C 603/50

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Lisiewski (sprawozdawca); Sędziowie: dr J. Jodłowski, J. Kamiński.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Józefa Z. przeciwko Antoniemu M. o 175.348 zł, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej powoda na wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 28 kwietnia 1950 r.,skargę kasacyjną oddalił:Uzasadnienie faktycznePowód uzyskał dnia 18 lutego 1932 r. przeciw pozwanemu jako swemu ojcu pozamałżeńskiemu wyrok zasadzający alimenty za czas od dnia 20 września 1919 r. aż do jego pełnoletności w wysokości 158 zł rocznie i zwrot kosztów w sumie 50 zł. W pozwie wniesionym dnia 14 sierpnia 1948 r. do Sądu Grodzkiego w Sobolewie powód twierdził, że wskutek oporu pozwanego zdołał mimo bieżąco podejmowanych kroków egzekucyjnych ściągnąć od pozwanego tylko 48,55 zł. Stojąc na stanowisku, że wierzytelność zasądzona się nie przedawniła, że pozwany odpowiada również z tytułu niesłusznego zbogacenia i że powodowi służy dopłata w myśl art. 12 dekretu o zaciąganiu nowych i określaniu wysokości nie umorzonych zobowiązań pieniężnych (Dz. U. R. P. nr 45, poz. 332), powód żądał zasądzenia na jego rzecz za czas od dnia 20 września 1919 r. do dnia 20 września 1940 r. sumę 175.348 zł z odsetkami. Sąd Grodzki pozew oddalił, a na skargę apelacyjną powoda Sąd Okręgowy wyrok sądu I instancji zatwierdził, wychodząc z założenia, że art. 13 powołanego dekretu zezwala na określenie wysokości alimentów tylko sposobem ustalenia kosztów przeciętnego utrzymania i tylko wtedy, gdy zajdzie tego potrzeba, a świadczenia te mogą dotyczyć jedynie okresu biegnącego od wejścia w życie tego dekretu. W związku z tym Sąd Okręgowy stwierdził, że przesłanki zastosowania art. 13 nie zachodzą, skoro powód uzyskał pełnoletność, przez co odpadł obowiązek alimentowania go, a tym samym i cel ustalenia na przyszłość wysokości przeciętnych kosztów utrzymania. Zdaniem Sądu Okręgowego, przedawnienie roszczeń powoda jeszcze nie nastąpiło i powód może zaspokoić się na podstawie posiadanego wyroku; w sumie zasądzonej mieści się również kwota 158,35 zł, którą pozwany uznał na rozprawie w Sądzie Grodzkim.W skardze kasacyjnej na powyższy wyrok powód wnosi o jego uchylenie i odesłanie sprawy do instancji apelacyjnej ewentualnie o zmianę zaskarżonego wyroku i zasądzenie powództwa. Powód zarzuca naruszenie art. 12 i 13 dekretu o zaciąganiu nowych i określaniu wysokości nie umorzonych zobowiązań pieniężnych i art. 5 przep. og. pr. cyw. z tym uzasadnieniem, że art. 13 powołanego dekretu nie wyłącza żądania dopłaty z art. 12, na którym powód opiera swe żądanie, że wierzytelność powoda się nie przedawniła, że oddalenie powództwa nie da się pogodzić z zasadą wynikającą z art. 5 przep. og. pr. cyw. i że pozwany nie płacąc alimentów zbogacił się kosztem powoda, tym bardziej że powód musiał pozaciągać długi i musi ponosić obecnie wydatki dla zlikwidowania skutków powstałych z powodu braku jakichkolwiek świadczeń ze strony pozwanego, jak to zwłaszcza skutków choroby i braku wykształcenia.Skarga kasacyjna jest nieuzasadniona. Wbrew zapatrywaniu powoda art. 13 dekretu o zaciąganiu nowych i określaniu wysokości nie umorzonych zobowiązań pieniężnych wyłącza stosowanie art. 12 tego dekretu, gdyż art. 13 ma wyraźny charakter przepisu szczególnego dla wierzytelności alimentacyjnych, wyłącza więc możliwość stosowania przepisu ogólnego, jakim jest art. 12. Powoływanie się na art. 5 (obecny art. 3) przep. og. pr. cyw. jest bezskuteczne z tej przyczyny, że przepis ten stanowi zakaz korzystania w pewnych granicach z praw podmiotowych, nie jest zaś źródłem powstania takich praw. O niesłusznym zbogaceniu nie może być mowy, skoro w świetle przepisów powołanego wyżej dekretu i dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o zmianie dekretu o nadzwyczajnym podatku od wzbogacenia wojennego (Dz. U. R. P. nr 45, poz. 333) zapłata długu w sumie nominalnej opiera się na przepisach ustawy, korzyści zatem, które pozostałyby wskutek tego w majątku dłużnika nie byłyby osiągnięte bez podstawy prawnej (...).