C 1766/52

SentencjaSąd Najwyższy na posiedzeniu jawnym dnia 6 września 1952 r. w sprawie z powództwa Władysława i Magdaleny K. przeciwko Skarbowi Państwa o odszkodowanie i rentę, po rozpoznaniu rewizji pozwanego na wyrok Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 18 lipca 1951 r. II C. 252/51, zaskarżony wyrok w części, w której zasądzono od strony pozwanej na rzecz powoda Władysława K. kwotę 3.000 zł uchyla i w tym zakresie sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Krakowie do ponownego rozpoznania odsyła.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki zasądził od Skarbu Państwa (Państwowej Fabryki C.) na rzecz powoda Władysława K. kwotę 3.000 zł.W uzasadnieniu wyroku Sąd Wojewódzki ustalił następujący stan faktyczny: Władysław K. (syn powoda) ur. 31 marca 1929 r., począwszy od 21 maja 1948 r. do dnia 3 września 1947 r., pracował w charakterze robotnika w Państwowej Fabryce C., w którym to dniu poniósł śmierć.W związku z tym wypadkiem powód zgłosił w dniu 15 kwietnia 1948 r. Do ZUS-u w Krakowie roszczenie o odprawę pośmiertną i otrzymał od tegoż ZUS-u rentę wypadkową, a to na zasadzie wyroku Sądu Ubezpieczeń Społecznych z 1 marca 1947 r., jednakże wyrokiem Trybunału Ubezpieczeń Społ. w Warszawie z dnia 5 grudnia 1949 r. powołany wyrok został zmieniony, a zatwierdzona została pierwotna decyzja ZUS-u, którą oddalono żądanie renty wypadkowej.Mając na uwadze powyższe ustalenia uznał Sąd Wojewódzki za słuszne zasądzenie dla powoda zadośćuczynienia za krzywdę moralną w kwocie 3.000 zł, a to w oparciu o przepis art. 166 k.z. Nie uwzględnił przy tym Sąd Wojewódzki zarzutu przedawnienia przyjmując, iż fakt zgłoszenia żądania do ZUS-u o wyłączenie odprawy, a następnie prowadzony proces przed Sądami Ubezpieczeń Społecznych przerwały bieg przedawnienia, zgodnie z przep. art. 279 pkt 2 k.z.Wyrok Sądu Wojewódzkiego zaskarża rewizję strony pozwanej żądając uchylenia tego lub zmiany w kierunku oddalenia powództwa i powołując podstawy rewizyjne w pkt 1, 3 i 4 art. 371 § 1 k.p.c.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Trafny jest zarzut skargi rewizyjnej, że Sąd Wojewódzki błędnie przyjmuje, jakoby na skutek dochodzenia przez powoda Władysława K. przed Ubezpieczalnią Społeczną i przed Sądami Ubezpieczeń Społecznych pretensji o odprawę pośmiertną i rentę dla dalszej rodziny nastąpiła przerwa przedawnienia dochodzonego w niniejszej sprawie, a mianowicie, o zadośćuczynienie za krzywdę moralną.Pogląd taki sprzeczny jest zarówno z przepisem art. 279 k.z., regulującym poprzednio kwestię przerwy przedawnienia, jak również z obowiązującym obecnie przepisem art. 111 przep. ogóln. pr. cyw. Postępowanie przed organami ubezpieczeniowymi ani nie było skierowane przeciw stronie obecnie pozwanej, ani też nie chodziło tam o tę pretensję, której powód w tym procesie dochodzi. Przepis art. 196 ustawy o ubezpieczeniu społecznym, na który powołuje się powód twierdząc, że dopiero po prawomocnym ukończeniu postępowania przed Sądami Ubezpieczeń Społecznych mógł dowiedzieć się o wysokości szkody, nie może mieć w niniejszej sprawie zastosowania, gdyż ustawa o ubezpieczeniu społecznym nie przewiduje w ogóle świadczeń z tytułu zadośćuczynienia za krzywdę moralną, a wobec tego roszczenie powoda może być rozpatrywane na zasadzie przepisów kodeksu zobowiązań względnie przepisów ogólnych prawa cywilnego. Jeżeli więc Sąd I instancji nie uwzględniał zarzutu przedawnienia przyjmując przerwę biegu przedawnienia, na skutek dochodzenia przez powoda roszczeń wynikających z ustawy o ubezpieczeniach społecznych przed Władzami Ubezpieczeniowymi, stanowi to naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 279 k.z. i 111 przep. ogóln. pr. cyw.Z tych powodów rewizję należy uznać za uzasadnioną. Gdy jednak Sąd Wojewódzki nie poczynił dostatecznych ustaleń, co do zasady odpowiedzialności strony pozwanej, a w szczególności, czy odpowiedzialność ta wynikać ma jedynie z użycia przez stronę pozwaną urządzeń poruszanych siłami przyrody, czy też może z przestępstwa, co w wypadku utraty życia można było przepuszczać, przeto brak na razie przesłanek do zastosowania przepisu art. 283 k.z. w przedmiocie terminu przedawnienia, który według § 4 tego przepisu wynosi w przypadku przestępstwa dłuższy okres czasu niż 3 letni z art. 283 § 1. Dlatego też Sąd Najwyższy uwzględniając rewizję, zaskarżony wyrok, o ile zasądzono nim od Skarbu Państwa na rzecz powoda kwotę 3.000 zł i koszta procesu uchylił po myśli art. 384 k.p.c.