4 CR 343/61

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Piekarski. Sędziowie: B. Łubkowski, K. Piasecki (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Mariana G. przeciwko Skarbowi Państwa (Prezydium Miejskiej Rady Narodowej - Wydział Gospodarki Komunalnej w S.) o zapłatę 50.000 zł, na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Szczecinie z dnia 14 lutego 1961 r.,rewizję oddalił.Uzasadnienie faktyczneZaskarżonym przez powoda wyrokiem Sąd Wojewódzki w Szczecinie zasądził na jego rzecz od Skarbu Państwa (Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w S.) 10.000 zł tytułem zadośćuczynienia za krzywdę moralną (art. 166 k.z.), oddalając zarazem powództwo w pozostałej części, tj. co do żądania zasądzenia kwoty 40.000 zł.Podstawę faktyczną tego wyroku stanowi ustalenie przez Sąd Wojewódzki faktu utonięcia w basenie przeciwpożarowym syna powoda, urodzonego w dniu 25 grudnia 1946 roku. Wina pozwanego polegała na tym, że basen stanowił znaczne niebezpieczeństwo dla życia bawiących się w jego okolicy dzieci, a to ze względu na ułatwiony dostęp do niego przez zniszczone ogrodzenie oraz ze względu na brak tablicy ostrzegawczej. Jednakże również postępowanie rodziców zmarłego uznał Sąd Wojewódzki za niewłaściwe. Zezwolenie bowiem przez rodziców na łapanie muszek dla domowego akwarium w basenie musi być ocenione jako oczywista lekkomyślność, tym bardziej że zmarły nie umiał pływać.Jako podstawę prawną odpowiedzialności Sąd przyjął przepis art. 134 i 166 k.z. Na podstawie zaś art. 158 § 2 k.z. i art. 330 k.p.c. ustalił wysokość zadośćuczynienia na 10.000 zł.W rewizji od powyższego wyroku w części oddalającej powództwo powód domaga się zmiany wyroku i uwzględnienia powództwa w całości, wnosząc ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.Skarżący zmierza w rewizji do wykazania, że Sąd Wojewódzki z naruszeniem przepisów prawa materialnego oddalił żądanie zasądzenia dalszej kwoty 40.000 zł tytułem zadośćuczynienia za krzywdę moralną.Uzasadnienie prawneRewizja podlega oddaleniu z przyczyn następujących:Przy określaniu wysokości zadośćuczynienia za krzywdę moralną nie jest pozbawiony znaczenia fakt przyczynienia się poszkodowanego do wyrządzenia szkody. W niniejszym wypadku osobami, które przyczyniły się do powstania szkody, są rodzice zmarłego dziecka. Poszkodowanym, który przyczynił się do powstania szkody, może być bowiem zarówno sama ofiara wypadku, jak i osoby, które dotknięte są śmiertelnym wynikiem czynu niedozwolonego. Ostatnia ze wspomnianych sytuacji zachodzi wtedy, gdy nieszczęśliwy wypadek polega na śmierci osoby małoletniej. Traktując więc prawidłowo powoda jako osobę, która przyczyniła się do wypadku, Sąd Wojewódzki określił jego zachowanie się jako oczywistą lekkomyślność, i z uwzględnieniem tej okoliczności ustalił wysokość zadośćuczynienia.Wbrew stanowisku skarżącego nieokreślenie przez Sąd Wojewódzki matematycznego stosunku winy obu stron, jak i nieokreślenie, w jakiej wysokości należałoby się powodowi zadośćuczynienie, gdyby nie przyczynił się do wypadku - nie stanowi ani naruszenia art. 166 k.z., ani też nie może być oceniane jako uchybienie przepisowi art. 336 § 2 k.p.c. Zarzut tego rodzaju mógłby być ewentualnie uznany za słuszny, gdyby chodziło o odszkodowanie w innej formie niż zadośćuczynienie za krzywdę moralną. Jeżeli bowiem chodzi o zadośćuczynienie za krzywdę moralną w rozumieniu art. 166 k.z., to sąd może przyznać "stosowną sumę pieniężną".Powołany przepis kodeksu zobowiązań nieprzypadkowo używa wyrażenia "stosowna suma pieniężna". Jest to wynikiem tego, że nie można ze względu na istotę krzywdy moralnej określić z natury rzeczy w sposób adekwatny odszkodowania w formie zadośćuczynienia za krzywdę moralną.Z tego też względu nie może mieć zastosowania w tym wypadku art. 330 k.p.c.Powołana w rewizji okoliczność, że denat udzielałby z czasem powodowi i jego żonie pomocy materialnej na starość, nie może uzasadniać przyznania zadośćuczynienia w wyższej kwocie. Okoliczność ta, jakkolwiek tylko hipotetyczna, wraz z faktem utraty przez rodziców pomocy we wspólnym gospodarstwie domowym (art. 40 § 1 k.r.), stanowi w niniejszej sprawie jedyne uzasadnienie przyznania zadośćuczynienia. Gdyby nie ta okoliczność, powództwo w całości podlegałoby oddaleniu. Stosownie bowiem do zasady uchwalonej przez Całą Izbę Cywilną Sądu Najwyższego z dnia 29 stycznia 1957 r. (I CO 37/56 - OSN z 1958 r., poz. 2) "żądanie zadośćuczynienia za krzywdę moralną na podstawie art. 166 k.z. nie może być uwzględnione, gdy krzywda ta polega wyłącznie na cierpieniu z powodu utraty osoby najbliższej, nie łączy się natomiast z pogorszeniem sytuacji uprawnionego". Zadośćuczynienie dla członków rodziny zmarłego byłoby, gdyby je wiązać tylko z bólem po stronie bliskiej osoby, w istocie zapłatą za śmierć tej osoby i dochodzenie takiego zadośćuczynienia nie godziłoby się z zasadami moralności socjalistycznej.Z tych wszystkich przyczyn należało na podstawie art. 383 k.p.c. orzec jak w sentencji wyroku.