II C 695/53

Uzasadnienie faktyczneWyrokiem z dnia 19 II 1953 r. Sąd Wojewódzki w Poznaniu orzekł z winy obu stron rozwód małżeństwa, zawartego dnia 4 V 1950 r. przez powoda Antoniego A. z pozwaną Pelagią A. i powierzył pozwanej wykonywanie władzy rodzicielskiej nad córką stron Krystyną, ur. dnia 16 IV 1951 r., oraz zobowiązał powoda do ponoszenia udziału w kosztach utrzymania dziecka w wysokości po 100 zł miesięcznie. Sąd Wojewódzki ustalił, że rozkład pożycia małżeńskiego stron trwa "przynajmniej od kwietnia 1951 r.", że stromy wzajemnie się opuszczały na mniejsze lub większe okresy, a powodem tych opuszczeń była "niezgodność zapatrywań społecznych i religijnych", oraz że powodem niezgody stron "było także zachowanie się powoda, który poznał się i żył z inną kobietą już w maju 1951 r.", co utrudniało pozwanej ponownie nawiązanie współżycia po powrocie do męża, którego opuściła w kwietniu 1951 r.Na tej podstawie wina rozkładu pożycia przypisana została obu stronom.Pełnomocnik pozwanej zaskarżył powyższy wyrok rewizją skierowaną tylko przeciw tej części, którą określono udział powoda w kosztach utrzymania dziecka na 100 zł miesięcznie, żądając podwyższenia tej kwoty do 150 zł na tej podstawie, że na taką właśnie kwotę określił obowiązek alimentacyjny powoda prawomocny obecnie wyrok Sądu Powiatowego w Nowym Tomyślu z dnia 7 IX 1951 r. w sprawie C 140/51.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Art. 437 k.p.c. w związku z art. 32 k. rodz. zobowiązuje sąd orzekający rozwód małżeństwa stron do określenia, w jakiej wysokości każde z rodziców ma ponosić koszty utrzymania i wychowania dzieci. Obowiązek ten nie zależy od tego, czy kwestia alimentów dla dzieci stanowiła już przedmiot rozstrzygnięcia w innym procesie, a tym samym istnienie wcześniejszego wyroku w tym przedmiocie nie zwalnia sądu orzekającego rozwód od konieczności zdecydowania, w każdym przypadku o wysokości udziału małżonków w ponoszeniu kosztów utrzymania i wychowania wspólnych dzieci w okresie po orzeczeniu rozwodu.W konsekwencji rozstrzygnięcie omawianego zagadnienia w wyroku rozwodowym, jeśli określa alimenty w innej wysokości niż w poprzednim wyroku, nie stanowi przewidzianej w art. V przep. wpr. k.p.c. zmiany tego wyroku, której dopuszczalność zależna jest od zmiany okoliczności, lecz rozstrzygnięcie samodzielne, konieczne w każdym wyroku orzekającym rozwód małżeństwa posiadającego dzieci, którego treść, jeśli chodzi o okres po uprawomocnieniu się wyroku rozwodowego, niweczy skutki wyroku alimentacyjnego wydanego wcześniej przeciwko jednej ze stron w procesie o rozwód.Z tych też względów nie jest usprawiedliwiony zarzut rewizji, dotyczący nieuwzględnienia przez Sąd Wojewódzki wyroku Sądu Powiatowego w Nowym Tomyślu z dnia 7 IX 1951 r., którym zasądzone zostały od powoda na rzecz córki stron alimenty w wysokości 150 zł miesięcznie, oraz niewskazanie okoliczności, które mogłyby usprawiedliwić zasądzenie z tegoż tytułu niższej kwoty w zaskarżonym wyroku.Niemniej jednak Sąd Najwyższy wychodząc poza granice rewizji dopatrzył się w wyroku Sądu Wojewódzkiego naruszenia art. 18 k. rodz.Obciążając obie strony obowiązkiem ponoszenia kosztów utrzymania dziecka po połowie Sąd Wojewódzki z obrazą powyższego przepisu nie uwzględnił, że pozwana poza pokryciem pieniężnych wydatków związanych z potrzebami dziecka obarczona jest także osobistymi staraniami o jego wychowanie, co przy młodocianym wieku dziecka stanowi obciążenie wydatne, nie pozostające bez wpływu na możliwości zarobkowe pozwanej.Skoro zaś powód, jak to wynika z ustaleń zaskarżonego wyroku, jest rolnikiem na 9 ha, należy uznać, że żądana przez skarżącą kwota 150 zł miesięcznie nie przekracza jego możliwości i nie jest też nadmierna w punktu widzenia usprawiedliwionych potrzeb dziecka przy uwzględnieniu obowiązków pozwanej, realizowanych częściowo w postaci osobistych starań o jego wychowanie.W tym, stanie sprawy, wobec niestwierdzenia uchybień procesowych mogących mieć wpływ na wynik sprawy, jak również innych podstaw, które mogłyby uzasadniać potrzebę uchylenia zaskarżonego wyroku, Sąd Najwyższy wyrok w zaskarżonej części zmienił i zasądzoną od powoda kwotę z tytułu udziału w kosztach utrzymania dziecka stron podwyższył do 150 zł miesięcznie.