C 1751/51

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Franciszka J. przeciwko Spółdzielni Pracy Przemysłu Chemicznego "Postęp" o 5.703 zł 78 gr, po rozpoznaniu rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m. st. Warszawy z dnia 8 kwietnia 1951 r.,zaskarżony wyrok oraz wyrok Sądu Powiatowego dla dzielnicy Warszawa-Praga-Północ z dnia 27 stycznia 1951 r. zmienił i powództwo Franciszka J. przeciwko Spółdzielni Pracy Przemysłu Chemicznego "Postęp" o 5.703 zł 78 gr oddalił.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Ogólna zasada wyrażona w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 28 października 1950 r. o zmianie systemu pieniężnego przewiduje, że należności osób prywatnych w stosunku do jednostek gospodarki uspołecznionej ulegają przeliczeniu w stosunku 100: 1. Wyjątki od tej zasady, przewidziane cytowanym rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 28 października 1950 r., z natury rzeczy powinny podlegać bardzo ścisłej interpretacji zgodnej z celami ustawy o zmianie systemu pieniężnego wyrażonymi w jej wstępie. Zastosowany przez Sąd Wojewódzki w danej sprawie § 2 pkt 8 cytowanego rozporządzenia mówi o dostawach na rzecz jednostki gospodarki uspołecznionej i nakazuje w drodze wyjątku od zasady ogólnej przeliczenie należności z tego tytułu w stosunku 100: 3. Słuszny jest pogląd wyrażony w rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości, że celem tego wyjątkowego przepisu było niepozbawienie normalnych środków obrotowych niezbędnych do dalszej działalności tych przedsiębiorstw prywatnych, które w ramach ogólnych planów gospodarczych mają na tym etapie, gdy elementy kapitalistyczne nie zostały jeszcze zlikwidowane, do wypełnienia określone zadania gospodarcze. Z powyższego wynika jednak w sposób oczywisty, że omawiany wyjątkowy przepis może mieć zastosowanie tylko do należności wynikających z normalnej działalności przemysłowej lub handlowej przedsiębiorstwa czynnego. Jeżeli natomiast należność powstała w związku z likwidacją przedsiębiorstwa, Państwo nie jest i nie mogło być zainteresowane w uprzywilejowaniu takiej należności, która po jej realizacji nie była już użyta do dalszej gospodarczej działalności w ramach przez Państwo zakreślonych. Takie uprzywilejowanie powyższych należności nie dałoby się pogodzić z polityką Państwa zmierzającą do ograniczenia i wypierania elementów kapitalistycznych, byłoby też sprzeczne z wyraźnym celem ustawy o zmianie systemu pieniężnego określonym w jej wstępie i wynikającym z całości przepisów.Skoro więc w sprawie niniejszej jest niesporne, że należność powoda powstała w wyniku nabycia przez pozwaną spółdzielnię, będącą jednostką gospodarki uspołecznionej, remanentu surowców w związku z likwidacją przedsiębiorstwa powoda, należność ta nie może być uznana za wynikającą z dostawy w rozumieniu § 2 pkt 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 października 1950 r. Przy zastosowaniu zaś przeliczenia według zasady ogólnej 100: 1 okazuje się, że należność powoda została przez pozwaną całkowicie pokryta.W tych warunkach Sąd Najwyższy na podstawie w związku z art. 398 k.p.c. zmienił zaskarżone orzeczenie wraz z wyrokiem Sądu Powiatowego i powództwo oddalił.