3 CZ 9/58

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Aldony P. przeciwko Stefanowi P. o rozwód, po rozpoznaniu zażalenia powódki na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 15 października 1957 r., zaskarżone postanowienie uchylił i przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Krakowie w celu ponownego rozpoznania wniosku powódki o podjęcie zawieszonego postępowania.Uzasadnienie faktycznePostanowieniem z dnia 15 października 1957 r. Sąd Wojewódzki w Krakowie odmówił wnioskowi powódki o podjęcie zawieszonego postępowania, uzasadniając swoje stanowisko tym, że wedle twierdzeń pozwu pozwany jest psychicznie chory. Dopóki więc właściwy Sąd nie orzeknie, czy pozwany zostanie ubezwłasnowolniony całkowicie czy częściowo, względnie dopóki istnieje możliwość całkowitego ubezwłasnowolnienia pozwanego, tak długo pozwany zgodnie z art. 57 i nast.k.p.c. pozbawiony jest w ogóle zdolności procesowej, a postępowanie przeciwko niemu zgodnie z art. 60 § 1 i 183 § 1 pkt 1 k.p.c. ulega zawieszeniu.W zażaleniu powódka wnosi o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie jej wniosku Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania ewentualnie o zmianę tegoż postanowienia przez postanowienie podjęcia zawieszonego postępowania.Zażalenie jest usprawiedliwione. W szczególności, jak trafnie zarzuca powódka, wydanie przez Sąd postanowienia nastąpiło bez przeprowadzenia rozprawy. Już to uchybienie skutkować musi uchylenie zaskarżonego postanowienia.W postanowieniu Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 7 października 1955 r. 4 CZ 185/55 (Państwo i Prawo 1957/3 str. 649) wyjaśnił już, że wyliczenie w art. 199 k.p.c. przypadków, w których postanowienie może zapaść bez rozprawy, jest wyczerpujące. Stąd też postanowienie w odmowie podjęcia zawieszonego postępowania może zapaść tylko po przeprowadzeniu rozprawy.Również nie bez słuszności skarżąca kwestionuje pogląd Sądu Wojewódzkiego, że sam fakt choroby psychicznej i istnienie możliwości całkowitego ubezwłasnowolnienia pozwanego powoduje, iż pozwany zgodnie z art. 57 i nast.k.p.c. pozbawiony jest w ogóle zdolności procesowej a postępowanie ulega zawieszeniu.Zgodnie z art. 57 k.p.c. zdolność procesową bądź zupełną bądź ograniczoną posiada każdy stosownie do swej zdolności zobowiązywania się przez umowę. Jeśli zaś zdolność do zobowiązywania się przez umowę osoby fizycznej nie ulega ograniczeniu wskutek choroby psychicznej (art. 48 i nast.p.o.p.c.), to w myśl przepisu art. 57 k.p.c. choroba psychiczna nie może mieć wpływu na zdolność procesową. Kwestia ważności czynności procesowych osoby psychicznie chorej, jednak nie ubezwłasnowolnionej, będzie zależała, jak słusznie wywodzi skarżąca, od tego czy i w jakim zakresie choroba psychiczna in concreto wyłączała świadome i swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli, a więc będzie zagadnieniem wadliwości prawnych oświadczeń woli.Jeśli jednakże Sąd I instancji powziąłby uzasadnione wątpliwości co do stanu psychicznego strony i co do celowości dalszego prowadzenia w tym stanie procesu z uwagi na niemożność prowadzenia przez tę stronę należytej obrony swych praw, wówczas winien zawiadomić prokuratora, by spowodować jego wystąpienie o ubezwłasnowolnienie strony i postępowanie w związku z tym zawiesić.Jak trafnie wywodzi jednakże skarżąca, w sprawie niniejszej w ogóle nie powstaje kwestia celowości takiego postępowania, skoro z korespondencji, jaką Sąd Wojewódzki prowadził ze szpitalem psychiatrycznym, wynika raczej, iż zachodzi możliwość tylko częściowego ubezwłasnowolnienia pozwanego. Zgodnie zaś z art. 417 k.p.c. małżonek ubezwłasnowolniony częściowo ma w postępowaniu w sprawach małżeńskich zdolność procesową.Z tych względów należało orzec jak w sentencji postanowienia.