki wydał wyrok przed dostatecznym wyjaśnieniem sprawy do stanowczego rozstrzygnięcia, czym uchybił art. 218 § 1 oraz 326 k.p.c. i dlatego zaskarżony wyrok nie mógł być utrzymany w mocy art. 384 k.p.c.Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Powiatowy dopuści dowód z opinii biegłego w zakresie księgowości oraz dowód ze świadków wymienionych w rewizji na okoliczności istnienia szkody i jej wysokości oraz warunków pracy pozwanej. W razie potrzeby Sąd dopuści też dowód z przesłuchania stron, a także uczyni przedmiotem swojego zainteresowania, czy przeciwko pozwanej toczyło się postępowanie karne, a jeśli tak, to z jakim skutkiem.Z tych względów celem ponownego rozpoznania sprawy w myśl powyższych wskazań Sąd Najwyższy zaskarżony wyrok uchylił.