I CKN 362/98

Sygn. akt I CKN 362/98 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 stycznia 2000 r. Sąd Najwyższy Izba Cywilna w składzie następującym: Przewodniczący: SSN - F. Barczewska Sędziowie: SN - T. Domińczyk (spraw.) SN - K. Kołakowski Protokolant: E. Krentzel po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2000 r. na rozprawie sprawy z powództwa E. W. przeciwko: M. P., K. W., I. R., S. W., P. M., Z. T. o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym na skutek kasacji powódki od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 21 stycznia 1997 r., sygn. akt I ACr […] oddala kasację i zasądza od powódki na rzecz pozwanych: M. P., K. W., I. R., S. W., P. M., Z. T. kwotę 750 (siedemset pięćdziesiąt) zł tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. 2 U Z A S A D N I E N I E W pozwie z dnia 12 września 1995 r. powódka E. W. wniosła o uzgodnienie treści księgi wieczystej nr […], prowadzonej w Sądzie Rejonowym w G., przez wykreślenie w dziale II B. W. i wpisanie tam obojga małżonków, tj. B. W. i powódki. Twierdziła, iż nieruchomość była przedmiotem darowizny zarówno na rzecz jej jak i męża, co sprawia, iż wpis w dziale drugim nie odzwierciedla rzeczywistego stanu rzeczy. Wyrokiem z dnia 12 kwietnia 1996 r. Sąd Wojewódzki w G. powództwo oddalił z następującym uzasadnieniem. Powódka pozostawała w związku małżeńskim z B. W. od 7 sierpnia 1951 r. Umową notarialną z dnia 9 sierpnia 1954 r. P. W., teść powódki, darował swemu synowi, a mężowi powódki, nieruchomość o obszarze 24,7588 ha. W ślad za tym został on ujawniony w księdze wieczystej jako właściciel nieruchomości. B. W. zmarł dnia 16 września 1992 r. Spadek po nim, na podstawie ustawy, nabyli: żona E. (powódka) w 5/20 części oraz zstępni M. P., K. W., I. R., Z. T. i S. W. po 3/20 części. Rewizję powódki od postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku opartą na zarzucie, iż sąd nie uwzględnił dorobkowego charakteru majątku, Sąd Wojewódzki oddalił. W dniu 20 czerwca 1995 r. spadkobiercy Z. T., I. R. i M. P. zbyli swoje udziały na rzecz P. M., pod warunkiem, że prowadzący gospodarstwo rolne, K. W., nie skorzysta z prawa pierwokupu. Umową z dnia 26 czerwca 1995 r. uczynił to samo S. W.. Ponieważ uprawniony K. W. z prawa pierwokupu nie skorzystał, umową z dnia 10 sierpnia 1995 r. wymienieni spadkobiercy przenieśli swoje udziały na rzecz P. M.. Z przytoczonych ustaleń faktycznych Sąd Rejonowy wyprowadził wniosek, iż nieruchomość stanowiła majątek odrębny spadkodawcy. Umowa 3 darowizny nie zawiera bowiem zastrzeżenia, iż jej przedmiot ma wejść do majątku wspólnego małżonków. Skutku takiego nie można natomiast wiązać ani z tym, że powódka wraz z obdarowanym gospodarstwo rolne prowadziła, ani też z tym, że poczyniła na to gospodarstwo nakłady. Zaskarżonym wyrokiem Sąd Apelacyjny rewizję powódki oddalił podzielając w zupełności stanowisko sądu pierwszej instancji. Podkreślił jednocześnie, że nie ma znaczenia w sprawie to, czy czworo spośród spadkobierców B. W. skutecznie zbyło swoje udziały, skoro nie może to wpłynąć na ocenę okoliczności stanu faktycznego w rozpoznawanej sprawie. W kasacji opartej na podstawie naruszenia prawa materialnego, w szczególności art. 65 § 1 kc w związku z art. 553 kc powódka wniosła „o zmianę zaskarżonego wyroku i uznanie powództwa”. W odpowiedzi na kasację pozwani domagają się jej odrzucenia, twierdząc, iż nie odpowiada ona wymogom określonym dla tego rodzaju środka odwoławczego, bądź jej oddalenie ze względu na bezzasadności zarzutów w niej podniesionych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja nie jest uzasadniona. Wskazując na naruszenie przez Sąd Apelacyjny art. 65 kc kasacja konsekwentnie twierdzi, iż umowa darowizny „stanowiąc w treści umowę dożywocia, w swoich skutkach i zawartym celu dotyczy obojga małżonków”. Z takim twierdzeniem zgodzić się nie można. Będąca przedmiotem oceny, umowa jednoznacznie prezentuje zarówno zgodny zamiar stron jak i cel, który ma spełniać. W stosunkach wiejskich, zwłaszcza na tle zmian pokoleniowych, darowizna w postaci gospodarstwa rolnego ze strony ojca na rzecz syna należy do zjawisk typowych o cechach powszechności. Ani zasady współżycia społecznego, ani też wykształcone zwyczaje nie przemawiają za taką ich interpretacją, która mogła by usprawiedliwiać twierdzenie, że w przypadku, kiedy obdarowany pozostaje w związku małżeńskim, przedmiot darowizny wchodzi do majątku wspólnego. 4 Twierdzenia w kasacji podniesione, nie pozostają w żadnym związku z postanowieniami umowy darowizny. Przedstawione w wysoce uogólnionej postaci, w istocie sprowadzają się do polemiki ze stanowiskiem sądu bez próby wykazania chociażby jakie konkretnie wady w rozumowaniu sądu sprawiły, że odmienna jest rzeczywiście wyrażona przez kontrahentów intencja, co do skutków prawnych zawartej umowy. Samo zaś wieloletnie prowadzenie gospodarstwa rolnego przez powódkę wespół z obdarowanym, przy jednoczesnym braku jakichkolwiek zdarzeń prawnych z tego okresu, mających związek z przedmiotem darowizny, nie usprawiedliwia przekonania skarżącej o zmianie stanu prawnego nieruchomości. Wszystko to oznacza brak uzasadnionej podstawy kasacyjnej, w szczególności nie zachodzi naruszenie art. 65 kc. Nie jest zaś rzeczą sądu kasacyjnego odgadywanie intencji skarżącej, o ile zarzuca ona także naruszenie art. 553 kc. Kasacja poprzestaje wszak jedynie na powołaniu wymienionego przepisu. Z tych względów i na zasadzie art. 39312 kpc należało orzec jak w sentencji. aw er