C 1895/49

Skład orzekającyPrzewodniczący: p.o. Prezes W. Święcicki; Sędziowie: dr B. Dobrzański (sprawozdawca), S. Kałamajski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku Dwojry Ż. o stwierdzenie praw do spadku, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Prokuratorii Generalnej R. P. na postanowienie Sądu Okręgowego w Radomiu z dnia 22 września 1949 r., skargę kasacyjną oddalił.Uzasadnienie faktyczneSąd Grodzki postanowieniem z dnia 17 sierpnia 1949 r. stwierdził prawa Dwojry Ż. do spadku po Zysli T. i Lucjanie T. Z uzasadnienia postanowienia wynika, że Sąd Grodzki ustalenia swe oparł na szeregu aktów stanu cywilnego, a także na dwóch "wyciągach z ksiąg stałej ludności".Prokuratoria Generalna założyła zażalenie zarzucając, że "w postępowaniu sądowym dopuszczalny jest wyłącznie dowód z aktów stanu cywilnego".Sąd Okręgowy zatwierdził postanowienie Sądu Grodzkiego z tym uzasadnieniem, że "wszelkie istotne dla sprawy okoliczności zostały wyjaśnione i zobowiązywanie wnioskodawcy do składania dodatkowych dowodów w postaci (...) aktów stanu cywilnego w tym stanie sprawy jest zbędne tym bardziej, że jest rzeczą powszechnie znaną, jak trudno jest uzyskać akt stanu cywilnego ludności żydowskiej ze względu na znaczne zniszczenie ksiąg aktów stanu cywilnego przez okupantów hitlerowskich".Skarga kasacyjna Prokuratorii Generalnej R. P. przeciwko postanowieniu Sądu Okręgowego zarzuca obrazę art. 1 i 2 prawa o aktach stanu cywilnego - w związku z art. 16 prawa spadkowego, której skarżąca dopatruje się w tym, że Sąd Okręgowy "wyciągom z ksiąg ludności nadał tego samego rodzaju moc dowodową w kwestii ustalenia stanu cywilnego i pokrewieństwa danych osób, co i aktom sporządzonym w księgach stanu cywilnego". Zdaniem skarżącej stanowiska Sądu Okręgowego nie uzasadnia zniszczenie aktów stanu cywilnego, dotyczących ludności żydowskiej, ponieważ akta te mogą być we właściwym trybie postępowania odtworzone.Uzasadnienie prawnePowyższe zarzuty Prokuratorii Generalnej R. P. nie mogą być uwzględnione.W myśl art. 42 prawa o aktach stanu cywilnego "wpisy w księgach stanu cywilnego stanowią dowód zupełny zdarzeń w nich stwierdzonych pod warunkiem, że księgi są prawidłowo prowadzone". Akta stanu cywilnego stanowią więc dowód kwalifikowany, z czego jednak wcale nie wynika, jak to Sąd Najwyższy już parokrotnie wyjaśniał, ażeby stanowiły one środek dowodowy jedynie dopuszczalny. Można więc i innymi środkami dowodowymi wykazywać urodzenie dziecka, zawarcie małżeństwa, zgon, stosunek pokrewieństwa itp.Odmienny pogląd skarżącej, że w braku aktu stanu cywilnego, środka dowodowego rzekomo jedynie dopuszczalnego, konieczne jest odtworzenie aktu, nie liczy się z tym, że niekiedy takie odtworzenie jest w ogóle niemożliwe (por. art. 9 dekretu z dnia 22 października 1947 r. o ustalaniu treści sporządzonych za granicą aktów stanu cywilnego (metryk) obywateli polskich (Dz. U. R. P. Nr 65, poz. 392). Przy stanowisku skarżącej dochodziłoby w danym przypadku do zupełnie nielogicznego wyniku, że udowodnienie stanu cywilnego osoby, ze wszystkimi stąd płynącymi konsekwencjami w zakresie tak prawa prywatnego, jak i publicznego, niekiedy w ogóle nie może nastąpić.Wbrew zarzutowi skargi kasacyjnej Sąd Okręgowy wcale nie wyraził poglądu, że wyciągi z ksiąg stałej ludności "mają tego samego rodzaju moc dowodową w kwestii ustalania stanu cywilnego i pokrewieństwa danych osób, co i akta sporządzone w księgach stanu cywilnego", lecz uznał, że w okolicznościach sprawy wyciągi te, w związku z przedłożonymi też aktami stanu cywilnego, wystarczają do dokonania ustaleń okoliczności w sprawie istotnych.Gdy brak usprawiedliwionych podstaw kasacyjnych, musi nastąpić oddalenie skargi kasacyjnej (art. 436 k.p.c. i art. 4 k.p.n.).