C 754/50

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Lisiewski (sprawozdawca); Sędziowie: Z. Wasilkowska, J. Kamiński.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku Waleriana i Zofii małżonków W. o rozgraniczenie nieruchomości, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej wnioskodawców na postanowienie Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 31 lipca 1950 r.,zaskarżone postanowienie uchylił i sprawę Sądowi Wojewódzkiemu dla m. st. Warszawy do ponownego rozpoznania odesłał.Uzasadnienie faktycznePrzed wejściem w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na terenie m. st. Warszawy wnioskodawcy byli właścicielami nieruchomości położonej w Warszawie przy ulicy T., nr. hipoteczny 12.608, sąsiadującej z nieruchomościami przy ul. T., nr. hipoteczny 7.637, i przy ulicy P., nr. hipoteczny 8.038. Właścicielami pierwszej z nich byli przed wejściem w życie wspomnianego dekretu Natalia S. i spadkobiercy jej męża Stanisława, tj. córka Zofia z S. Z. i Natalia S., właścicielką zaś drugiej nieruchomości była Emilia Maria Stanisława Ch. Wnioskodawcy wystąpili w Zarządzie Miejskim m. st. Warszawy - Biuro Pomiarów - jako władzy mierniczej pierwszej instancji z wnioskiem o przeprowadzenie rozgraniczenia pomiędzy nieruchomością przy ulicy T., a dwoma dalszymi nieruchomościami. Biuro Pomiarów wezwało do udziału w postępowaniu rozgraniczeniowym dotychczasowych właścicieli powyższych trzech nieruchomości. Emilia Maria Stanisława Ch. jednak na posiedzenie nie stawiła się, ponieważ wezwania jej nie doręczono. Mimo jej nieobecności Biuro Pomiarów z uwagi na brak zgody pomiędzy dalszymi uczestnikami postanowiło przekazać sprawę na drogę sądową. W postępowaniu przed Sądem Grodzkim brali udział wszyscy dotychczasowi właściciele trzech nieruchomości, a więc również Emilia Maria Stanisława Ch. Sąd Grodzki postanowił dopuścić do postępowania posiadaczy dalszych jeszcze działek, a następnie wniosek o rozgraniczenie oddalił. Zażalenia wnioskodawców na to postanowienie Sąd Okręgowy nie uwzględnił. Ustalił on, że wnioskodawcom przyznane zostało tylko prawo użytkowania budynku, że jednak takie uprawnienie nie daje im charakteru osób zainteresowanych w rozgraniczeniu w rozumieniu ustawy, że wprawdzie wnioskodawcy wystąpili w Zarządzie Miejskim z wnioskiem o przyznanie im prawa własności czasowej, ale dopiero z chwilą nabycia tej własności staną się oni osobami zainteresowanymi. Z uwagi na oddalenie wniosku Sąd Okręgowy uznał za dopuszczalne rozpoznanie sprawy bez udziału posiadaczy dalszych jeszcze działek, którzy mimo wezwania na rozprawę nie przybyli.W skardze kasacyjnej na powyższe postanowienie wnioskodawcy wnoszą o jego uchylenie i odesłanie sprawy do Sądu Grodzkiego. Wyrażają oni pogląd, że uprawnienia płynące z art. 5, art. 7 ust. (1) i (4) oraz art. 9 dekretu z dnia 26 października 1945 r. jak również zezwolenie na użytkowanie budynku uzasadniają w dostateczny sposób interes prawny w żądaniu rozgraniczenia, jeżeli pominie się nawet konieczność określenia granic na cele oparkanienia nieruchomości i utrzymania na niej porządku nie tylko w interesie wnioskodawców, lecz i w interesie publicznym.Uzasadnienie prawneSkarga kasacyjna jest uzasadniona. Słuszny jest pogląd Sądu Okręgowego, że prawo żądania rozgraniczenia jest przede wszystkim wypływem prawa własności. Jednak już w granicach art. 41 pr. rzecz. powstaje kwestia, czy roszczenie o rozgraniczenie służy wyłącznie właścicielowi, czy też żądać go mogą również osoby, którym służą na nieruchomości prawa rzeczowe. Nauka prawa pojmuje roszczenie o rozgraniczenie pod względem podmiotowym na ogół rozszerzające, czyli że przyznaje je również osobom uprawnionym rzeczowo. Wątpliwości, które skłaniały do zajęcia stanowiska przeciwnego, powinny upaść pod wpływem przepisów dekretu o rozgraniczeniu nieruchomości. Według bowiem art. 2 tego dekretu rozgraniczenie przeprowadza się z urzędu lub na wniosek osób zainteresowanych. W myśl zaś art. 15 tego dekretu sąd może przeprowadzić rozgraniczenie, gdy spór toczy się o wydanie nieruchomości, jeżeli ustalenie granic jest potrzebne do rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy. Zainteresowany w ustaleniu granicy nie jest sam tylko właściciel, a spór o wydanie nieruchomości niekoniecznie musi być oparty na prawie własności. Wynika z tego, że w rozumieniu dekretu o rozgraniczeniu nieruchomości legitymowany do żądania rozgraniczenia jest każdy, kto na nieruchomości ma prawa, których zakres jest zależny od rozmiarów nieruchomości. Do takich praw należy zaliczyć uprawnienia wypływające z art. 7 ust. (1) i (4) oraz art. 9 dekretu z dnia 26 października 1945 r., albowiem wiążą się one z własnością nieruchomości, a nie mają wyłącznie charakteru praw obligacyjnych. Niesłusznie zatem sądy niższych instancji uchyliły się od przeprowadzenia rozgraniczenia. Ponieważ zaś z tej przyczyny Sąd Grodzki nie rozpoznał istoty sprawy, należało orzec na podstawie art. 437 k.p.c.