C 2943/52

Uzasadnienie faktyczne...Rewizja nadzwyczajna jest uzasadniona.Z mocy art. XVII § 1 i 2 przep. wprow. przep. og. pr. cyw. chwilę domniemanej śmierci osoby zaginionej przed wejściem w życie cyt. przepisów oznacza się według przepisów dotychczasowych, tj. według przepisów rozdziału III prawa osobowego z dnia 29. VIII 1945 r. (Dz. U. nr 40, poz. 223). W myśl art. 18 § 2 tego prawa za chwilę śmierci uważa się chwilę, która wg okoliczności jest najbardziej prawdopodobna. Dopiero jeżeli takiej chwili ustalić nie można, przyjmuje się, że zaginiony zmarł w ostatnim dniu terminu, po upływie którego może nastąpić uznanie za zmarłego (art. 18 § 3) tj. - gdy idzie o osoby zaginione w okresie wojny rozpoczętej w dniu 1. IX 1939 r. - po roku od dnia 9 maja 1945 r. (art. XX przep. wpr. pr. osób. w zw. z art. 14 i 17 pr. osób.).W sprawie o uznanie za zmarłego sąd orzekający powinien przeto ciążyć do ustalenia daty, która w świetle okoliczności sprawy jest najbardziej prawdopodobna jako data śmierci zaginionego. Dopiero gdyby materiał sprawy nie dawał żadnych podstaw do przyjęcia jakiejś daty jako najbardziej prawdopodobnej, może wchodzić w rachubę oznaczenie daty na podstawie art. 18 § 3 pr. osob.Rewizja nadzwyczajna trafnie zarzuca, iż Sąd Powiatowy pominął, że złożone przez wnioskodawczynię zaświadczenie PCK z dnia 28.II 1951 r. oparte na informacjach PCK z Lemforde i Holand. Czerw. Krzyża stwierdza, iż Edward G. zmarł w obozie koncentracyjnym w Dachau w dniu 1-2 marca 1945 r. Skoro Sąd Powiatowy oparł się na tym zaświadczeniu jako podstawie do uznania Edwarda G. za zmarłego, niekonsekwencją było pominięcie przez Sąd ten tej części wspomnianego zaświadczenia, która wskazuje datę śmierci wymienionego. Zaświadczenie powyższe uprawdopodabnia zarówno fakt śmierci Edwarda G., jak i miejsce oraz datę, w których śmierć ta nastąpiła. Materiał sprawy zawiera więc dane pozwalające ustalić datę, która w okolicznościach sprawy jest najbardziej prawdopodobną datą śmierci zaginionego. Jeśli Sąd Powiatowy mimo to oznaczył datę zgonu Edwarda G. na datę 1.I 1947 r. dopuścił się tym obrazy art. 18 § 2 i § 3 pr. osob. przez pominięcie pierwszego z tych przepisów i niewłaściwe zastosowanie drugiego z nich.Należy przy tym zauważyć, że jeśli Sąd Powiatowy przy oznaczaniu daty zgonu G. oparł się z pominięciem art. 18 § 2 na art. 18 § 3 pr. osob., to i tak oznaczenie daty tej na dzień 1.I. 1947 r. było błędne, gdyż Sąd Powiatowy pominął także treść art. XI przep. wpr. pr. osob., w świetle którego przy zastosowaniu art. 18 § 3 pr. osob. data śmierci Edwarda G jako zaginionego po wywiezieniu do obozu koncentracyjnego przez okupanta musiałaby być oznaczona - w braku innej, najbardziej prawdopodobnej - na dzień 9 maja 1946 r.Naruszenie przepisów art. 18 § 1 i § 3 pr. osób. przy ustaleniu daty śmierci osoby zmarłej w hitlerowskim obozie koncentracyjnym, uznać należy za naruszenie istotne, obrażające nie tylko interes osób zainteresowanych, ale także Państwa Ludowego. Oznaczenie daty śmierci więźnia obozu koncentracyjnego na dzień 1.I. 1947 r. zniekształca bowiem rzeczywistość historyczną. Państwo Ludowe jest zainteresowane w tym, by dokumenty dotyczące ofiar bezprzykładnego terroru hitlerowskiego okupanta były zgodne z rzeczywistością, w szczególności, by orzeczenia sądowe o uznaniu za zmarłych obywateli polskich wywiezionych przez okupanta do obozów koncentracyjnych stwierdzały zgodnie z prawdą historyczną, iż osoby te zmarły w czasie pobytu w obozie, jako ofiary hitlerowskiego terroru.Naruszenie tych zasad przy zastosowaniu art. 18 pr. osob. narusza interes Państwa Ludowego w rozumieniu art. 396 § 1 k.p.c., co uzasadnia dopuszczalność uchylenia lub zmiany orzeczenia nieprawidłowo oznaczającego datę śmierci obywatela zmarłego w wyniku terroru okupanta hitlerowskiego, bez względu na upływ 6-miesięcznego terminu od chwili uprawomocnienia się orzeczenia (art. 399 § 1 k.p.c.)...