C 3035/52

Uzasadnienie faktyczne...Żądanie powoda o rentę skierowane jest przeciw obu pozwanym solidarnie. Otwiera się przeto zagadnienie, czy w tej sytuacji może mieć zastosowanie drugi człon art. 381 k.p.c., które to zagadnienie wywołuje w orzecznictwie wątpliwości i wymaga rozważenia.Przepis art. 381 k.p.c. dotyczy dwóch przypadków, a mianowicie:1) gdy będące przedmiotem sporu prawa lub obowiązki są wspólne także dla osób, które orzeczenia nie zaskarżyły, albo 2) gdy są one oparte na tej samej podstawie faktycznej i prawnej.Obowiązek pozwanych nie jest oparty na tej samej podstawie faktycznej i prawnej. Co do pozwanego właściciela samochodu podstawą jest własność samochodu (art. 153 § 1 k.z.), która to okoliczność jest bezprzedmiotowa dla obowiązku pozwanego kierowcy. Podstawą obowiązku tego ostatniego jest jego wina (art. 134 k.z.), co znów nie ma znaczenia dla oceny obowiązku właściciela samochodu (art. 153 § 1, 152 § 1 k.z.). Jednakże obowiązki obu tych pozwanych są "wspólne", co spełnia przesłankę wymienioną wyżej pod 1). Wspólność ta wynika z istoty solidarności dłużników. Każdy z nich bowiem odpowiada za całość długu, a zaspokojenie wierzyciela przez jednego umarza całość długu, zwalniając tym samym innych współdłużników (art. 8 k.z.).Zakres obu wymienionych wyżej pod 1) i 2) pojęć jest w art. 381 k.p.c. taki sam jak w art. 63 pkt 1 k.p.c. Jeżeliby obowiązki solidarnych współdłużników nie były "wspólne" w rozumieniu tego ostatniego przepisu, to skoro ani nie są oparte "na tej samej podstawie faktycznej i prawnej" (człon drugi pkt 1 art. 63 k.p.c.), ani też "na jednakowej podstawie faktycznej i prawnej" (pkt 2 art. 63 k.p.c. - współuczestnictwo formalne), to nawet niedopuszczalne byłoby dochodzenie jednym pozwem odszkodowania od właściciela samochodu i kierowcy, nie można byłoby ich pozywać łącznie. A jednak jeżeli art. 8 k.z. głosi, że w przypadku solidarności dłużników wierzyciel może dochodzić długu od wszystkich dłużników łącznie, to niewątpliwie - choć bezpośrednio tym się nie zajmuje - ma ten przepis na myśli dochodzenie właśnie w drodze jednego powództwa. Praktyka sądów jest zresztą ustalona, a dopuszczalność łącznego dochodzenia jednym pozwem roszczeń od dłużników solidarnych i ich współuczestnictwo materialne nigdy nie było przedmiotem wątpliwości na tle art. 63 k.p.c. Jeśli takie powstają na tle art. 381 k.p.c., to wyłącznie na skutek przeoczenia, że - jak już wyżej wskazano - zakres pojęć użytych w punkcie 1 art. 63 i w art. 381 jest całkowicie identyczny.Nie wchodząc zatem w rozważanie, w jakich jeszcze poza tym przypadkach zachodzi "wspólny obowiązek" pozwanych w rozumieniu art. 63 pkt 1 i art. 381 k.p.c., stwierdzić można, że w każdym razie zachodzi on w przypadku, gdy powództwo zmierza do zasądzenia świadczenia od pozwanych solidarnie, tak jak to ma miejsce w niniejszej sprawie.Skoro zatem w przedmiocie zasądzonej renty należało uwzględnić rewizję pozwanego Z., a chodzi o obowiązek wspólny dla obu pozwanych, to mimo że pozwany Skarb Państwa wyroku Sądu Wojewódzkiego nie zaskarżył, Sąd Najwyższy na zasadzie art. 381 k.p.c. uchylał wyrok w tej części także w stosunku do pozwanego Skarbu Państwa...Słuszny jest zarzut powoda skierowany przeciw oddaleniu jego dalej idącego żądania o zasądzenie renty... Wysokość renty została oznaczona dowolnie, tak że nie podobna nawet zorientować się, dlaczego Sąd Wojewódzki uznał za słuszną akurat kwotę 200 zł miesięcznie, a oddalił dalej idące żądanie. Przepis art. 161 § 2 k.z. przewiduje dla poszkodowanego rentę "odpowiadającą wyrządzonej szkodzie" wskutek utraty zdolności do pracy zarobkowej w całości lub części. Identyczne kryteria decydują również o rencie tymczasowej z § 3 tego przepisu. Chodzi zatem o określenie szkody, jaką w danej konkretnej sytuacji ponosi poszkodowany. Aby móc tę szkodę określić, należy porównać sytuację, istniejącą po wypadku, z tą, jaka istniałaby, gdyby wypadku nie było. Określony przez biegłych abstrakcyjny procent utraty zdolności do pracy jest w ogóle nieprzydatny dla oceny roszczenia odszkodowanego, jeżeli dane są elementy faktyczne, na podstawie których można powstałą szkodę określić bezpośrednio. Odnośne twierdzenia faktyczne i wnioski dowodowe zostały przez powoda powołane.Trafny jest również zarzut dotyczący oddalenia dalej idącego żądania co do nawiązki. Aczkolwiek powód pretensję tę określał jako zadośćuczynienie za ból, to jednak podał zarazem wszystkie elementy faktyczne (zamknięta droga do awansu i do wykorzystania zdolności racjonalizatorskich), mogące być podstawą żądania zadośćuczynienia za krzywdę moralną. Jeżeli w sprawach o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym sąd może wyjść poza żądanie i zasądzić więcej niż powód żąda (art. 329 § 2 pkt 2 k.p.c.), to w każdym razie zanim w tych sprawach oddali żądanie w całości lub części ma obowiązek rozważyć, czy z przedstawionej podstawy faktycznej nie wynika jeszcze inne roszczenie, które by uzasadniało zasądzenie powództwa. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy winien więc Sąd Wojewódzki rozważyć i to roszczenie powoda, przy czym decydującą dla wyniku oceny będzie okoliczność, czy obniżenie sprawności powoda nie jest przemijające...