C 428/51
PostanowienieIzba Cywilna1951-12-06
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku, gdy ostatnie wspólne miejsce zamieszkania małżonków znajdowało się w okręgu sądu, który nie został zlikwidowany, a jeden z małżonków nadal zamieszkuje w tym okręgu, sąd właściwy do rozpoznania sprawy o rozwód jest określany według miejsca ostatniego wspólnego zamieszkania?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że powództwo o rozwód, gdy przynajmniej jedna ze stron ma obywatelstwo polskie, powinno być wytoczone według miejsca ostatniego wspólnego zamieszkania w Polsce, jeśli jeden z małżonków w tym miejscu stale przebywa. Intencją tego przepisu jest ułatwienie postępowania dowodowego. Pierwszeństwo sądu właściwego według ostatniego miejsca zamieszkania ustaje tylko wtedy, gdy żadnego z małżonków nic już nie łączy z tym miejscem. Sytuacja, gdy jeden z małżonków nadal zamieszkuje w okręgu tego samego sądu, nie powoduje ustania tego pierwszeństwa.Stan faktyczny
Sąd Wojewódzki w Katowicach i Sąd Wojewódzki w Krakowie uznały się za niewłaściwe do rozpoznania sprawy o rozwód z powództwa Antoniego P. przeciwko Helenie P. Ostatnim wspólnym miejscem zamieszkania małżonków była wieś G., a powód w momencie wytoczenia powództwa mieszkał w Wolbromiu. Sąd Najwyższy rozstrzygnął spór o właściwość między tymi sądami.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oznaczył Sąd Wojewódzki w Krakowie jako właściwy do rozpoznania sprawy o rozwód.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Lisiewski. Sędziowie: Z. Wasilkowska (sprawozdawca), J. Kamiński.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Antoniego P. przeciwko Helenie P. o rozwód, po rozpoznaniu sporu o właściwość pomiędzy Sądem Wojewódzkim w Krakowie i Sądem Wojewódzkim w Katowicach,oznaczył jako właściwy do rozpoznania sprawy z powództwa Antoniego P. przeciwko Helenie P. o rozwód Sąd Wojewódzki w Krakowie.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w Katowicach przedstawił Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia spór o właściwość z Sądem Wojewódzkim w Krakowie. Oba Sądy uznały się za niewłaściwe do rozpoznania sprawy z powództwa Antoniego P. przeciwko Helenie P. o rozwód.Jak wynika z akt, ostatnim wspólnym miejscem zamieszkania małżonków była wieś G. w okręgu b. Sądu Grodzkiego w Wolbromiu. Powód w czasie wytoczenia powództwa mieszkał w Wolbromiu. W myśl art. 38 § 1 k.p.c. powództwo ze stosunku małżeństwa, jeżeli przynajmniej jedna ze stron ma obywatelstwo polskie, wytoczyć należy według miejsca ostatniego wspólnego zamieszkania w Polsce, gdy jeden z małżonków w tym miejscu stale przebywa. Intencją ustawodawcy przy wprowadzeniu powyższego przepisu było ułatwienie postępowania dowodowego, albowiem dowody gromadzą się z reguły w ostatnim wspólnym miejscu zamieszkania małżonków, gdzie nastąpił rozkład pożycia, który w następstwie doprowadził do oddzielnego zamieszkania. Pierwszeństwo, jakie ustawodawca przyznaje sądowi właściwemu według ostatniego miejsca zamieszkania, ustaje dopiero wówczas, gdy żadnego z małżonków nic już nie łączy z tym miejscem. Za taki stan rzeczy nie można uważać sytuacji, gdy jeden z małżonków zamieszkuje nadal w okręgu tego samego sądu. W przypadku takim bowiem pozostaje w dalszym ciągu aktualne ułatwienie przeprowadzenia postępowania dowodowego umożliwiające sądowi dojście do prawdy materialnej.W danej sprawie powód zamieszkiwał w chwili wytoczenia powództwa w okręgu tego samego sądu, a mianowicie Sądu Grodzkiego w Wolbromiu włączonego do okręgu Sądu Okręgowego w Krakowie. Z tego względu za właściwy do rozpoznania sprawy o rozwód Sąd Najwyższy uznał Sąd Wojewódzki w Krakowie.
Powiązane orzeczenia
- III CO 8/18 2018-02-20Czy w sprawie o rozwód, w której strony mają wspólne miejsce zamieszkania, a jeden z małżonków wystąpił z powództwem, właściwym do rozpoznania sprawy jest sąd okręgowy, w którego okręgu znajduje się ostatnie wspólne miej…
- V CO 216/17 2017-10-30Jaki sąd jest właściwy do rozpoznania sprawy o rozwód, gdy strony mają wspólne ostatnie miejsce zamieszkania, a jedno z nich tam nadal mieszka, ale drugie wyjechało za granicę?
- III CO 1041/22 2023-01-25Który sąd jest właściwy do rozpoznania sprawy o rozwód, gdy strony zamieszkują w różnych okręgach sądowych, a ich ostatnie wspólne miejsce zamieszkania nie jest znane?
- III CO 38/18 2018-04-10Czy w sprawie o rozwód, w której strony mają wspólne miejsce zamieszkania, a następnie jedno z nich opuszcza wspólne mieszkanie, właściwym do rozpoznania sprawy jest sąd ostatniego wspólnego miejsca zamieszkania małżonkó…
- III CO 1024/22 2022-11-03Który sąd jest właściwy do rozpoznania sprawy o rozwód, gdy miejsce zamieszkania małżonków nie jest znane lub znajduje się za granicą?
Powołane przepisy
art. 38 § 1 KPC§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 19.07.2026.