C 704/50

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia dr B. Dobrzański; Sędziowie: dr J. Marowski (sprawozdawca), J. Kamiński.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Emilii S. przeciwko Aleksandrowi G. o zniesienie zabudowań, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej pozwanego na wyrok Sądu Okręgowego w Białymstoku z dnia 9 czerwca 1950. r.zaskarżony wyrok uchylił i sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Białymstoku do ponownego rozpoznania odesłał.Uzasadnienie faktyczneSąd Okręgowy w Białymstoku zatwierdził wyrok Sądu Grodzkiego w Białymstoku uznający prawo powódki do wspólnego przejazdu - drogi wjazdowej wiodącej do posesji obu stron - i nakazał rozebranie piwnicy i części stodoły postawionych przez pozwanego na spornym przejeździe. Sąd Okręgowy ustalił wprawdzie, że powódka oddzieliła swój plac od drogi wjazdowej pozwanego płotem i z niej nie korzystała przez jakiś czas, uznał jednak, że przysługującej jej służebności przez to nie straciła, albowiem termin przewidziany dla utraty praw rzeczowych na nieruchomości nie upłynął; zarazem ustalił, że pozwany dobrze wiedział o prawach powódki, a budując działał samowolnie i w złej wierze. Dlatego uznał, że względy na straty, jakie powód poniesie przy rozbiórce, oraz inne względy rzekomo społeczne nie mogą bronić pozwanego.Powyższy wyrok zaskarżył skargą kasacyjną pozwany wnosząc o uchylenie go z powodu obrazy art. 250 k.p.c.Sąd Najwyższy nie ma możności oceny trafności zarzutu skarżącego, że Sąd Okręgowy niesłusznie uznał, iż pozwany działał w złej wierze. Sąd Okręgowy bowiem z obrazą art. 351 k.p.c. nie wskazał, z jakich faktów i w jaki sposób stwierdzonych wyciągnął wniosek o złej wierze pozwanego. Uchybienie to należy uznać za istotne, skoro rzeczywiście dobra lub zła wiara budującego pozwanego mogłaby mieć znaczenie przy ocenie kwestii, czy powódka nie nadużywa swego prawa żądając usunięcia wzniesionych budynków. Należy jednak nadmienić, że brak dobrej wiary po stronie budującego nie przesądza sam przez się braku warunków do zastosowania art. 3 przep. og. pr. cyw., może bowiem zachodzić interes społeczny w nieburzeniu raz wzniesionych budynków tak znaczny, iż musi mu ustąpić interes żądającego zburzenia. Rozważając sprawę z punktu widzenia art. 3 przep. og. pr. cyw. należy ocenić wartość interesu prawnego powódki w utrzymaniu przejazdu także w tej części drogi dojazdowej, która została zabudowana.Z tych powodów Sąd Najwyższy zaskarżony wyrok uchylił na zasadzie art. 437 k.p.c., pozostawiając nierozważone dalsze zarzuty kasacyjne dotyczące stanu faktycznego sprawy, który ponownie będzie wyjaśniony.Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy przede wszystkim wyjaśnić, czy wzniesione budowle udaremniają wykonywanie przez powódkę przysługującej jej służebności. Jeżeli taki przypadek zachodzi, a Sąd uzna żądanie powódki za nadużycie prawa, będzie jej służyć roszczenie pieniężne o wartości jej interesu prawnego w utrzymaniu służebności. Jeśliby zaś Sąd ponownie nakazał zburzenie budynków, należy dokładnie określić, jaka część stodoły musi być usunięta - bez tego bowiem wyrok nie nadaje się do wykonania.