C 733/50

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia dr B. Dobrzański (sprawozdawca); Sędziowie: dr J. Marowski, J. Kamiński.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Marii Kazimiery T. przeciwko Zygmuntowi T. o ustalenie współwłasności przedsiębiorstwa i nieruchomości, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej powódki na wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 19 mają 1950 r.,skargę kasacyjną oddalił.Uzasadnienie faktycznePowódka Maria Kazimiera T. w pozwie wniesionym w dniu 4 września 1947 r. do Sądu Okręgowego w Warszawie przeciwko Zygmuntowi T. wniosła o uznanie, że wytwórnia wód gazowych w G. pod firmą "Zygmunt T.", nieruchomość ziemska w G. o powierzchni 4 ha 7589 m2 ze znajdującymi się na niej budynkami, stanowiąca część nieruchomości hipotecznej w G. oznaczonej nr 121, nr rep. hip. 224, oraz działka ziemi o powierzchni 4 ha w G., nabyta w 1946 r. przez Zygmunta T. od Antoniego W., stanowią wspólną w równych częściach własność Zygmunta T. i Marii Kazimiery T.Sąd Okręgowy oddalił powództwo, a Sąd Apelacyjny zatwierdził wyrok Sądu Okręgowego. W uzasadnieniu wyroku Sąd Apelacyjny ustalił, że strony zawarły związek małżeński w 1933 r., że nie zawarły majątkowej umowy małżeńskiej, wskutek czego od dnia 1 października 1947 r. podlegały ustrojowi ustawowemu przewidzianemu w prawie małżeńskim majątkowym, że przedmioty objęte żądaniem powództwa zostały nabyte w czasie trwania małżeństwa i stanowią majątek dorobkowy małżonków. Sąd Apelacyjny przyjął, że nie jest dopuszczalne żądanie ustalenia udziałów w majątku dorobkowym, dopóki trwa ustawowy ustrój majątkowy i że powódka nie ma też interesu prawnego w rozumieniu art. 3 k.p.c. w wytoczeniu niniejszego powództwa.Powódka założyła skargę kasacyjną, w której żądała uchylenia wyroku Sądu Apelacyjnego i odesłania sprawy do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zasadność skargi kasacyjnej należy ocenić w świetle przepisów kodeksu rodzinnego. W myśl art. XVIII przepisów wprowadzających ten kodeks, jeżeli w dniu wejścia w życie kodeksu stosunki majątkowe małżonków podlegały ustrojowi ustawowemu przewidzianemu w prawie małżeńskim majątkowym, który to przypadek zachodzi w sprawie, "przepisy kodeksu rodzinnego o wspólności ustawowej stosuje się do istniejącego jeszcze majątku dorobkowego małżonków bez względu na czas jego nabycia". Jak trafnie przyjął Sąd Apelacyjny, przedmioty objęte żądaniem powództwa stanowią według twierdzeń skarżącej dorobek stron. Skarżąca sama wyjaśniła w pozwie, że nieruchomości, których pozew dotyczy, stanowią "wspólny dorobek małżonków"; przytoczyła też w pozwie twierdzenia uzasadniające przyjęcie tej kwalifikacji tak co do tych nieruchomości, jak i przedsiębiorstwa objętego również żądaniem powództwa. Skarżąca twierdziła mianowicie, że przedsiębiorstwo zostało nabyte i było prowadzone w czasie trwania małżeństwa i to dzięki wkładom gotówkowym względnie pracy obu stron i że z dochodów tego przedsiębiorstwa strony nabyły nieruchomości. Według twierdzeń skarżącej szłoby o przedmioty majątkowe, które stały się wspólnym majątkiem stron i objęte są współwłasnością ustawową. W konsekwencji zaś powództwo należy uznać za bezzasadne w świetle własnych twierdzeń skarżącej. Jak to już było podnoszone w literaturze prawniczej (D. P. P. z 1950 r. nr 3, str. 10), w czasie trwania wspólności ustawowej uprawnienia małżonka tak co do tej wspólności, jak i co do poszczególnych przedmiotów, nie są oznaczone udziałem. Udziały takie w myśl art. 25 kod. rodz. powstają dopiero od chwili ustania wspólności ustawowej. Skarżąca wbrew jej błędnemu poglądowi, nie ma też w stosunku do przedmiotów objętych tą wspólnością praw, jakie służą współwłaścicielowi na zasadzie art. 79 pr. rzecz.Odnośnie przedmiotów objętych wspólnością ustawową każdy z małżonków może z ważnych powodów żądać zniesienia tej wspólności (art. 24 kod. rodz.), poza tym sąd może małżonka pozbawić samodzielnego zarządu majątkiem wspólnym obojga małżonków lub udziału we wspólnym zarządzie tym majątkiem, jeżeli zarząd jest wykonywany w sposób sprzeczny z dobrem rodziny albo nie może być wykonywany należycie, a to w postępowaniu niespornym przewidzianym w art. 16 ustawy z dnia 27 czerwca 1950 r. o postępowaniu niespornym w sprawach rodzinnych oraz z zakresu kurateli.Żądanie natomiast powództwa opartego przez skarżącą na twierdzeniach, które w razie ich prawdziwości uzasadniałyby stwierdzenie, że chodzi o dorobek małżonków stanowiący ich wspólny majątek, w którym skarżąca żąda ustalenia "równych" udziałów stron, jest w świetle dotychczasowych wyjaśnień bezzasadne.Ponieważ zaskarżony wyrok w ostatecznym wyniku odpowiada prawu, skarga kasacyjna ulega oddaleniu (art. 436 k.p.c.).