C 480/50

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia M. Lisiewski (sprawozdawca); Sędziowie: dr J. Marowski, dr J. Jodłowski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Mariana B. przeciwko Bojrachowi R. o wydanie mebli, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej pozwanego na wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie, zaskarżony wyrok w części zasądzającej na rzecz powoda odszkodowanie w sumie 40.000 zł na przypadek niedostarczenia mebli (...) uchylił, żądanie powoda świadczenia odszkodowania na przypadek niedostarczenia mebli oddalił, w pozostałej części skargę kasacyjną oddalił.Uzasadnienie faktycznePowód zamówił u pozwanego określone w pozwie meble za sumę 15.000 zł wpłacając zadatek w wysokości 5.000 zł. Ponieważ pozwany mebli nie dostarczył, powód żądał wydania mu ich w przeciągu 7 dni po wezwaniu przez komornika, w przypadku zaś niezastosowania się do wezwania domagał się zapłaty sumy 50.000 zł z odsetkami. Sąd Okręgowy zasądził na rzecz powoda sumę 10.000 zł tytułem zwrotu podwójnego zadatku. Na skutek skarg apelacyjnych obu stron Sąd Apelacyjny zmienił wyrok sądu I instancji w ten sposób, że nakazał pozwanemu wydanie zamówionych mebli za równoczesnym uiszczeniem przez powoda 10.000 zł, na przypadek zaś niewydania przez pozwanego mebli w przeciągu 7 dni po doręczeniu pozwanemu nakazu egzekucyjnego zasądził od pozwanego sumę 40.000 zł z odsetkami. Sąd Apelacyjny wyszedł z założenia, że według art. 74 § 2 k z. powód miał wybór pomiędzy żądaniem dostarczenia mebli a żądaniem zwrotu podwójnego zadatku, że wybrał wykonanie umowy i dlatego uzasadnione jest jego żądanie dostarczenia mebli lub zapłaty ich równowartości, że wystąpieniu z tym żądaniem nie stoi na przeszkodzie obowiązek powoda do zapłaty sumy 10.000 zł, skoro powód wyraził zgodę na wydanie mu mebli za zapłatą sumy lub na potrącenie jej z równowartości mebli. Poza tym Sąd Apelacyjny uznał za nie uzasadniony pogląd pozwanego, że w spornym przypadku ma zastosowanie art. 22 k.z. i że powód nie mógł w II instancji uzależniać wydania mebli od uiszczenia sumy 10.000 zł. Zdaniem bowiem Sądu Apelacyjnego, o prawie wyboru decyduje art. 74 § 2 k.z., według którego prawo to służyło przeciwnikowi strony, która nie wykonała umowy, a uzależnienie wydania mebli od zapłaty sumy 10.000 zł oznacza ograniczenie, które jest dopuszczalne dlatego, że Sąd mógłby uwzględnić je nawet z urzędu.W skardze kasacyjnej pozwany wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku i odesłanie sprawy do instancji apelacyjnej zarzucając naruszenie art. 22, 24 i 74 § 2 k.z. oraz art. 250, 339 i 351 k.p.c.W uzasadnieniu powyższych zarzutów pozwany wywodzi, że powód nie dokonał wyboru służącego mu z art. 74 § 2 k.z. i wystąpił o wykonanie umowy, a w razie niewykonania o zasądzenie odszkodowania, pozwany zaś odstąpił od umowy i z uwagi na niewykonanie wyboru przez powoda z mocy art. 24 w związku z art. 22 k.z. dokonał wyboru przyznając powodowi odszkodowanie w wysokości podwójnego zadatku. Pozwany jest zdania, że Sąd Apelacyjny nawet stojąc na zajętym przez siebie stanowisku nie mógł przyznać powodowi wyższego odszkodowania aniżeli 10.000 zł i że ponadto niedopuszczalne było uzależnienie świadczenia mebli od zapłaty sumy 10.000 zł, gdyż podobnych warunkowych wyroków kodeks postępowania cywilnego nie przewiduje.To ostatnie zapatrywanie pozwanego jest błędne. Wyrok zasądzający świadczenie za wzajemnym świadczeniem ze strony dłużnika nie jest żadnym orzeczeniem warunkowym, uwarunkowane jest tylko wykonanie takiego orzeczenia, jednak warunek podobny nie wytwarza i w tym zakresie żadnego stanu niepewności, skoro świadczenie wzajemne zależy od woli wierzyciela, na którego rzecz ma nastąpić egzekucja. Zasądzenie świadczenia za świadczeniem wzajemnym nie jest też ani w nauce, ani w praktyce kwestionowane.Błędne są również wywody pozwanego dotyczące art. 22 i 24 k.z. Przepisy te bowiem odnoszą się do zobowiązań przemiennych, to znaczy takich, co do których służy wierzycielowi lub dłużnikowi prawo wyboru świadczenia stanowiącego przedmiot zobowiązania. Natomiast w art. 74 § 2 k.z. nie chodzi o wybór świadczenia, lecz o wybór prawa na przypadek nieświadczenia, które z natury rzeczy może przysługiwać tylko wierzycielowi, a nie dłużnikowi, wskutek czego nawet analogiczne zastosowanie art. 24 k.z. nie wchodzi w grę.Błędnie wreszcie przypisuje sobie pozwany prawo do odstąpienia od umowy, skoro art. 74 § 2 k.z. prawo to zastrzega wyraźnie przeciwnikowi strony, która umowy nie wykonała.Słusznie natomiast podkreśla skarżący, że biorąc żądanie pozwu dosłownie powód z prawa wyboru z art. 74 § 2 k.z. nie skorzystał, mimo że według treści tego przepisu mógł wystąpić tylko z roszczeniem albo o świadczenie, albo - po odstąpieniu od umowy - o zapłatę sumy w wysokości dwukrotnego zadatku, a nie równocześnie z dwoma roszczeniami, a już w żadnym razie z roszczeniem o odszkodowanie według zasad ogólnych, gdyż według art. 74 § 1 k.z. zadatek zastępuje odszkodowanie z powodu niewykonania umowy i wyłącza możliwość dochodzenia odszkodowania na innej podstawie.W drodze jednak wykładni wniosku pozwu można dopatrzyć się w nim wyrazu woli, że powodowi chodziło przede wszystkim o wykonanie umowy i że to żądanie stanowi właściwy przedmiot sporu. W takim jednak razie może się utrzymać w mocy tylko część zaskarżonego wyroku orzekającą o tym żądaniu, natomiast ulega uchyleniu dalsza część dotycząca świadczenia odszkodowania z tym, że to żądanie powoda powinno być oddalone.Stąd na podstawie art. 439 k.p.c. należało orzec jak w sentencji wyroku.