C 1907/50

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Witecki; Sędziowie: M. Rudowski, J. Oleksy (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Stanisława i Jadwigi T. przeciwko Zofii S. o przeniesienie współwłasności, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej powodów na wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 13 czerwca 1950 r., zaskarżony wyrok uchylił i sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Katowicach do ponownego rozpoznania odesłał.Uzasadnienie faktyczneStanisław T. i jego żona Jadwiga T. wytoczyli powództwo o zobowiązanie Zofii S. do przeniesienia na ich rzecz współwłasności nieruchomości Radoszowy Dolne, karta 191, z udziałem każdego z nich po 1/4 części.Na uzasadnienie tego żądania powodowie podali, że przebywając we Francji kupili za pośrednictwem pozwanej nieruchomość Radoszowy Dolne, k. 70. W jakiś czas później pozwana zawiadomiła ich, że mogą nabyć jeszcze trzy morgi ziemi za cenę 2.000 zł z nieruchomości Radoszowy Dolne, k. 68. Powodowie po otrzymaniu tej wiadomości przekazali pozwanej dnia 11.II 1937 r. 1.000 zł z poleceniem zakupienia dla nich połowy tej nieruchomości. Pozwana zaraz po otrzymaniu tych pieniędzy nabyła trzy morgi ziemi od M. za 2.000 zł. Po przeprowadzeniu pomiarów nieruchomość kupiona przez pozwaną otrzymała w księdze wieczystej oznaczenie "Radoszowy Dolne, k. 191" i prawo własności tej nieruchomości wpisane zostało na rzecz pozwanej. Gdy powodowie dowiedzieli się o tym, wezwali pozwaną, by przeniosła na nich połowę tej nieruchomości. Pozwana przyrzekła uczynić to, lecz dotąd przyrzeczenia tego nie wypełniła.Pozwana wniosła o oddalenie powództwa wyjaśniając, że pieniądze, które powodowie przysłali z Francji w 1937 r., były przeznaczone na pokrycie udziału powodów w kosztach nabycia pierwszej nieruchomości. Pozwana zarzuciła, że zlecenie powodów jest nieważne wskutek braku wymaganej przez ustawę formy aktu notarialnego.Sąd Okręgowy w Raciborzu powództwo oddalił, ustaliwszy, że zlecenie powodów dotyczące kupna nieruchomości nie miało formy aktu notarialnego i wskutek tego było nieważne.Sąd Apelacyjny zatwierdził wyrok sądu pierwszej instancji, podzielając stanowisko prawne tego sądu.W skardze kasacyjnej powodowie wnieśli o zmianę wyroku Sądu Apelacyjnego i zobowiązanie pozwanej do przeniesienia na rzecz powodów współwłasności nieruchomości Radoszowy Dolne, k. 191, na każdego z nich po 1/4 części lub o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucając naruszenie art. 498 i nast. k.z., art. 107 k.z. i art. 5 przep. og. pr. cyw.Pozwana wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Sąd Apelacyjny uznał roszczenie powodów za nieuzasadnione tylko na tej podstawie, że umowa zlecenia stanowiąca podstawę powództwa jest nieważna dla braku formy aktu notarialnego.Zapatrywanie to jest błędne. Umowa zlecenia nie wymaga formy aktu notarialnego.Jeśli przedmiotem zlecenia jest dokonanie czynności prawnej, do której ważności potrzebna jest forma aktu notarialnego, to brak tej formy przy zleceniu ma tylko to znaczenie, że zlecenie nie obejmuje umocowania do wykonania czynności w imieniu dającego zlecenie (art. 499 k.z.), co nie pozbawia jednak możności wykonania zlecenia przez działanie we własnym imieniu (art. 506 § 2 k.z.). Pozwana więc mogła albo zażądać pełnomocnictwa w należytej formie i nie wykonywać zlecenia do czasu otrzymania pełnomocnictwa, albo działać we własnym imieniu z obowiązkiem postąpienia według art. 506 § 2 k.z.Powódka stwierdziła w pozwie, że pozwana wybrała drugą alternatywę, albowiem kupiła nieruchomość i przyrzekła, czyli zobowiązała się do przeniesienia współwłasności na powódkę. Sąd Apelacyjny wychodząc z błędnej zasady, że umowa stron jest nieważna, nie ustalił, czy i jakiej treści strony zawarły umowę zlecenia i czy pozwana wykonała zlecenie w sposób podany przez powódkę.W tym stanie sprawy, skoro Sąd Apelacyjny naruszył art. 498 k.z., a zachodzi potrzeba dokonania ustalenia strony faktycznej, zaskarżony wyrok na zasadzie art. 437 k.p.c. ulega uchyleniu, a sprawa odesłaniu do ponownego rozpoznania.