4 CZ 38/55
PostanowienieIzba Cywilna1955-03-31
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy termin wykonania zobowiązania w obrocie bezgotówkowym, w tym obowiązku uiszczenia wpisu sądowego, uważa się za zachowany, jeśli zlecenie przelewu zostało wydane w terminie, ale nie mogło zostać wykonane z powodu braku środków na rachunku zleceniodawcy?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że termin wykonania zobowiązania w obrocie bezgotówkowym, zgodnie z art. 10 ustawy z dnia 1 lipca 1949 r. o obowiązku uczestniczenia w obrocie bezgotówkowym, jest zachowany, jeśli zlecenie przelewu zostało udzielone w ostatnim dniu terminu. Jednakże, aby zlecenie to wywołało skutek prawny, musiało być wykonalne w dacie jego udzielenia, co oznacza, że zleceniodawca musiał posiadać odpowiednie fundusze na swoim rachunku bankowym. Brak środków uniemożliwia skuteczne wykonanie przelewu, nawet jeśli zlecenie zostało wydane w terminie.Stan faktyczny
Powód złożył rewizję od wyroku Sądu Wojewódzkiego, ale nie uiścił należnego wpisu sądowego. Sąd Wojewódzki odrzucił rewizję z powodu nieuiszczenia wpisu mimo wezwania. Powód złożył zażalenie, twierdząc, że zlecił przelew w terminie, ale jego wykonanie opóźniło się z powodu braku środków na koncie. Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił zażalenie powoda na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu o odrzuceniu rewizji.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes Z. Resich. Sędziowie: S. Gross (sprawozdawca), J. Szczerski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa PDT w P. przeciwko Henrykowi R. o 17.324 zł 40 gr, po rozpoznaniu zażalenia powoda na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 15 stycznia 1955 r.,zażalenie oddalił.Uzasadnienie faktycznePostanowieniem z dnia 15 stycznia 1955 r. Sąd Wojewódzki w Poznaniu odrzucił rewizję powoda PDT w P. złożoną od wyroku tegoż Sądu z dnia 29 listopada 1954 r. w sprawie przeciwko pozwanemu Henrykowi R. Odrzucenie rewizji nastąpiło wskutek nieuiszczenia należnego od niej wpisu mimo upływu terminu zakreślonego w wezwaniu doręczonym w dniu 21 grudnia 1954 r.Powyższe postanowienie powód zaskarżył zażaleniem, w którym - powołując się na dołączony odpis polecenia przelewu - twierdzi, że zlecił jego dokonanie dnia 27 grudnia 1954 r., tj. w terminie, lecz wykonanie przelewu nie mogło nastąpić niezwłocznie z powodu braku w tym dniu odpowiednich środków (kredytu) i wskutek tego przelew ostatecznie dokonany został dnia 10 stycznia 1955 r. Skarżący jest zatem zdania, że nie był w zwłoce i nie powinien ponosić niekorzystnych skutków procesowych.Pełnomocnik pozwanego w złożonej odpowiedzi na zażalenie wnosił o jego oddalenie i zasądzenie od strony powodowej zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego.Uzasadnienie prawneRozpoznając zażalenie, Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Stosownie do art. 10 ustawy z dnia 1 lipca 1949 r. o obowiązku uczestniczenia w obrocie bezgotówkowym, termin wykonania zobowiązania w obrocie bezgotówkowym uważa się za zachowany, jeżeli w ostatnim dniu tego terminu dłużnik udzieli zlecenia dokonania przelewu bądź wręczy czek rozrachunkowy. Jednakże taki skutek przypisać można udzielonemu zleceniu jedynie w tym wypadku, gdy zlecenie przelewu było w dacie jego udzielenia wykonalne, a w szczególności, gdy zleceniodawca w dacie tej miał w instytucji bankowej potrzebny fundusz do rozporządzenia. Wniosek taki wypływa w sposób niewątpliwy z samej istoty uiszczenia, którego skuteczność w obrocie bezgotówkowym zależy od istnienia odpowiedniego pokrycia, a poza tym właściwą wskazówkę w tym względzie stanowi także treść art. 12 cyt. ustawy z dnia 1 lipca 1949 r.Skoro więc, według własnych twierdzeń skarżącego, wydane przez niego polecenie przelewu nie mogło być we właściwym terminie wykonane z powodu braku funduszu na rachunku zleceniodawcy, nie można zgodzić się z poglądem zażalenia, że termin uiszczenia wpisu od rewizji został zachowany, w związku zaś z tym zażalenie nie mogło być uwzględnione.Z tych zasad, na mocy art. 394 § 3 w związku z art. 383 k.p.c. Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.
Powiązane orzeczenia
- 2 CZ 11/60 1960-03-05Czy zlecenie przelewu opłaty sądowej, złożone w terminie, ale zrealizowane przez bank po terminie z powodu braku środków na rachunku dłużnika, może być uznane za skuteczne wniesienie opłaty?
- C 1019/51 1951-12-08Czy zwrot pozwu jako nieopłaconego w terminie jest uzasadniony, jeśli strona zleciła przelew opłaty sądowej w ostatnim dniu terminu, mimo że środki nie wpłynęły na konto sądu?
- 4 CR 634/61 1961-11-27Czy wpłynięcie polecenia przelewu do banku przed upływem terminu na uiszczenie opłaty sądowej jest równoznaczne z zachowaniem tego terminu przez jednostkę gospodarki uspołecznionej?
- I CZ 65/76 1976-07-14Czy termin do uiszczenia opłaty od rewizji w postępowaniu cywilnym jest zachowany, jeśli zlecenie przelewu zostało złożone w banku przed upływem terminu, ale zostało zwrócone zleceniodawcy z powodu braku klasyfikacji bud…
- I CZ 39/18 2018-04-13Czy termin na uiszczenie opłaty sądowej od skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jest zachowany, jeśli polecenie przelewu zostało złożone bankowi przed upływem terminu, ale uznanie rachunku…
Powołane przepisy
art. 10art. 12art. 394 § 3art. 383 KPC§ 3
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 18.07.2026.