C 1743/51

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Józefa H. działającego w imieniu małoletniej Łucji H. przeciwko Przedsiębiorstwu Państwowemu "Polskie Koleje Państwowe" o odszkodowanie, po rozpoznaniu rewizji pozwanego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 24 września 1951 r.,zaskarżony wyrok w części zasądzającej dożywotnią rentę w wysokości 200 zł miesięcznie uchylił i sprawę w tej części Sądowi Wojewódzkiemu w Krakowie do ponownego rozpoznania odesłał, w pozostałej części rewizję oddalił.Uzasadnienie faktycznePrzed Sądem Wojewódzkim w Krakowie wszczęta została sprawa z powództwa małoletniej Łucji H. przeciwko przedsiębiorstwu "Polskie Koleje Państwowe" o odszkodowanie za skutki wypadku kolejowego.Powódka domagała się od pozwanego przedsiębiorstwa renty dożywotniej w wysokości 400 zł miesięcznie, począwszy od dnia 1 lipca 1947 r., oraz zadośćuczynienia za cierpienia fizyczne w kwocie 6.000 zł.Dla uzasadnienia swego żądania strona powodowa przedstawiła następujący przebieg wypadku:W dniu 29 czerwca 1947 r. powódka wraz z rodzicami odbywała podróż przesiedleńczą na tereny Ziem Odzyskanych. W pobliżu miejscowości D., gdzie tor kolejowy idzie pod górę, przybył na pomoc pociągowi wiozącemu powódkę drugi parowóz, który miał popychać go pod górę. Parowóz ten tak silnie jednak uderzył w tył pociągu, że nastąpiła katastrofa, w wyniku której Łucja H. odniosła ciężkie obrażenia głowy. W związku z doznanym wstrząsem mózgu i ubytkiem tkanki kostnej czaszki stała się ona niezdolną ani do nauki, ani do pracy, stale choruje, miewa bóle głowy, a nadto cierpi jeszcze na osłabienie wzroku.Strona pozwana nie uznała powództwa i w odpowiedzi na pozew wniosła o jego oddalenie.Nie zaprzeczając samego faktu katastrofy przedsiębiorstwo "Polskie Koleje Państwowe", opierając się na art. 283 § 1 k.z., podniosło zarzut przedawnienia. Jedynie zaś z ostrożności procesowej zakwestionowało wysokość dochodzonego roszczenia twierdząc, że uszkodzenie ciała powódki nastąpiło z jej winy lub też z winy osób trzecich, za których czyny pozwane przedsiębiorstwo nie ponosi odpowiedzialności.Sąd Wojewódzki zasądził od pozwanego na rzecz powódki 2.000 zł tytułem zadośćuczynienia za cierpienia fizyczne oraz rentę dożywotnią po 200 zł miesięcznie, poczynając od dnia 1 lipca 1951 r., oddalając powództwo w pozostałej części.Przyjmując za udowodniony niesporny między stronami fakt wypadku, jakiemu uległa powódka, Sąd stanął na stanowisku, że szkoda jej wyrządzona jest wynikiem występku funkcjonariusza kolejowego, a zatem wierzytelność z tytułu naprawienia szkody ulega przedawnieniu dwudziestoletniemu (art. 283 § 4 k.z.). (...)Powyższy wyrok zaskarżyła jedynie strona pozwana, wnosząc o jego zmianę i oddalenie powództwa w całości lub też o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.Jedynie z ostrożności procesowej zakwestionowano w rewizji wysokość zasądzonych sum.Skarżący przede wszystkim zarzuca Sądowi Wojewódzkiemu naruszenie art. 283 k.z., stojąc na stanowisku, że zastosowanie § 4 art. 283 k.z. jest o tyle nietrafne, iż powódka dochodzi swych roszczeń nie od sprawcy czynu niedozwolonego, lecz od pozwanego, który odpowiada jedynie cywilnie i to na zasadzie art. 152 § 1 i 153 § 1 k.z. (...)Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zarzut rewizji, że wierzytelność powódki przedawniła się na skutek upływu terminu przewidzianego w art. 283 § 1 i 2 k.z., nie jest trafny.Zebrany w sprawie materiał dowiódł, że wypadek, któremu uległa Łucja H., jest wynikiem występku funkcjonariusza kolejowego skazanego za ten czyn prawomocnym wyrokiem karnym. Odpowiedzialność przeto pozwanego przedsiębiorstwa opiera się nie tylko na zasadach przewidzianych za wyrządzenie szkody w związku z użyciem sił przyrody, ale także na zasadzie art. 145 Kod. zob.Art. 283 § 4 k.z. ma zastosowanie również i do osób odpowiedzialnych za czyn sprawcy, skoro nie czyni on pod tym wzglądem żadnego rozróżnienia i dla zastosowania go wystarczy ustalenie, że szkoda wynikła ze zbrodni lub występku.Skoro więc odpadł zarzut przedawnienia, to powództwo jest w zasadzie usprawiedliwione. (...)