4 CZ 130/61

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Kałamajski. Sędziowie: Z. Wasilkowska (sprawozd.), F. Szczepański.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Centrali Surowców Włókienniczych i Skórzanych - Wojewódzki Oddział w K. przeciwko Janowi M. o in. o zapłatę, na skutek zażalenia pozwanego na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Koszalinie z dnia 21 sierpnia 1961 r.,uchylił zaskarżone postanowienie wraz z postanowieniami z dnia 31 lipca 1961 r. i z dnia 28 czerwca 1961 r. i postępowanie co do przywrócenia pozwanemu Janowi M. terminu do wniesienia zarzutów od nakazu zapłaty umorzył; przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Koszalinie w celu nadania biegu "wyjaśnieniu" pozwanego Jana M. z dnia 19 lutego 1960 r. jako zarzutom przeciwko nakazowi zapłaty.Uzasadnienie faktycznePozwany Jan M. wniósł pismem procesowym z dnia 19 lutego 1960 r., nazwanym "wyjaśnieniem", zarzuty przeciwko nakazowi zapłaty kwoty 115.961,92 zł. W końcowej części pisma pozwany podniósł, że nakaz zapłaty został mylnie wysłany pod adresem: Ś., ul. (...), gdyż pozwany od maja 1959 r. mieszka we wsi R., oraz że osoba, która nakaz odebrała, doręczyła mu go dopiero 17 lutego 1960 r., licząc zaś od tej daty, termin do wniesienia zarzutów nie został przekroczony.Sąd Wojewódzki uznał powyższą część pisma za wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów i postanowieniem z dnia 28 czerwca 1961 r. wniosek o przywrócenie terminu oddalił, a pismo obejmujące zarzuty odrzucił.Sąd ustalił, że nakaz zapłaty adresowany do pozwanego M.: Ś., (...) odebrała Natalia S. w dniu 13 lutego 1960 r. i pismo to doręczyła następnie pozwanemu w dniu 15 lutego 1960 r., a nie 17 lutego 1960 r., jak twierdził pozwany. W tym stanie rzeczy należy uznać, że zarzuty wpłynęły po upływie 3-dniowego terminu. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów należało oddalić dla braku przesłanek z art. 178 i 179 k.p.c., pismo zaś zawierające zarzuty podlega odrzuceniu, jako spóźnione, na zasadzie art. 460 § 4 k.p.c.Na powyższe postanowienie pozwany wniósł zażalenie, które Sąd Wojewódzki postanowieniem z dnia 31 lipca 1960 r. odrzucił, jako spóźnione. Kolejnym postanowieniem z dnia 21 sierpnia 1961 r. Sąd odrzucił, jako również spóźnione, zażalenie pozwanego na odrzucenie zażalenia.Na to ostatnie postanowienie pozwany wniósł kolejne zażalenie (z zachowaniem tym razem 7-dniowego terminu), które Sąd Wojewódzki przedstawił Sądowi Najwyższemu. W zażaleniu pozwany podnosi, że niezachowanie terminu do wniesienia zażalenia na poprzednie postanowienia nastąpiło bez jego winy, gdyż nie został on pouczony o trybie i terminie odwołania się do wyższej instancji.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Jak wskazują akta, pozwany J. M. od 29 maja 1959 r. zamieszkuje we wsi R. Odpis nakazu zapłaty został zatem wysłany pozwanemu pod nieaktualnym adresem, wskazanym przez stronę powodową w pozwie o wydanie nakazu zapłaty. Odpis nakazu został odebrany i pokwitowany przez przypadkowo pod tym adresem przebywającą znajomą pozwanego, Natalię S., która z kolei doręczyła pismo zawierające odpis nakazu zapłaty pozwanemu w dniu 15 (lub 17, jak twierdzi pozwany) lutego 1960 r.Tak dokonane doręczenie odpisu nakazu zapłaty nie wywołało żadnych skutków prawnych.Ani kodeks postępowania cywilnego, ani przepisy rozporządzenia z dnia 30 września 1933 r. o doręczaniu pism sądowych przez pocztę (Dz. U. Nr 76, poz. 548 z późn. zmianami) nie znają takiego sposobu doręczenia pisma sądowego adresatowi, jakie nastąpiło w sprawie niniejszej. Pismo może być bądź doręczone adresatowi osobiście - i wówczas jest ono skuteczne niezależnie od tego, gdzie się adresata zastanie, choćby to było jego chwilowe miejsce pobytu (art. 144 k.p.c.) - bądź też może być dokonane tzw. doręczenie zastępcze w trybie art. 147 k.p.c. (doręczenie dorosłemu domownikowi, sąsiadowi, dozorcy domu itp.). Warunkiem skuteczności doręczenia zastępczego jest jednak to, żeby pismo zostało doręczone w miejscu zamieszkania adresata, bądź też - jeżeli pismo jest adresowane na lokal biurowy, przemysłowy lub handlowy - żeby adresat w tym właśnie lokalu był zatrudniony. Niedopuszczalne natomiast jest doręczenie zastępcze pisma sądowego pod innym adresem nie będącym ani miejscem zamieszkania, ani miejscem pracy adresata, choćby osoba, której pismo doręczono, znała adresata i podjęła się doręczenia mu pisma.Ponieważ w sprawie niniejszej nie nastąpiło doręczenie pozwanemu odpisu nakazu zapłaty w trybie przewidzianym w kodeksie postępowania cywilnego, przeto wniósł on zarzuty przeciwko nakazowi w otwartym terminie.Postępowanie o przywrócenie pozwanemu terminu do wniesienia zarzutów było w tych warunkach zbędne i bezprzedmiotowe, podobnie jak i dalsze zażalenia pozwanego w tym względzie.W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie wraz z poprzednimi postanowieniami Sądu Wojewódzkiego i postępowanie z wniosku pozwanego o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów umorzył.Sąd Wojewódzki powinien obecnie nadać bieg zarzutom pozwanego M. przeciwko nakazowi zapłaty zawartym w "wyjaśnieniu" z dnia 19 lutego 1960 r., jako wniesionym przed rozpoczęciem biegu terminu do wniesienia zarzutów.Z tych przyczyn Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.