C 3037/52

PostanowienieIzba Cywilna1953-03-02

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy sąd wojewódzki jest właściwy do rozpoznania wniosku o zmianę wysokości alimentów orzeczonych w wyroku rozwodowym, czy też właściwość ta przypada sądowi powiatowemu jako władzy opiekuńczej?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że sąd wojewódzki nie jest właściwy do rozpoznania wniosku o zmianę wysokości alimentów orzeczonych w wyroku rozwodowym. Choć środek odwoławczy został błędnie nazwany zażaleniem, należało go traktować jako rewizję. Sąd Najwyższy powołał się na własną uchwałę z dnia 12 stycznia 1952 r. (sygn. C. 1162/51), zgodnie z którą art. 19 ustawy o postępowaniu niespornym nie ma zastosowania do zmiany orzeczenia o alimentach wydanego w wyroku rozwodowym. Niemniej jednak, sprawa o zmianę wysokości alimentów, po prawomocnym rozstrzygnięciu sprawy o rozwód, stanowi wyłącznie roszczenie majątkowe i jako takie podlega właściwości rzeczowej sądu powiatowego, a nie sądu wojewódzkiego.
Stan faktyczny
Matka małoletniej Ewy Marii G. złożyła pozew o zmianę wyroku rozwodowego w części dotyczącej alimentów, żądając podwyższenia kwoty z 90 zł do 200 zł miesięcznie z powodu zmiany stosunków. Sąd Wojewódzki dla m. st. Warszawy odrzucił pozew, uznając, że sprawa o zmianę wysokości alimentów należy do właściwości władzy opiekuńczej. Powódka wniosła środek odwoławczy, który Sąd Najwyższy potraktował jako rewizję.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił rewizję powódki, uznając, że mimo błędnego uzasadnienia, zaskarżone orzeczenie w ostatecznym wyniku odpowiada prawu.

Pełny tekst orzeczenia

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa nieletniej Ewy Marii G. przeciwko Józefowi G. o alimenty, po rozpoznaniu rewizji powódki, nazwanej błędnie zażaleniem, od postanowienia Sądu Wojewódzkiego dla m. st. Warszawy z dnia 15 października 1952 r.,rewizję oddalił.Uzasadnienie faktyczneW pozwie z dnia 26 września 1952 r. małoletnia Ewa Maria G., reprezentowana przez matkę Jadwigę G., żądała zmiany wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m. st. Warszawy z dnia 20 stycznia 1951 r. w części ustalającej, że pozwany "powinien przyczyniać się do kosztów utrzymania powódki kwotą 90 zł miesięcznie", w ten sposób, że pozwany powinien płacić z tego tytułu kwotę 200 zł miesięcznie. W uzasadnieniu tego żądania powódka twierdziła, że od daty wydania powyższego wyroku, którym orzeczony został rozwód małżeństwa jej rodziców, zaszła zmiana stosunków.Sąd Wojewódzki postanowieniem z dnia 15 października 1952 r. odrzucił pozew z tym uzasadnieniem, że "wniosek o zmianę wysokości alimentów ustalonych w wyroku orzekającym rozwód rozpoznaje władza opiekuńcza (art. 19 ustawy o postępowaniu niespornym w sprawach rodzinnych oraz z zakresu kurateli)", wobec czego zachodzi niedopuszczalność drogi procesu cywilnego.Powódka złożyła środek odwoławczy, który nazwała zażaleniem.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Środek odwoławczy, błędnie nazwany przez powódkę zażaleniem, należy traktować jako rewizję, która w tym przypadku jest jedynie dopuszczalna (art. 369 § 1 k.p.c.).Pogląd Sądu Wojewódzkiego, jakoby w sprawie zachodziła właściwość władzy opiekuńczej, jest nietrafny, Sąd Najwyższy wyjaśnił w uchwale z dnia 12 stycznia 1952 r., sygn. C. 1162/51, powziętej w składzie 7 sędziów i wpisanej do księgi zasad prawnych ("Państwo i Prawo" 1952 r., zesz. 7, s. 118), że "art. 19 § 1 ustawy z dnia 27 czerwca 1950 r. o postępowaniu niespornym w sprawach rodzinnych oraz z zakresu kurateli nie ma zastosowania w przypadku, gdy przedmiotem rozpoznania jest zmiana wydanego w sprawie o rozwód na podstawie art. 437 k.p.c. orzeczenia o obowiązku rodziców ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka".Mimo błędnego uzasadnienia zaskarżone orzeczenie w ostatecznym wyniku odpowiada jednak prawu i dlatego rewizja musi być oddalona (art. 383 k.p.c.).W danej bowiem sprawie nie zachodzi właściwość sądu wojewódzkiego dla braku przesłanek z art. 11 k.p.c., lecz właściwy jest sąd powiatowy. Sprawa dotyczy wyłącznie roszczenia majątkowego, a nie roszczenia majątkowego poszukiwanego łącznie ze sprawą niemajątkową, skoro sprawa o rozwód została już poprzednim wyrokiem prawomocnie rozstrzygnięta.Okoliczność, że w wyroku orzekającym rozwód o alimentach rozstrzygał sąd wojewódzki, a więc sąd hierarchicznie wyższy, nie ma żadnego znaczenia, gdyż żaden przepis ani żadna zasada prawna nie usprawiedliwia wniosku, że tym samym przesądzona jest właściwość sądu wojewódzkiego dla wszelkich zmian wyroku spowodowanych zmianą stosunków. Należy podkreślić, że w przypadkach, w których chodzi o zmianę wyroku orzekającego rozwód nie w części dotyczącej alimentów, lecz w innych postanowieniach normujących prawa i obowiązki rozwiedzionych rodziców względem osoby i majątku dziecka, z mocy art. 19 wyżej cytowanej ustawy właściwy jest również nie sąd wojewódzki, lecz sąd powiatowy jako władza opiekuńcza.Odrzucenie pozwu w ostatecznym wyniku było więc uzasadnione, jakkolwiek nie z powodu niedopuszczalności drogi procesu cywilnego, lecz ze względu na rzeczową niewłaściwość sądu, i dlatego postanowienie Sądu Wojewódzkiego w ostatecznym wyniku odpowiada art. 207 i 228 k.p.c.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 19art. 369 § 1 KPCart. 19 § 1art. 437 KPCart. 383 KPCart. 11 KPCart. 207§ 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 17.07.2026.