4 CZ 38/55

PostanowienieIzba Cywilna1955-03-31

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy termin wykonania zobowiązania w obrocie bezgotówkowym, w tym obowiązku uiszczenia wpisu sądowego, uważa się za zachowany, jeśli zlecenie przelewu zostało wydane w terminie, ale nie mogło zostać wykonane z powodu braku środków na rachunku zleceniodawcy?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że termin wykonania zobowiązania w obrocie bezgotówkowym, zgodnie z art. 10 ustawy z dnia 1 lipca 1949 r. o obowiązku uczestniczenia w obrocie bezgotówkowym, jest zachowany, jeśli zlecenie przelewu zostało udzielone w ostatnim dniu terminu. Jednakże, aby zlecenie to wywołało skutek prawny, musiało być wykonalne w dacie jego udzielenia, co oznacza, że zleceniodawca musiał posiadać odpowiednie fundusze na swoim rachunku bankowym. Brak środków uniemożliwia skuteczne wykonanie przelewu, nawet jeśli zlecenie zostało wydane w terminie.
Stan faktyczny
Powód złożył rewizję od wyroku Sądu Wojewódzkiego, ale nie uiścił należnego wpisu sądowego. Sąd Wojewódzki odrzucił rewizję z powodu nieuiszczenia wpisu mimo wezwania. Powód złożył zażalenie, twierdząc, że zlecił przelew w terminie, ale jego wykonanie opóźniło się z powodu braku środków na koncie. Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił zażalenie powoda na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu o odrzuceniu rewizji.

Pełny tekst orzeczenia

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes Z. Resich. Sędziowie: S. Gross (sprawozdawca), J. Szczerski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa PDT w P. przeciwko Henrykowi R. o 17.324 zł 40 gr, po rozpoznaniu zażalenia powoda na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 15 stycznia 1955 r.,zażalenie oddalił.Uzasadnienie faktycznePostanowieniem z dnia 15 stycznia 1955 r. Sąd Wojewódzki w Poznaniu odrzucił rewizję powoda PDT w P. złożoną od wyroku tegoż Sądu z dnia 29 listopada 1954 r. w sprawie przeciwko pozwanemu Henrykowi R. Odrzucenie rewizji nastąpiło wskutek nieuiszczenia należnego od niej wpisu mimo upływu terminu zakreślonego w wezwaniu doręczonym w dniu 21 grudnia 1954 r.Powyższe postanowienie powód zaskarżył zażaleniem, w którym - powołując się na dołączony odpis polecenia przelewu - twierdzi, że zlecił jego dokonanie dnia 27 grudnia 1954 r., tj. w terminie, lecz wykonanie przelewu nie mogło nastąpić niezwłocznie z powodu braku w tym dniu odpowiednich środków (kredytu) i wskutek tego przelew ostatecznie dokonany został dnia 10 stycznia 1955 r. Skarżący jest zatem zdania, że nie był w zwłoce i nie powinien ponosić niekorzystnych skutków procesowych.Pełnomocnik pozwanego w złożonej odpowiedzi na zażalenie wnosił o jego oddalenie i zasądzenie od strony powodowej zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego.Uzasadnienie prawneRozpoznając zażalenie, Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Stosownie do art. 10 ustawy z dnia 1 lipca 1949 r. o obowiązku uczestniczenia w obrocie bezgotówkowym, termin wykonania zobowiązania w obrocie bezgotówkowym uważa się za zachowany, jeżeli w ostatnim dniu tego terminu dłużnik udzieli zlecenia dokonania przelewu bądź wręczy czek rozrachunkowy. Jednakże taki skutek przypisać można udzielonemu zleceniu jedynie w tym wypadku, gdy zlecenie przelewu było w dacie jego udzielenia wykonalne, a w szczególności, gdy zleceniodawca w dacie tej miał w instytucji bankowej potrzebny fundusz do rozporządzenia. Wniosek taki wypływa w sposób niewątpliwy z samej istoty uiszczenia, którego skuteczność w obrocie bezgotówkowym zależy od istnienia odpowiedniego pokrycia, a poza tym właściwą wskazówkę w tym względzie stanowi także treść art. 12 cyt. ustawy z dnia 1 lipca 1949 r.Skoro więc, według własnych twierdzeń skarżącego, wydane przez niego polecenie przelewu nie mogło być we właściwym terminie wykonane z powodu braku funduszu na rachunku zleceniodawcy, nie można zgodzić się z poglądem zażalenia, że termin uiszczenia wpisu od rewizji został zachowany, w związku zaś z tym zażalenie nie mogło być uwzględnione.Z tych zasad, na mocy art. 394 § 3 w związku z art. 383 k.p.c. Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 10art. 12art. 394 § 3art. 383 KPC§ 3

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 18.07.2026.