C 72/50

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia S. Kałamajski.Sędziowie: J. Gałecki, dr K. Karakulski (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku Franciszka G. o zmianę postanowienia, wydanego na podstawie art. 31 pr. małż., po rozpoznaniu skargi kasacyjnej wnioskodawcy na postanowienie Sądu Okręgowego w Toruniu z dnia 29 grudnia 1949 r.,zaskarżone postanowienie, o ile dotyczy Adama G., uchylił i w tej części sprawę Sądowi Okręgowemu w Toruniu do ponownego rozpoznania odesłał, poza tym skargę kasacyjną oddalił.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Sądu Okręgowego w Toruniu z dnia 13.V.1947 r. został orzeczony rozwód małżeństwa wnioskodawcy Franciszka G. z Bronisławą G. Na podstawie art. 31 pr. małż. Sąd w wyroku rozwodowym uregulował stosunki rozwiedzionych rodziców do ich dzieci w ten sposób, że powierzył syna Jerzego Franciszka, urodz. 24.V.1942 r., ojcu, tj. wnioskodawcy, syna. zaś Jana G., urodz. 8.III.1944 r., uchodzącego wówczas za dziecko z małżeństwa, matce Bronisławie G. - z tym, że koszty ich utrzymania i wychowania ponosi ten z rodziców, któremu dziecko zostało powierzone. Na skutek pozwu Franciszka G. o zaprzeczenie urodzenia z małżeństwa dziecka Jana G., Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 21.XII.1947 r. orzekł, że dziecko Jan G., które zostało powierzone matce, nie jest dzieckiem z małżeństwa. Po uprawomocnieniu się wyroku rozwodowego b. żona wnioskodawcy urodziła dnia 23.VII.1947 r. syna Adama. Wnioskodawca zaprzeczył ślubności pochodzenia tegoż dziecka, lecz Sąd Okręgowy pozew ten prawomocnie oddalił.We wniosku z dnia 17.VI.1949 r., skierowanym do Sądu Grodzkiego jako władzy opiekuńczej, żądał wnioskodawca Franciszek G., powołując się na przepis art. 32 pr. małż., zmiany zawartych w wyroku rozwodowym postanowień w tym kierunku: że1)Bronisławie G., b. żonie wnioskodawcy, powierza się syna Adama G., urodz. 23.VII.1947 r. oraz zarząd jego majątkiem i nakłada się na nią obowiązek ponoszenia kosztów jego utrzymania i wychowania,2)uchyla się wszelkie prawa i obowiązki wnioskodawcy w stosunku do Jana G.Sąd Grodzki wniosek oddalił, a Sąd Okręgowy zaskarżonym postanowieniem zatwierdził postanowienie Sadu Grodzkiego. Sąd Okręgowy przyjął, że nie zachodzi uzasadniona podstawa do zmiany zawartego w wyroku rozwodowym postanowienia dotyczącego małoletniego Jana G., gdyż żadnych obowiązków i ciężarów postanowienie to nie nakłada na wnioskodawcę, lecz obowiązki w stosunku do tego dziecka zostały nałożone na matkę. Gdy zaś chodzi o syna b. małżonków małoletniego Adama, który urodził się po orzeczeniu rozwodu, nie ma - zdaniem Sądu Okręgowego - zastosowania przepis art. 32 pr. małż., albowiem w myśl tego przepisu władza opiekuńcza może zmieniać postanowienia Sądu Okręgowego tylko co do tych dzieci, które były objęte tym postanowieniem, a tymczasem małoletni Adam w chwili orzeczenia rozwodu jeszcze nie żył.Ponadto według poglądu Sądu Okręgowego tak ze względu na przepis art. 18 pr. rodz., który nakłada na rodziców jednakowe obowiązki w stosunku do dziecka, jak również ze względu na dobro i interes dziecka, wnioskodawca nie może być od tych obowiązków uwolniony, gdyż słuszność wymaga, aby ojciec, tj. wnioskodawca, uczestniczył w kosztach utrzymania i wychowania dziecka.W skardze kasacyjnej wnosi Franciszek G. o uchylenie postanowienia Sądu Okręgowego i o odesłanie sprawy do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Skarżący zarzuca, że oddalenie przez Sąd Okręgowy wniosku, dotyczącego Jana G., nastąpiło z obrazą art. 3 k.p.c. Skarżący utrzymuje, że żądanie ustalenia stosunku prawnego jest uzasadnione, gdyż na podstawie wyroku rozwodowego zasadniczo nadal spoczywa na nim obowiązek przyczyniania się do kosztów utrzymania i wychowania tegoż dziecka, jako też obowiązki wynikające z art. 31 § 1 pkt 3 pr. rodz.Zarzut skarżącego nie może być uznany za słuszny.Pozew o ustalenie w myśl art. 3 k.p.c. ma na celu zapobieżenie naruszeniu prawa powoda. W drodze ustalenia prawnego stosunku powinna być powodowi dana ochrona przed niekorzystnymi skutkami, jakie w przyszłości mogłyby go dotknąć. Te przesłanki w sprawie nie zachodziły i takie ustalenie jest zbędne. Obowiązki i prawa wnioskodawcy i b. jego żony względem małoletniego Jana G., które zostały uregulowane w wyroku rozwodowym w stosunku do wnioskodawcy, wygasły z chwilą uprawomocnienia się wyroku Sądu Okręgowego, który ustalił, że Jan G. nie jest dzieckiem z. małżeństwa. Ponieważ wspomniany wyrok, będący przedmiotem obecnego powództwa, kwestię ostatecznie załatwia, gdyż ustala, że wnioskodawca nie jest ojcem małoletniego Jana G., wnioskodawca nie może przeto mieć interesu prawnego w ustaleniu, że jego prawa i obowiązki w stosunku do tegoż dziecka są uchylone.Gdy zaś chodzi o skargę kasacyjną na postanowienie dotyczące Adama G., należało stwierdzić, że niezależnie od wywodów w nich zawartych zaskarżone postanowienie ulega uchyleniu na podstawie art. 434 k.p.c. Ze stanu sprawy wynika, co zresztą jest niesporne, że po wydaniu wyroku rozwodowego urodził się Adam G., który jest dzieckiem z małżeństwa. Przepis art. 32 pr. małż. przyznaje władzy opiekuńczej prawo zmiany stosownie do okoliczności postanowień sądu normujących stosunek rozwiedzionych małżonków do ich dziecka. W treści tego przepisu wyrażona jest niewątpliwie intencja ustawodawcy objęcia jego dyspozycją ogólnie potomstwa rozwiedzionych małżonków, gdy po wyroku rozwodowym nastąpiły zmiany potomstwa wzgl. zaszły inne okoliczności uzasadniające potrzebę zmiany postanowień zawartych w wyroku rozwodowym. Urodzenie się dalszego dziecka Adama z małżeństwa rozwiedzionych rodziców podpada pod przepis art. 32 pr. małż., wobec czego zaszły warunki do powzięcia przez władzę opiekuńczą decyzji, któremu z rozwiedzionych rodziców dziecka ma być ono powierzone, jak mają być uregulowane stosunki majątkowe i osobiste każdego z rodziców względem ich dziecka. Ponieważ Sąd Okręgowy bezpodstawnie uchylił się od rozstrzygnięcia tej kwestii, dlatego zaskarżone postanowienie w tej części ulec musi uchyleniu.