C 2978/52

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Stanisława S. przeciwko Skarbowi Państwa o 160 zł 65 gr, po rozpoznaniu rewizji pozwanego od wyroku Sądu Powiatowego w Poznaniu z dnia 20 maja 1952 r.,zaskarżony wyrok zmienił i powództwo oddalił.Uzasadnienie faktycznePowód był pracownikiem byłego Zakładu Lecznictwa Pracowniczego i pobierał jako starszy inspektor uposażenie IV grupy wynoszące 746 zł miesięcznie i dodatek funkcyjny 220 zł 50 gr, razem 966 zł 50 gr miesięcznie brutto. W dniu 7 marca 1951 r. oddelegowano go do pracy w Wydziale Zdrowia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu na tych samych warunkach. W grudniu 1951 r. wypowiedział powód umowę o pracę z tym, że na zasadzie porozumienia się obu stron stosunek pracy ustawał już 31 stycznia 1952 r.Decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu z dnia 31 stycznia 1952 r. zaszeregowano powoda z dniem 1 stycznia 1952 r. do V grupy uposażenia pracowników państwowych i w związku z tym wypłacono mu za styczeń 1952 r. uposażenie, obliczone już na tych nowych zasadach, niższe od poprzedniego o 160 zł 65 gr. Tej właśnie różnicy domaga się powód twierdząc, że strona pozwana nie była uprawniona do jednostronnej zmiany wysokości wynagrodzenia bez uprzedniego wypowiedzenia, tym więcej, że powód umowę o pracę przedtem wypowiedział.Pozwany zarzucił, że według ustawy z dnia 15 grudnia 1951 r. o włączeniu organizacji lecznictwa pracowniczego do państwowej administracji służby zdrowia (Dz. U. Nr 67, poz. 466), obowiązującej od dnia 1 stycznia 1952 r., pracownicy byłego Zakładu Lecznictwa Pracowniczego przechodzą do pracy w odpowiednich działach resortu Ministerstwa Zdrowia i otrzymują, jeżeli nie są zatrudnieni w zakładach społecznej służby zdrowia, uposażenie według przepisów o uposażeniu pracowników państwowych. Powód objął w Wydziale Zdrowia czynności kierownika referatu i zaszeregowany został zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 1951 r., wydanym w oparciu o wspomnianą ustawę, do najwyższej grupy przewidzianej dla zajmowanego przez niego stanowiska.Sąd Powiatowy dla miasta Poznania zasądził zaskarżonym wyrokiem powództwo, kierując się tym, że powód wypowiedział umowę o pracę i należy mu się dotychczasowe wynagrodzenie stosownie do postanowień rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 1951 r., a inne stanowisko godziłoby w przepisy o umowie o pracę pracowników umysłowych i w podstawowe zasady praworządności.Rewizja pozwanego zarzuca naruszenie art. 3 i 4 cytowanej ustawy z dnia 15 grudnia 1951 r. Postanowienia tej ustawy, obowiązującej od 1 stycznia 1952 r., i potrzeba ścisłego przestrzegania dyscypliny płac w związku z postulatami gospodarki planowej nie dopuszczają, zdaniem rewizji, wypłacania wyższego wynagrodzenia, niż przewiduje to ustawa dla pracowników państwowych. Zasady zaszeregowania byłych pracowników Zakładu Lecznictwa Pracowniczego ustala rozporządzenie Rady Ministrów wydane w oparciu o przepisy art. 4 ustawy, a zaszeregowanie powoda zgodne jest z tymi przepisami.Postanowieniem z dnia 28 listopada 1952 r. Sąd Wojewódzki w Poznaniu przekazał sprawę Sądowi Najwyższemu z mocy art. 388 k.p.c. Zdaniem tego Sądu, poważne wątpliwości budzi zagadnienie, czy do pracownika Zakładu Lecznictwa Pracowniczego, zatrudnionego na zasadzie umowy o pracę, może mieć zastosowanie ustawa z dnia 15 grudnia 1951 r. o włączeniu organizacji lecznictwa pracowniczego do państwowej administracji służby zdrowia (Dz. U. Nr 67, poz. 466), obowiązująca od 1 stycznia 1952 r., i czy w okresie wypowiedzenia może nastąpić zmiana warunków płacy.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Cytowana ustawa z dnia 15 grudnia 1951 r. przewiduje z ważnością od 1 stycznia 1952 r., że pracownicy ZLP przechodzą do pracy w odpowiednich działach resortu Ministerstwa Zdrowia z tym, że pracownicy zatrudnieni na stanowiskach, przewidzianych w przepisach o uposażeniu pracowników zatrudnionych w zakładach społecznych służby zdrowia, otrzymują uposażenie określone tymi przepisami, a pozostali według przepisów o uposażeniu pracowników państwowych. Ustęp 4 art. 3 tej ustawy zastrzega dla pracowników jedynie zachowanie uprawnień wynikających z ciągłości pracy.W uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 28 kwietnia 1951 r. Ł. C. 1291/50 i C. 1294/50, wpisanej do księgi zasad prawnych, a obejmującej na tle analogicznego zagadnienia wykładnię postanowień art. 39 ustawy z dnia 4 lutego 1949 r. o uposażeniu pracowników państwowych i samorządowych (Dz. U. Nr 7, poz. 39), Sąd Najwyższy wyjaśnił, między innymi, że:1)normalną funkcją ustawy jest jej skuteczność w zakresie uprawnień i obowiązków w stosunku do ogółu obywateli, do których jest skierowana, i chyba tylko wyjątkowo (co musiałoby wynikać wyraźnie z tekstu) może zawierać jedynie dezyderaty czy zalecenia, nie odnoszące bezpośredniego skutku prawnego,2)w Państwie, opartym na gospodarce planowej, wydatki budżetowe związane z wynagrodzeniem pracowników administracyjnych muszą być ściśle zaplanowane, a plan przestrzegany; w interesie dyscypliny finansowej, obejmującej i dyscyplinę płac, może Państwo aktem ustawodawczym normować jednostronnie (bez potrzeby wypowiadania) warunki płacy pracowników, również i takich, których stosunek pracy opiera się na umowie.Tekst ustawy z dnia 15 grudnia 1951 r. nie uzasadnia wniosku, że chodzi w niej jedynie o dezyderaty albo zalecenia, przeciwnie, obejmuje ona postanowienia regulujące stosunki z umowy o pracę pracowników, do których się odnosi, łącznie z uposażeniem i określa termin, od którego obowiązuje. Ustawa ta w związku z przepisami o uposażeniu pracowników państwowych (rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19 lutego 1949 r. w sprawie ustalenia stanowisk służbowych i zaszeregowania do grup uposażenia pracowników państwowych, podlegających ustawie o państwowej służbie cywilnej, oraz pracowników samorządowych, Dz. U. Nr 14, poz. 92), stanowi zatem podstawę do planowania i czynienia wydatków budżetowych tylko w takich granicach, jakie uzasadnia.Powód, jak to zgodnie z treścią akt podkreśla rewizja, nie kwestionuje prawidłowości samego zaszeregowania, które zresztą odpowiada pełnionym przez niego czynnościom i postanowieniom cytowanego rozporządzenia. Roszczenie o zasądzenie różnicy w poborach opiera on jedynie na tym, że bez uprzedniego wypowiedzenia pracodawca nie mógł jednostronnie zmienić wysokości wynagrodzenia. Ostatnia okoliczność nie wywiera w ogóle wpływu. Również i pierwszy argument, uznany za słuszny przez Sąd Powiatowy, odpada, albowiem zmiana warunków płacy jest następstwem obowiązującego również powoda aktu ustawodawczego, mającego uzasadnienie w potrzebie ścisłego przestrzegania i wykonywania planów gospodarczych Państwa.Z przedstawionych powodów, gdy nie wykazano uchybień procesowych wywierających wpływ na wynik sprawy, a zachodzi jedynie naruszenie prawa materialnego, Sąd Najwyższy, uznając rewizję za uzasadnioną, z mocy art. 386 k.p.c. zaskarżony wyrok zmienił i powództwo oddalił.