I CNP 24/18

Sygn. akt I CNP 24/18 POSTANOWIENIE Dnia 13 grudnia 2018 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dariusz Dończyk w sprawie skargi M. K. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego w W. z dnia 5 stycznia 2018 r., sygn. akt VI Cz (…) w przedmiocie zabezpieczenia powództwa, wydanego w sprawie z powództwa R. K. przeciwko M. K. o obniżenie alimentów, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 13 grudnia 2018 r., odrzuca skargę. UZASADNIENIE Skarżący M. K. reprezentowany przez przedstawicielkę ustawową A. K., na podstawie art. 4241 § 1 k.p.c., domagał się stwierdzenia niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego w W. z dnia 5 stycznia 2018 r. (sygn. akt VI Cz (…)) wydanego w przedmiocie wniosku powoda o udzielenie zabezpieczenia powództwa. W uzasadnieniu wniesionego środka zaskarżenia skarżący powołał się na naruszenie przez Sąd Okręgowy art. 360 k.p.c. Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia została wniesiona po dniu 3 kwietnia 2018 r. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 2 Skarga została wniesiona od postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 5 stycznia 2018 r. wydanego w sprawie z powództwa R. K. o obniżenie alimentów w związku z rozpatrzeniem zażalenia powoda na postanowienie Sądu pierwszej instancji w przedmiocie jego wniosku o udzielenie zabezpieczenia. Od tego orzeczenia nie przysługuje prawo wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Zgodnie bowiem z art. 4241 § 1 k.p.c., skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia przysługuje od prawomocnego wyroku sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, a w wyjątkowych wypadkach, określonych w art. 4241 § 2 k.p.c., także od prawomocnego wyroku sądu pierwszej instancji. W obu przypadkach przedmiotem zaskarżenia może być wyłącznie prawomocny wyrok (w postępowaniu nieprocesowym postanowienia kończące postępowanie w sprawie). Zaskarżone postanowienie Sądu Okręgowego, uwzględniające w części zażalenie powoda wniesione od postanowienia Sądu pierwszej instancji w przedmiocie udzielenia zabezpieczenia powództwa, jest rozstrzygnięciem o charakterze wpadkowym, które nie jest wyrokiem kończącym postępowania w sprawie, a tym samym nie jest zaskarżalne skargą o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia (art. 4241 k.p.c.). Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku jest nadzwyczajnym środkiem prawnym pozwalającym na zakwestionowanie orzeczeń, których wydanie stało się źródłem szkody, a które równocześnie pozostają w oczywisty i rażący sposób sprzeczne z prawem. Podstawę uwzględnienia skargi stanowić może wadliwość orzeczenia o zasadniczym i ewidentnym charakterze, nie zaś każdy, nawet marginalny czy wątpliwy, wypadek jego sprzeczności z prawem (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 23 października 2014 r., V CNP 15/14, nie publ. oraz z dnia 16 czerwca 2015 r., IV CNP 72/14, nie publ.). Równocześnie, skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku posiada ściśle określony cel - służąc uzyskaniu prejudykatu w rozumieniu art. 4171 § 2 k.c., niezbędnego do dochodzenia odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa w odrębnym postępowaniu. W odniesieniu do prawomocnych orzeczeń, od których skarga nie przysługuje, odszkodowania z tytułu szkody wyrządzonej przez wydanie prawomocnego orzeczenia 3 niezgodnego z prawem można domagać się bez uprzedniego stwierdzenia niezgodności orzeczenia z prawem w postępowaniu ze skargi, chyba że strona nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych (art. 4241b k.p.c.). Ze względu na niedopuszczalność skargi tylko ubocznie należy zauważyć, że skarga nie spełniała także wszystkich wymagań formalnych wymaganych od tego środka zaskarżenia. Zarysowana powyżej szczególna funkcja skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia w polskim systemie prawa determinuje postrzeganie tego środka zaskarżenia jako środka prawnego o ściśle sformalizowanym charakterze. Wiąże się to z kreowaniem po stronie podmiotów skarżących obowiązku ścisłego wykazania przesłanek dopuszczalności skargi określonych w art. 4241 § 1 k.p.c. oraz spełnienia wymagań skargi, które zostały wyróżnione w art. 4245 § 1 k.p.c. Skarga o stwierdzenie niezgodności prawomocnego orzeczenia z prawem powinna zatem zawierać oznaczenie orzeczenia, od którego została wniesiona ze wskazaniem w jakiej części zostało zaskarżone, przytoczenie jej podstaw i ich uzasadnienie, wskazanie przepisu prawa, z którym orzeczenie to jest niezgodne, uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody spowodowanej przez wydanie orzeczenia, którego skarga dotyczy, wykazanie, że wzruszenie zaskarżonego orzeczenia w drodze innych środków prawnych nie było i nie jest możliwe oraz wniosek o stwierdzenie niezgodności orzeczenia z prawem. Zachowanie powyższych wymagań konstrukcyjnych skargi podlega przy tym badaniu przez Sąd Najwyższy przy wniesieniu skargi, zaś uchybienie tym wymaganiom nie podlega sanowaniu i skutkuje odrzuceniem skargi a limine (art. 4248 § 1 k.p.c.). Sąd Najwyższy w swoim orzecznictwie wyjaśnił, iż powyższe wymagania konstrukcyjne powinny być spełnione w sposób kumulatywny, a nadto że każde z nich ma charakter samoistny i powinno być spełnione samodzielnie, niezależnie od innych (por. m.in. postanowienia z dnia 20 lipca 2005 r., IV CNP 1/05, nie publ. oraz z dnia 7 sierpnia 2012 r., III CNP 14/12, nie publ.). Z tych względów stwierdzić należy, że nie zostało spełnione przez skarżącego wymaganie określone w art. 4245 § 1 pkt 5 k.p.c.; tj. wykazanie, że wzruszenie zaskarżonego orzeczenia w drodze innych środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Skarżący w uzasadnieniu wniesionego środka zaskarżenia 4 wskazał, że wzruszenie zaskarżonego postanowienia w drodze innych środków prawnych nie jest możliwe. Skarga nie zawiera jednak żadnego koniecznego wywodu jurydycznego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 2006 r., III CNP 23/05, OSNC 2006, nr 7-8, poz. 140) wykazującego, że wzruszenie orzeczenia za pomocą innych środków zaskarżenia, w tym m.in. skargi kasacyjnej, skargi o wznowienie postępowania, czy też skargi nadzwyczajnej nie było możliwe. Tym samym uznać należy, iż skarżący nie wykazał, że nie było i nie jest dopuszczalne wzruszenie zaskarżonego orzeczenia. Nie zostało więc spełnione przez niego wymaganie określone w art. 4245 § 1 pkt 5 k.p.c. Mając powyższe na względzie skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia podlega odrzuceniu na podstawie art. 4248 § 1 k.p.c. jw