C 1315/51

Skład orzekającyPrzewodniczący: p.o. Prezes W. Święcicki; Sędziowie: dr B. Dobrzański (sprawozdawca), J. Ignatowicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Spółdzielni Spożywców w Bytomiu przeciwko Antoniemu P. o 280.543 zł, po rozpoznaniu zażalenia powódki na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Katowicach zawarte w wyroku z dnia 8 maja 1951 r.,orzeczenie o kosztach zawarte w wyroku Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 8 maja 1951 r. w ten sposób zmienił, że od pozwanego Antoniego P. na rzecz powodowej Spółdzielni Spożywców w Bytomiu tytułem zwrotu kosztów postępowania w I instancji 706 zł 5 gr zasądził.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki wyrokiem z dnia 8 maja 1951 r. zasądził od pozwanego na rzecz powodowej Spółdzielni 8.885 zł 94 gr z 8% od dnia 28 lutego 1949 r. "i kosztami, procesu w kwocie 501 zł 30 gr". W uzasadnieniu Sąd Wojewódzki podał, że "orzeczenie o kosztach procesu opiera się na art. 100 k.p.c. i § 8 ust. 1 taryfy adwokackiej".Powódka wniosła na powyższe orzeczenie o kosztach zażalenie, żądając jego zmiany w tym kierunku, że powódce przyznaje się koszty procesu, a w szczególności koszty zastępstwa adwokackiego w wysokości przewidzianej w § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 sierpnia 1950 r. w sprawie norm i zasad wynagrodzenia adwokatów za wykonywanie czynności zawodowych (Dz. U. R. P. Nr 35, poz. 319) z 50% podwyżką z § 2 ust. 1 cyt. rozp., a więc w kwocie 614 zł 20 gr oprócz opłat sądowych i innych gotówkowych wydatków, zamiast według § 8 ust. 1 cyt. rozp., a więc zamiast przyznanej kwoty 204 zł 75 gr. Powódka zarzuca, że brak było podstaw do zastosowania 50% obniżki wynagrodzenia adwokackiego z § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 sierpnia 1950 r. w sprawie norm i zasad wynagrodzenia adwokatów za wykonywanie czynności zawodowych, a nadto Sąd Wojewódzki nie uwzględnił, iż zgodnie z § 2 ust. 1 tegoż rozp. wynagrodzenie adwokackie powinno w danym przypadku ulec podwyższeniu, skoro "sprawa była szczególnie zawiła i rozliczeniowa i wymagała zwiększonego nakładu pracy i straty czasu". Powódka żądała ponadto zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Na kwotę 501 zł 30 gr, jaką Sąd Wojewódzki zasądził od pozwanego na rzecz powodowej Spółdzielni tytułem zwrotu kosztów procesu, składa się kwota 296 zł 55 gr odpowiadająca sumie 9.885 zł (w dawnej walucie), wydanych przez powodową Spółdzielnię w sprawie na opłaty sądowe i wydatki, oraz dalsze 204 zł 75 gr tytułem zwrotu wynagrodzenia adwokata. Ostatnio wzmiankowana kwota stanowi 50% sumy 409 zł 50 gr, określonej jako zasadnicze wynagrodzenie § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 sierpnia 1950 r., zważywszy, że wartość przedmiotu sporu wynosiła 296.198 zł (w dawnej walucie), czyli 8.885 zł 94 gr, której to sumy powodowa Spółdzielnia żądała w sprawie i którą Sąd Wojewódzki na jej rzecz zasądził. Obniżenie wynagrodzenia adwokackiego do 50% wynagrodzenia zasadniczego Sąd Wojewódzki dokonał na tej podstawie, że podstawowym źródłem utrzymania pozwanego jest wynagrodzenie za pracę, przy czym sąd wyszedł z założenia, że należy zastosować § 8 ust. 1 wyżej cyt. rozp.Powodowa Spółdzielnia zasadnie zarzuca, że powyższe stanowisko Sądu Wojewódzkiego jest nietrafne. Przepis § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 sierpnia 1950 r. dotyczy stosunku między osobami w przepisie tym wymienionymi a adwokatem. Osoby te obowiązane są więc do opłacania wynagrodzenia adwokackiego w sprawach cywilnych obniżonego o 50%, konsekwentnie zaś w przypadkach, w których w myśl art. 100 i nast. k.p.c. mogą żądać zwrotu tego wynagrodzenia od przeciwnika, sąd może zasądzić na ich rzecz również tylko zwrot 50% zasadniczego wynagrodzenia. Gdy jednak, jak w sprawie niniejszej, osoba wymieniona w § 8 ust. 1 cyt. rozp. nie jest uprawniona do żądania zwrotu kosztów procesu od przeciwnika, lecz spór przegrała i obowiązana jest zwrócić koszty przeciwnikowi, to oczywiście stosowanie powyższego przepisu przy oznaczaniu przez sąd wysokości wynagrodzenia adwokackiego, jakie powinno być zwrócone przeciwnikowi, nie wchodzi zupełnie w grę, o ile przeciwnik ten nie należy do osób wymienionych w tym przepisie. Do niezbędnych kosztów procesu z art. 98 § 1 k.p.c. obejmujących "należności (...) jednego adwokata" zaliczyć należy wynagrodzenie adwokata strony, której służy prawo do zwrotu kosztów procesu w tej wysokości, w jakiej strona ta stosownie do przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 sierpnia 1950 r. była obowiązana wynagrodzenie to opłacić. Przepis § 8 ust. 1 tego rozp. obniża, jak to wyżej podkreślono, wynagrodzenie adwokatów występujących w charakterze pełnomocników procesowych osób wymienionych w tym przepisie, a nie adwokatów, którzy działają w imieniu przeciwników procesowych tych osób.Skoro powodowa Spółdzielnia nie należy do osób, których dotyczy omawiany § 8 ust. 1 i obowiązana była do opłacenia adwokatowi wynagrodzenia zasadniczego w pełnej wysokości, to w myśl powyższych wyjaśnień należało też zasądzić od pozwanego sumę odpowiadającą temu wynagrodzeniu tytułem zwrotu kosztów procesu (art. 98, 100 k.p.c.) Skoro Sąd Wojewódzki, wychodząc z błędnego założenia, obniżył należność tę o 50%, należało zmienić orzeczenie o kosztach zawarte w wyroku tego sądu i przyznać powodowej Spółdzielni tytułem zwrotu wynagrodzenia adwokackiego 409 zł 50 gr zamiast przyznanych przez sąd pierwszej instancji 204 zł i 75 gr. Łącznie ze zwrotem opłat sądowych i wydatków poniesionych w sprawie przez powodową Spółdzielnię w wysokości 296 zł 55 gr należało zasądzić od pozwanego wymienioną w sentencji niniejszego postanowienia kwotę 706 zł 5 gr.Natomiast żądanie powodowej Spółdzielni, by uwzględnić ponadto podwyższenie wynagrodzenia jej adwokata przy zastosowaniu § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 sierpnia 1950 r., nie jest uzasadnione, gdyż akta sprawy nie wykazują, by spełnione były przesłanki uzasadniające podwyższenie wynagrodzenia przewidziane w powyższym przepisie. Sprawa nie była szczególnie zawiła i rozliczeniowa ani nie wymagała też zwiększonego nakładu pracy lub straty czasu.Skoro żądanie powodowej Spółdzielni zgłoszone w zażaleniu zostało uwzględnione tylko częściowo, gdyż żądanie to obejmowało podwyższenie kwoty zasądzonej przez Sąd Wojewódzki tytułem zwrotu kosztów procesu o 409 zł 50 gr, mogło zaś nastąpić podwyższenie powyższej kwoty tylko o połowę, to jest o 204 zł 75 gr, to na podstawie art. 101 k.p.c. należało koszty postępowania zażaleniowego wzajemnie znieść.