I CKN 238/99
Izba Cywilna2001-08-08
Skład orzekający: Elżbieta Skowrońska-Bocian, Marek Sychowicz, Jan Górowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Sąd drugiej instancji prawidłowo zastosował art. 415 k.c. w sytuacji, gdy zmniejszenie majątku powódki nastąpiło w wyniku jej własnych, dobrowolnych działań, a błędne motywy nie przesądzają o istnieniu szkody?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że art. 415 k.c. może znaleźć zastosowanie jedynie w sytuacji, gdy zostaną spełnione określone przesłanki: wykazana szkoda, zawinione zachowanie podmiotu oraz normalny związek przyczynowy między tym zachowaniem a szkodą. W rozpoznawanej sprawie żadna z tych przesłanek nie została wykazana, a zmniejszenie majątku powódki nastąpiło w wyniku jej własnych, dobrowolnych działań, co wyklucza istnienie szkody w rozumieniu art. 415 k.c.Stan faktyczny
Powódka F. S. domagała się zapłaty od pozwanych J. i K. małżonków K. Sąd pierwszej instancji oddalił powództwo, uznając, że doszło do nieformalnej umowy darowizny z elementami dożywocia. Sąd drugiej instancji zmienił wyrok i zasądził dochodzoną kwotę, opierając odpowiedzialność pozwanych na art. 415 k.c. Pozwani wnieśli kasację od wyroku sądu drugiej instancji.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu w O. do ponownego rozpoznania.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt I CKN 238/99 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 sierpnia 2001 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Marek Sychowicz del. SSA Jan Górowski Protokolant Ewa Krentzel w sprawie z powództwa F. S. przeciwko J. i K. małżonkom K. o zapłatę, po rozpoznaniu w Izbie Cywilnej w dniu 8 sierpnia 2001 r. na rozprawie kasacji pozwanych od wyroku Sądu Wojewódzkiego w O. z dnia 10 marca 1998 r., sygn. akt I Ca …/98, uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w O. do ponownego rozpoznania.
2 Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 10 marca 1998 r. Sąd Wojewódzki w O. na skutek apelacji powódki F. S. zmienił wyrok Sądu Rejonowego w O. z dnia 23 kwietnia 1997 r. i zasądził na rzecz powódki od pozwanych J. i K. małż. K. kwotę 8.483,84 zł z odsetkami. Sąd pierwszej instancji oddalając powództwo ustalił, że pomiędzy stronami doszło do zawarcia nieformalnej umowy darowizny z elementami dożywocia, w wykonaniu której powódka darowała pozwanym, u których zamieszkiwała, dochodzoną pozwem kwotę. Wprawdzie później powódka wyprowadziła się od pozwanych, jednak nie wystąpiły okoliczności, które możnaby ocenić w kategoriach rażącej niewdzięczności i które uzasadniałyby odwołanie wykonanej darowizny. Sąd drugiej instancji wskazał, że podstawę odpowiedzialności pozwanych stanowi art. 415 k.c. , gdyż postępowanie pozwanych było wadliwe w sensie obiektywnym i subiektywnym, a w sprawie nie znajduje zastosowania art. 405 k.c. Kasacja pozwanych oparta została na pierwszej podstawie kasacyjnej. Skarżący wskazują naruszenie art. 415 k.c. przez jego błędne zastosowanie. W odpowiedzi na kasację powódka wniosła o jej oddalenie. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja jest oczywiście zasadna. Powołany przez Sąd drugiej instancji jako podstawa rozstrzygnięcia art. 415 k.c. może znaleźć zastosowanie, gdy zostaną spełnione określone przesłanki: zostanie wykazana szkoda, zawinione zachowanie się określonego podmiotu i normalny związek przyczynowy pomiędzy tym zachowaniem się a powstałą szkodą. Żadna z tych przesłanek nie została wykazana w rozpoznawanej sprawie. Trudno nawet mówić o istnieniu szkody po stronie powódki w sytuacji, gdy zmniejszenie się majątku nastąpiło w wyniku jej
3 własnych, dobrowolnych działań. Błędne motywy, którymi powódka kierowała się przekazując pozwanym określone kwoty nie mogą przesądzać o istnieniu szkody. Już to stanowi wystarczającą przyczynę, aby uznać, że kasacja oparta została na usprawiedliwionych podstawach, a art. 415 k.c. został błędnie zastosowany. Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji (art. 39313 § 1 k.p.c.). er
Powiązane orzeczenia
- II CSKP 135/24 2024-04-24Czy Sąd Apelacyjny, zasądzając odszkodowanie w kwocie wyższej niż dochodzona przez powoda, ale mieszczącej się w łącznej kwocie ustalonej przez biegłego, naruszył art. 321 § 1 k.p.c. w związku z art. 187 § 1 pkt 1 k.p.c.…
- I CSK 87/18 2019-03-06Czy postanowienie sądu drugiej instancji o sprostowaniu wyroku, które w istocie zmienia merytoryczną treść rozstrzygnięcia i wysokość zasądzonego świadczenia, stanowi nieważność postępowania z powodu pozbawienia strony m…
- 4 CR 146/59 1959-12-30Czy w przypadku szkody wyrządzonej przestępstwem przywłaszczenia, w którym sprawca odniósł korzyść majątkową, dopuszczalne jest obniżenie odszkodowania na podstawie art. 158 § 2 k.z. z uwagi na przyczynienie się poszkodo…
- III KK 782/18 2020-03-12Czy utrzymanie w mocy obowiązku naprawienia szkody, mimo jej wcześniejszego naprawienia, stanowi rażące naruszenie prawa, które Sąd Najwyższy powinien naprawić z urzędu na podstawie art. 440 k.p.k.?
- 2 CR 128/58 1958-09-04Czy posiadacz rzeczy, który poniósł szkodę w wyniku bezprawnej ingerencji osoby trzeciej, może dochodzić odszkodowania obejmującego utracone spodziewane korzyści, a nie tylko zwrotu nakładów?
Powołane przepisy
art. 415 KCart. 405 KCart. 39313 § 1 KPC§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 20.07.2026. · PDF źródłowy