C 72/50

PostanowienieIzba Cywilna1950-05-16

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy opinia Władzy Ziemskiej wydana bez pełnego materiału dowodowego i oceny majątku według cen obecnych jest wystarczająca do podziału nieruchomości spadkowej?
Ratio decidendi
Opinia Władzy Ziemskiej, aby była uznana za przewidzianą w przepisach postępowania spadkowego, musi być wydana na podstawie pełnego materiału dowodowego dotyczącego projektu podziału nieruchomości. Ponadto, spłaty i dopłaty w postępowaniu spadkowym powinny być ustalane według cen obecnych, a nie przeszłych, co wymaga oceny majątku według aktualnych wartości rynkowych.
Stan faktyczny
W sprawie dotyczącej podziału nieruchomości spadkowej projekt podziału nie został przesłany Władzy Ziemskiej do zaopiniowania zgodnie z wymogami prawa. Władza Ziemska wydała jedynie ogólną opinię, nie dysponując pełnym materiałem. Sąd pierwszej instancji dokonał wyceny nieruchomości według cen przedwojennych, a spłaty i dopłaty ustalił w walucie bieżącej, co budzi wątpliwości co do prawidłowości obliczeń i stosowania przepisów.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie z powodu naruszenia przepisów postępowania spadkowego dotyczących opinii Władzy Ziemskiej oraz prawidłowości wyceny majątku.

Pełny tekst orzeczenia

Uzasadnienie faktyczneTreść akt nie daje podstawy do uznania, żeby projekt podziału w naturze nieruchomości spadkowej był przesłany Władzy Ziemskiej do opinii, jak tego wymaga art. 152 post. spadk. i aby Władzy Ziemskiej przedstawione były dane, które należy zebrać zgodnie z art. 149 post. spadk. Dlatego Władza Ziemska nie mogła w ogóle wyrazić i nie wyraziła opinii w związku z projektem podziału, a jedynie ogólnie poinformowała, że nie stawia przeszkód podziałowi, jeżeli w wyniku podziału powstaną gospodarstwa nie mniejsze jak 5 ha użytków rolnych. Dopiero opinia Władzy Ziemskiej udzielona na podstawie pełnego materiału, jaki w sprawie należy zebrać, o przedłożonym władzy projekcie podziału, w razie potrzeby w piśmie Sądu do tej Władzy Ziemskiej umotywowanym, może być uznana za opinię przewidzianą w art. 152 post. spadk. (...) Ponadto słusznie żali się skarżący na to, że Sąd nie uzasadnił (art. 351 k.p.c.), dlaczego szacował ziemię w cenach przedwojennych, a spłatę i dopłaty ustalił w życie i w jaki sposób obliczył wysokość spłat. Uchybienie to kryje w sobie m.in. naruszenie przepisów art. 152 § 4 i 162 § 1 post. spadk. Z użycia terminów spłata, dopłata - wynika, że ustawa ma na myśli świadczenie pieniężne. Potwierdza to treść przepisu art. 163 § 1 post. spadk. Ponieważ spłata i dopłaty mają być świadczone obecnie, przeto i ocena majątku dzielonego musi nastąpić według cen obecnych, a nie przeszłych. Posiłkowe stosowanie żyta, jako pośredniego miernika, budzi wątpliwości także i dlatego, że stosunek cen żyta do cen ziemi nie zawsze jest ten sam, a zmiana stosunków, polegająca m.in. na zmniejszeniu zagęszczenia ludności wiejskiej, pozwala przypuszczać, że cena ziemi wyrażona w kwintalach żyta może być obecnie znacznie niższa niż w 1939 r.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 152art. 149art. 351 KPCart. 152 § 4art. 163 § 1§ 4§ 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 17.07.2026.