4 CR 146/59

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Skarbu Państwa (Szkoły Podstawowej i Liceum Ogólnokształcącego w C) przeciwko J.K. o zapłatę, po rozpoznaniu rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Bydgoszczy - Ośrodek w Toruniu z dnia 18 grudnia 1958 r., zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że zasądzoną nim kwotę podwyższył do kwoty 55.474 zł i 15 gr.Uzasadnienie faktyczneUstaliwszy, że pozwana jako sekretarka internatu powoda przywłaszczyła sobie z inkasowanych wpłat na utrzymanie wychowanków kwotę 55.474 zł 15 gr., Sąd Wojewódzki zasądził od pozwanej kwotę zł 36.000. Sąd Wojewódzki uznał, że do powstania szkody przyczyniła się strona powodowa, przez to, że nie kontrolowała pracy pozwanej i w ten sposób umożliwiła nadużycia, oraz przez to, że powierzyła pozwanej funkcje wymagające kwalifikacji księgowego, choć pozwana tych kwalifikacji nie miała. Okoliczności powyższe uzasadniają obniżenie odszkodowania na podstawie art. 158 § 2 k.z.W rewizji strona powodowa zarzuca naruszenie art. 158 § 2 k.z. i domaga się uwzględnienia całego powództwa.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Przyjęcie, że poszkodowany przyczynił się do powstania szkody i w konsekwencji zastosowania przepisu art. 158 § 2 k.z. wymaga, by pomiędzy działaniami bądź zaniechaniami poszkodowanego, a szkodą istniał normalny związek przyczynowy. W przypadku, gdy szkoda została wyrządzona przestępstwem, z którego sprawca odniósł korzyść majątkową (kradzieże, przywłaszczenia), zastosowanie art. 158 § 2 k.z. w stosunku sprawcy i poszkodowanego nie może w ogóle wchodzić w rachubę, skoro nie można przyjąć, by jakiekolwiek działanie czy zaniechanie poszkodowanego takim przestępstwem stanowiło przyczynienie się poszkodowanego do popełnienia czynu przestępnego i mogło w jakimkolwiek stopniu ekskulpować przestępcę. Zastosowanie w takim przypadku art. 158 § 2 k.z. prowadziłoby zresztą do pozostawienia w ręku przestępcy części korzyści majątkowej uzyskanej z przestępstwa, co stanowiłoby zachętę do popełnienia przestępstw z chęci zysku i byłoby jaskrawo sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, a także z wyrażoną z art. 123 k.z. ogólną zasadą obowiązku zwrotu niesłusznie uzyskanej cudzym kosztem korzyści majątkowej. Należy przeto dojść do wniosku, że w stosunku do takiego sprawcy szkody wyrządzonej czynem przestępnym, który przez popełnienie przestępstwa wzbogacił się kosztem poszkodowanego - niedopuszczalne jest obniżenie odszkodowania na podstawie art. 158 § 2 k.z. poniżej wartości uzyskanej korzyści majątkowej.Ponieważ pozwana według prawidłowych ustaleń Sądu Wojewódzkiego przez przywłaszczenie uzyskała dla siebie z majątku strony powodowej całą kwotę 55.474 zł 15 gr., taka kwota powinna była od niej zostać zasądzona. Obniżenie odszkodowania nastąpiło z naruszeniem prawa materialnego, co uzasadnia zmianę zaskarżonego wyroku (art. 386 k.p.c.).