3 CR 173/60

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Tyszka (sprawozdawca). Sędziowie: F. Szczepański, J. Knap.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa małoletniego Zdzisława Zygmunta S. przeciwko Hucie "P." w R. o odszkodowanie, po rozpoznaniu rewizji pozwanej od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 14 września 1959 r.,oddalił rewizję.Uzasadnienie faktyczneMałoletni powód (urodzony dnia (...)), działający przez opiekuna, żądał zasądzenia od pozwanej 50.000 zł tytułem zadośćuczynienia za krzywdę moralną doznaną w związku ze śmiercią jego matki, która dnia (...) uległa śmiertelnemu wypadkowi przy pracy na skutek nieprzestrzegania przez pozwaną przepisów o bezpieczeństwie i higienie pracy.Pozwana, przyznając okoliczności faktyczne przytoczone w pozwie oraz uznając roszczenie powoda co do zasady, zarzuciła, że jest ono zbyt wygórowane.Sąd Wojewódzki zasądził od pozwanej 25.000 zł, w pozostałej zaś części powództwo oddalił.Okoliczności, w jakich nastąpiła śmierć matki powoda, która była pracownicą fizyczną w pozwanej Hucie, Sąd ustalił zgodnie z twierdzeniami pozwu. Z dalszych ustaleń Sądu Wojewódzkiego wynika, że ojciec powoda, który przebywa w więzieniu i nie interesował się losem syna, został postanowieniem sądowym pozbawiony władzy rodzicielskiej nad powodem. W związku z tym nad powodem została ustanowiona opieka, którą sprawuje Zdzisław L. (brat matki) i u którego powód przebywa od czasu śmierci matki. Opiekun, który zarabia 1.000 zł miesięcznie, ma na utrzymaniu żonę i troje dzieci.Zdaniem Sądu Wojewódzkiego stosownym zadośćuczynieniem za krzywdę moralną powoda będzie kwota zasądzona, został on bowiem faktycznie sierotą całkowitym i cały okres swego dzieciństwa pozbawiony będzie opieki matki, krzywda więc jego jest wielka.Pozwana w rewizji domaga się zmiany wyroku przez obniżenie zasądzonego zadośćuczynienia, ewentualnie - o uchylenie wyroku, zarzucając, że zasądzona kwota jest zbyt wygórowana.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja niesłusznie kwestionuje wysokość przyznanego powodowi zadośćuczynienia, w szczególności niesłusznie wywodzi, że za obniżeniem zadośćuczynienia przemawia okoliczność, iż powód ma ojca, który powinien się nim opiekować.Niewątpliwie obowiązek taki na ojcu ciąży, nie zmienia to jednak w niczym aktualnej sytuacji małoletniego powoda, skoro ojciec jego obowiązków swych nie wykonuje, nie interesuje się zupełnie synem i uchyla się złośliwie od jego alimentowania, za co też skazany został wyrokiem sądu karnego, a w końcu nawet pozbawiony władzy rodzicielskiej nad swym dzieckiem.W sprawie niniejszej zachodzi szczególny wypadek krzywdy moralnej spowodowanej utratą matki, jedynej żywicielki i opiekunki. Sąd Wojewódzki słusznie podkreślił, że powód utracił matkę w okresie wczesnego dzieciństwa, a więc w czasie, gdy osobista opieka jej była dla niego szczególnie potrzebna, że przez cały okres swego dzieciństwa pozbawiony będzie tych warunków, jakie mogłaby mu zapewnić tylko matka, tj. ciepła rodzinnego, troskliwości i czułości matczynej, tak potrzebnej do normalnego rozwoju dziecka. Wprawdzie powód że względu na swój wiek nie mógł odczuć doznanej krzywdy w takim stopniu, w jakim normalnie odczuwa ją osoba dorosła po stracie najbliższego członka rodziny, niemniej jednak nasilenie jego krzywdy moralnej obędzie z czasem wzrastać w miarę jego rozwoju umysłowego i uświadamiania sobie swego sieroctwa i osamotnienia, w miarę coraz lepszego rozumienia, jak wiele utracił przez śmierć matki.W tej sytuacji przyznane powodowi zadośćuczynienie nie może być uznane za zbyt wygórowane. Jego sytuacja życiowa w związku ze śmiercią matki uległa niewątpliwie pogorszeniu, co nie wymaga nawet bliższego uzasadnienia. Słuszny postulat przyjęty w orzecznictwie sądowym, że zadośćuczynienie za krzywdę moralną powinno być umiarkowane, nie może prowadzić do obniżenia zasądzonej kwoty, szczególne bowiem okoliczności sprawy niniejszej, o których wyżej mowa, pozwalają na przyjęcie, że kwota 25.000 zł jest zadośćuczynieniem stosownym (art. 166 k.z.).Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji (art. 383 k.p.c.).