I C 279/53

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie rejestrowej Rolniczego Zespołu Spółdzielczego "Współpraca" w W., po rozpoznaniu rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od postanowienia Sądu Powiatowego w Wałczu z dnia 26 czerwca 1952 r.,postanowił:I.zaskarżone postanowienie w części dotyczącej wykreślenia Rolniczego Zespołu Spółdzielczego "Współpraca" w W. z rejestru spółdzielni zmienić i wniosek Centrali Rolniczej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w K. w tej części oddalić,a w związku z tymII.zarządzić:1.wykreślenie z rejestru spółdzielni Rs. 212 Sądu Powiatowego w Wałczu w rubryce 7 pod numerem kolejnym wpisu drugim, wyrazów "i wykreślono z rejestru",2.wpisanie tamże w rubryce 7 jako ostatni numer kolejny wpisu wyrazów: "Na podstawie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 25 sierpnia 1953 r. wykreślono wpis o wykreśleniu spółdzielni z rejestru".Uzasadnienie faktyczneZgodnie z wnioskiem Centrali Rolniczej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" z dnia 14 czerwca 1952 r. Sąd Powiatowy w Wałczu prawomocnym obecnie postanowieniem z dnia 26 czerwca 1952 r. zarządził dokonanie w rejestrze spółdzielni produkcyjnej pod nazwą Rolniczy Zespół Spółdzielczy "Współpraca" w W. wpisu następującej treści. "Stosownie do decyzji Centrali Rolniczej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w K. spółdzielnię rozwiązano w myśl § 10 statutu z powodu działalności niezgodnej ze statutem i wykreślono z rejestru na podstawie wniosku z dnia 14 czerwca 1952 r."Powyższe postanowienie w części dotyczącej wykreślenia spółdzielni z rejestru zaskarżył Minister Sprawiedliwości rewizją nadzwyczajną, wniesioną dnia 28 lutego 1953 r., opartą na zarzucie naruszenia interesu Państwa Ludowego oraz art. 72 ust. 1 i 78 ust. 1 ustawy o spółdzielniach z dnia 29 października 1920 r. (jednolity tekst: Dz. U. z 1950 r. Nr 25, poz. 232), wnosząc o zmianę postanowienia Sądu Powiatowego w Wałczu, oddalenie wniosku Centrali Rolniczej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" o wykreślenie spółdzielni "Współpraca" z rejestru oraz o zarządzenie: 1) wykreślenia z rejestru spółdzielni Rs. 212 w rubryce 7 pod numerem kolejnym wpisu drugim wyrazów "i wykreślono z rejestru na podstawie wniosku z dnia 14 czerwca 1952 r." i 2) wpisania tamże w rubryce 7 jako ostatni numer kolejny wpisu "Na podstawie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia... wykreślono wpis o wykreśleniu spółdzielni z rejestru".Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nadzwyczajna słusznie wskazuje, że zgodnie z art. 72 ust. 1 i art. 78 ust. 1 ustawy o spółdzielniach z dnia 29 października 1920 r. (jednolity tekst: Dz. U. z 1950 r. Nr 25, poz. 232) wykreślenie spółdzielni z rejestru następuje dopiero po ukończeniu jej likwidacji. Wyjątki od tej zasady zachodzą jedynie w razie upadłości (art. 72 ust. 1) albo w przypadku przewidzianym w art. 70 ust. 5 ustawy o spółdzielniach, tj. gdy co do spółdzielni, która nie rozpoczęła prowadzenia wspólnego przedsiębiorstwa bądź od roku go nie prowadzi i żadnego majątku nie posiada, Centralny Związek Spółdzielczy zgłosi wniosek o wykreślenie z rejestru bez potrzeby rozwiązywania i przeprowadzania likwidacji.Żaden z tych wyjątków w danym przypadku nie zachodzi, a w związku z tym zarzut rewizji nadzwyczajnej, że postanowienie o wykreśleniu spółdzielni z rejestru powzięte zostało z obrazą art. 72 ust. 1 i 78 ust. 1 ustawy o spółdzielniach, tj. z naruszeniem istotnych przepisów prawa, zasługuje na uwzględnienie.Trafnie również podnosi rewizja nadzwyczajna, że prawidłowe organizowanie, kierowanie i propagowanie, a - w razie konieczności - ewentualnie rozwiązywanie rolniczych spółdzielni produkcyjnych, podlega szczególnej trosce Państwa Ludowego. Zaniechanie przeprowadzenia w sposób właściwy likwidacji spółdzielni, a zwłaszcza brak likwidatorów, może poza tym zagrażać mieniu społecznemu. Z tych więc względów należy uznać, że postanowienie Sądu Powiatowego w Wałczu w części nakazującej wykreślenie spółdzielni z rejestru przed przeprowadzeniem postępowania likwidacyjnego narusza także interes Państwa Ludowego.Skoro zatem rewizja nadzwyczajna jest usprawiedliwiona, Sąd Najwyższy na mocy art. 398, 394 § 3 i 386 k.p.c. w związku z art. 4 k.p.n. orzekł jak w sentencji.