C 877/51

SentencjaSąd Najwyższy na posiedzeniu w dniu 2 października 1951 r. w sprawie z powództwa Jana K. p-ko Janinie K. o rozwód, po rozpoznaniu zażalenia pozwanej na zarządzenie Przewodniczącego Sądu Wojewódzkiego dla m. st. Warszawy z dnia 1 sierpnia 1951 r. zaskarżone zarządzenie uchylił i sprawę Sądowi Wojewódzkiemu dla m. st. Warszawy celem nadania biegu... odpowiedzi pozwanej na rewizję powoda - odesłał.Uzasadnienie faktycznePełnomocnik pozwanej w dn. 30 czerwca 1951 r. wniósł do Sądu Wojewódzkiego dla m. st. Warszawy odpowiedź na skargę rewizyjną powoda, założoną przez tego ostatniego na wyrok wymienionego Sądu z dn. 16. IV 1951 r.Zarządzeniem z dn. 1 sierpnia 1951 r. przewodniczący Wydziału Cywilnego Sądu Wojewódzkiego nakazał z mocy art. 137 § 4 k.p.c. zwrot pełnomocnikowi pozwanej odpowiedzi na rewizję powoda.W zażaleniu na powyższe zarządzenie przewodniczącego, pełnomocnik pozwanej powołuje się na to, że odpowiedź na rewizję wniósł bez opłat, wobec braku ich (przez co skarżący zapewne rozumiał brak znaczków sądowych) w sądach na prowincji i twierdzi, że w dn. 9 lipca 1951 r. otrzymał wezwanie do uzupełnienia opłat. W dn. 16 lipca 1951 r. wysłał przekazem pocztowym do Sądu Wojewódzkiego dla m. st. Warszawy opłaty od odpowiedzi na rewizję, na dowód czego załącza dowód nadawczy. Na tej zasadzie, wobec uzupełnienia braków w terminie, skarżący wnosi o uchylenie zaskarżonego zarządzenia...Zażalenie uznać należy za uzasadnione.Co się tyczy odpowiedzi na rewizję, to zwrot jej był... nie usprawiedliwiony, gdyż odpowiedź na rewizję oddzielnej opłacie nie podlega. Ustawa z dn. 30.XII.1950 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych ustanawia tylko dwa rodzaje opłat sądowych: wpis i opłatę kancelaryjną (art. 24), stanowiąc, że podania nie podlegające opłacie wpisu wolne są od opłat sądowych (art. 25). Skoro zaś żaden przepis cyt. ustawy nie przewiduje, by od odpowiedzi na rewizję miał być uiszczony wpis, przeto ten rodzaj pisma procesowego z mocy art. 25 cyt. ustawy wolny jest od opłat.Mogłaby powstać wątpliwość, czy w sprawie niniejszej w dotychczasowym postępowaniu, przepisy ustawy z dn. 30.XII.1950 r. mają zastosowanie, z uwagi na to, że sprawa ta została wszczęta przed wejściem w życie tej ustawy. Należy mieć na uwadze, że stosownie do art. 108 cyt. ustawy dotychczasowe przepisy o kosztach sądowych stosuje się nadal w sprawach, wszczętych przed wejściem w życie tej ustawy aż do ukończenia postępowania w instancji, z czego a contrario wynika, że pisma i wnioski rozpoczynające postępowanie w wyższej instancji, podlegają opłatom przewidzianym w nowej ustawie.W związku z treścią art. 108 rozważenia wymaga, jak należy rozumieć termin "ukończenie postępowania w instancji". W zasadzie postępowanie kończy się w instancji wydaniem orzeczenia co do istoty sprawy; takie jednak rozumienie "ukończenia postępowania w instancji" byłoby zbyt ograniczające, ponieważ niewątpliwie i po wydaniu orzeczenia, kończącego sprawę w instancji (zwłaszcza po wyroku) może toczyć się jeszcze w tej samej instancji postępowanie w pewnym zakresie (co do sporządzenia uzasadnienia orzeczenia, przyjęcia i odrzucenia środków odwoławczych, sprostowania, wykładni lub uzupełnienia wyroku itp.). Z drugiej strony nie można rozciągać pojęcia postępowania "w instancji" na całe postępowanie aż do chwili, gdy akta sprawy znajdują się w danej instancji. Prawidłowa i zgodna z intencją przepisu wykładnia art. 108 ust. o koszt. sąd. w spr. cyw. prowadzi do wniosku, że w świetle tego przepisu pismo (wniosek) podlega opłacie według przepisów dawnych, gdy opłata warunkuje czynność sądu tej instancji, w której sprawa toczyła się w chwili wejścia w życie tej ustawy, natomiast pismo (wniosek) podlega opłacie według przepisów nowej ustawy, gdy opłata ta warunkuje czynność sądu wyższej instancji. Intencją cyt. przepisu było bowiem niewątpliwie, by rozgraniczyć opłaty sądowe - nowe i stare - według właściwości instancyjnej sądów.Tak więc w sprawie wszczętej przed 1.I.1951 r., gdy idzie o pisma i wnioski, składane po wyroku I instancji, zapadłym po tej dacie, to takie wnioski, których załatwienie co do istoty wniosku należy do sądu I instancji (jak np. wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku, wnioski o sprostowanie, wykładnię i uzupełnienie wyroku, wniosek o przywrócenie terminu do założenia środka odwoławczego), podlegają opłacie według przepisów obwiązujących przed dniem 1.I.1951 r. Natomiast pisma i wnioski, składane po tej dacie, wprawdzie do sądu I instancji, ale takie, których załatwienie merytoryczne należy do sądu II instancji (w szczególności rewizja, zażalenie, odpowiedź na rewizję) podlegają przepisom nowej ustawy o kosztach sądowych. Te same zasady stosować - mutatin mutandia - należy, gdy sprawa wszczęta według dawnych przepisów przechodzi po dacie 1.I.1951 r. z II do III instancji.