C 1721/49

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Witecki; Sędziowie: dr L. Konic, T. Kowalski (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku Stanisławy K. przeciwko Szymonowi K. o zniesienie współwłasności, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Szymona K. na postanowienie Sądu Okręgowego w Piotrkowie z dnia 27 czerwca 1949 r.,zaskarżone postanowienie uchylił i sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Piotrkowie odesłał.Uzasadnienie faktyczneStanisława K. wniosła o zniesienie współwłasności nieruchomości i budynków: stodoły i obory, znajdujących się we włości położonej we wsi Boryszów, oznaczonej w tabeli likwidacyjnej Nr 45, i o przyznanie jej wyłącznej własności w naturze: połowy stodoły z klepiskiem od strony wschodniej i południowej połowy obory, wraz z gruntami, na których te części wspomnianych budynków się znajdują, a które w całości mają 1208 m2 powierzchni i oznaczone są na planie scaleniowym Nr 71.Wnioskodawczyni twierdziła, że z mocy aktu notarialnego, sporządzonego przed Notariuszem G. w Piotrkowie dnia 22 stycznia 1927 r., nabyła od swego męża Michała K. połowę wspomnianych wyżej budynków oraz "niepodzielną" połowę podwórza, drugą zaś połowę nabył syn jej męża Józef K., który z kolei sprzedał ją Szymonowi K.Szymon K. nie godził się na podział i twierdził, że nabył cały plac i budynki, to jest dom mieszkalny i oborę, stodoły zaś na placu nie ma i wniósł o przyznanie mu całego placu.Sąd Grodzki w Piotrkowie postanowił w drodze zniesienia współwłasności przyznać całą parcelę gruntową we wsi Boryszów, oznaczoną na planie scaleniowym Nr 71 o powierzchni 1208 m2 wraz ze znajdującymi się na niej budynkami Stanisławie K., a Szymonowi K. prawo przejazdu przez tę parcelę i zobowiązać Stanisławę K. do wypłacenia Szymonowi K. 54.050 zł.Sąd Okręgowy w Piotrkowie, po rozpoznaniu zażalenia Szymona K. na powyższe postanowienie Sądu Grodzkiego, zatwierdził to postanowienie i ustalił, że Szymon K. posiada własny plac z budynkami i że wnioskodawczyni jest gospodarczo słabsza i w razie spłaty nie mogłaby się za uzyskaną sumę pobudować, oraz że przyznane prawo przejazdu zaspokaja potrzeby gospodarcze Szymona K.Szymon K. założył skargę kasacyjną i wniósł o uchylenie powyższego postanowienia, zarzucając naruszenie art. 95 § 2 pr. rzecz. i pogwałcenie przepisów postępowania przez nieuwzględnienie wniosku o ponowne przesłuchanie biegłych co do wartości nieruchomości, jak również wniosku o przyznanie mu całego placu, przy czym zapłaciłby on wnioskodawczyni 54.000 zł. i oddał jej znajdujące się na placu budynki.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Przepis art. 97 prawa rzeczowego i art. 45 dekretu o postępowaniu niespornym z zakresu prawa rzeczowego nakazują kategorycznie, że w razie niemożności dokonania podziału w naturze zniesienie współwłasności następuje przez sprzedaż rzeczy.Prawo rzeczowe i powołany dekret o postępowaniu nie przewidują możliwości przyznania całej rzeczy jednemu ze współwłaścicieli za spłatą innych współwłaścicieli, jeżeli współwłaściciele nie wyrażą na to zgody.Wbrew temu bezwzględnie obowiązującemu przepisowi postępowania, Sąd Okręgowy - mimo sprzeciwu współwłaściciela - przyznał całą nieruchomość współwłaścicielce, a współwłaścicielowi spłatę.Powyższe naruszenie istotnego przepisu postępowania należy na mocy art. 434 k.p.c. w związku z art. 4 k.p.n. wziąć pod rozwagę z urzędu, uchylić zaskarżone postanowienie i odesłać sprawę do ponownego rozpoznania bez potrzeby rozważania zarzutów skargi kasacyjnej zresztą nieuzasadnionych.