4 CR 429/58

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia H. Dąbrowski. Sędziowie: W. Formański, K. Lipiński (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Tadeusza T. przeciwko Lilly T. i Spółdzielni Pracy Wytwórczości Różnej w B. o wydanie ruchomości, po rozpoznaniu rewizji pozwanej Spółdzielni od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Bydgoszczy z dnia 26 listopada 1957 r.,zmienił zaskarżony wyrok w stosunku do pozwanej Spółdzielni i powództwo co do niej oddalił.Uzasadnienie faktyczneTadeusz T. domagał się wydania przez swoją żonę Lilly T. oraz przez Spółdzielnię Pracy w B. szeregu ruchomości. Powód twierdził, że pozwana T. wbrew jego woli sprzedała stanowiące jego własność osobistą meble pozwanej Spółdzielni, ta zaś nie nabyła własności, gdyż była w złej wierze.Sąd Wojewódzki uwzględnił powództwo w stosunku do obu pozwanych solidarnie. Sąd ustalił, że wymienione w wyroku ruchomości stanowiły własność osobistą powoda, i przyjął, że pozwana Spółdzielnia, nabywająca je od pozwanej T., wiedziała, że ta ostatnia jest mężatką, powinna więc była "zasięgnąć informacji odnośnie mebli u powoda", a skoro tego nie uczyniła, była w złej wierze (art. 48 § 1 pr. rzeczowego).Rewizje wniosła tylko pozwana Spółdzielnia.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Błędny jest pogląd Sądu Wojewódzkiego, że nabywający ruchomości od osoby pozostającej w związku małżeńskim ma obowiązek badać, czy zbywca ma uprawnienie do zbycia i zwracać się do drugiego z małżonków z zawiadomieniem o zamierzonej transakcji. Istnieje domniemanie, że posiadacz rzeczy jest jej właścicielem (art. 300 § 1 pr. rzecz.), oraz ogólne domniemanie dobrej wiary (art. 5 § 1 p.o.p.c.). Nie ma żadnego przepisu prawa, który by nakazywał zachowanie szczególnych ostrożności przy nabywaniu ruchomości od osób pozostających w związku małżeńskim. Przyjęcie poglądu reprezentowanego przez Sąd Wojewódzki wprowadziłoby niezwykłe utrudnienie w obrocie. Powód twierdząc, że pozwana Spółdzielnia, zajmująca się stale skupem używanych mebli, była w chwili nabycia mebli od jego żony w złej wierze, powinien tę złą wiarę udowodnić (art. 5 § 2 p.o.p.c.). Dowód ten polegać by musiał na wykazaniu, że pozwana pozytywnie wiedziała o tym, iż zaofiarowane jej do kupna przez pozwaną T. rzeczy nie stanowią jej własności oraz że pozwana T. nie jest uprawniona do rozporządzania tymi rzeczami z upoważnienia ich właściciela. Takiego dowodu nie przeprowadzono. Błędny jest zatem oparty na fałszywym założeniu wniosek Sądu Wojewódzkiego o złej wierze pozwanej Spółdzielni i stanowiący jego konsekwencję wniosek, że nie stała się ona właścicielem nabytych rzeczy ze względu na przepis art. 48 § 1 pr. rzecz.W okolicznościach sprawy nie może też mieć zastosowania przepis art. 48 § 2 pr. rzecz. Ten szczególny przepis, chroniący właściciela przed utrata własności wskutek niezależnych od jego woli wypadków losowych i wprowadzający tę ochronę kosztom nawet nabywcy w dobrej wierze, nie może być wykładany rozszerzająco, gdyż prowadziłoby to do poważnych perturbacji obrotu. Użyte w art. 48 § 2 prawa rzeczowego wyrażenie "utraconych w inny sposób przez właściciela wbrew jego woli" powinno być interpretowane w powiązaniu z pierwszą częścią przepisu, gdzie mowa o rzeczach zgubionych i skradzionych. Taka interpretacja prowadzi do wniosku, że przepis nie ma zastosowania do zbycia przez małżonka rzeczy osobistych drugiego małżonka wbrew jego woli.Rozważania powyższe prowadzą do wniosku, że powód utracił własność spornych rzeczy, a pozwana Spółdzielnia własność tę nabyła z chwilą wydania ich przez pozwaną T. (art. 48 § 1 pr. rzecz.), a zatem powództwa oparte na nie istniejącym prawie własności podlega oddaleniu (art. 386 k.p.c.).