I CNP 38/18

Sygn. akt I CNP 38/18 POSTANOWIENIE Dnia 13 grudnia 2018 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dariusz Dończyk w sprawie skargi M. B. i J. B. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia 9 sierpnia 2016 r., sygn. akt V Ca […], wydanego w sprawie z powództwa M. B. i J. B. przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej w P. o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 13 grudnia 2018 r., 1) odrzuca skargę; 2) zasądza od powodów na rzecz pozwanej kwotę 2717 (dwa tysiące siedemset siedemnaście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania przed Sądem Najwyższym. 2 UZASADNIENIE Skarżący M. B. i J. B., na podstawie art. 4241 § 1 k.p.c., domagali się stwierdzenia niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia 9 sierpnia 2016 r. (sygn. akt V Ca […]) wydanego w sprawie o zapłatę. Skarga została wniesiona w dniu 9 sierpnia 2018 r. (k. 23). W uzasadnieniu wniesionego środka zaskarżenia skarżący wskazali na naruszenie przez Sąd Okręgowy art. 410 § 1 i 2 w zw. z art. 405 k.c. poprzez ich niezastosowanie oraz naruszenie art. 328 § 2 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku jest nadzwyczajnym środkiem prawnym pozwalającym na zakwestionowanie orzeczeń, których wydanie stało się źródłem szkody, a które równocześnie pozostają w oczywisty i rażący sposób sprzeczne z prawem. Podstawę uwzględnienia skargi stanowić może wadliwość orzeczenia o zasadniczym i ewidentnym charakterze, nie zaś każdy, nawet marginalny czy wątpliwy, wypadek jego sprzeczności z prawem (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 23 października 2014 r., V CNP 15/14, nie publ. oraz z dnia 16 czerwca 2015 r., IV CNP 72/14, nie publ.). Równocześnie, skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku posiada ściśle określony cel - służąc uzyskaniu prejudykatu w rozumieniu art. 4171 § 2 k.c., niezbędnego do dochodzenia odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa w odrębnym postępowaniu. Zarysowana powyżej szczególna funkcja skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia w polskim systemie prawa determinuje postrzeganie tego środka zaskarżenia jako środka prawnego o ściśle sformalizowanym charakterze. Wiąże się to z kreowaniem po stronie podmiotów skarżących obowiązku ścisłego wykazania przesłanek dopuszczalności skargi określonych w art. 4241 § 1 k.p.c. oraz spełnienia wymagań skargi wyróżnionych w art. 4245 § 1 k.p.c. Skarga o stwierdzenie niezgodności prawomocnego orzeczenia z prawem powinna zatem zawierać oznaczenie orzeczenia, od którego została wniesiona ze wskazaniem w jakiej części zostało zaskarżone, przytoczenie 3 jej podstaw i ich uzasadnienie, wskazanie przepisu prawa, z którym orzeczenie to jest niezgodne, uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody spowodowanej przez wydanie orzeczenia, którego skarga dotyczy, wykazanie, że wzruszenie zaskarżonego orzeczenia w drodze innych środków prawnych nie było i nie jest możliwe oraz wniosek o stwierdzenie niezgodności orzeczenia z prawem. Zachowanie powyższych wymagań konstrukcyjnych skargi podlega przy tym badaniu przez Sąd Najwyższy przy wniesieniu skargi, zaś uchybienie tym wymaganiom nie podlega sanowaniu i skutkuje odrzuceniem skargi a limine (art. 4248 § 1 k.p.c.). Sąd Najwyższy w swoim orzecznictwie wyjaśnił, iż powyższe wymagania konstrukcyjne powinny być spełnione w sposób kumulatywny, a nadto że każde z nich ma charakter samoistny i powinno spełnione samodzielnie, niezależnie od innych (por. m.in. postanowienia: z dnia 20 lipca 2005 r., IV CNP 1/05, nie publ. oraz z dnia 7 sierpnia 2012 r., III CNP 14/12, nie publ.). Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że nie zostało spełnione przez skarżących wymaganie określone w art. 4245 § 1 pkt 5 k.p.c.; tj. wykazanie, że wzruszenie zaskarżonego wyroku w drodze innych środków prawnych nie było i nie jest możliwe. W uzasadnieniu wniesionego środka zaskarżenia wskazano i gruntownie umotywowano, że w odniesieniu do zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego nie zachodziły podstawy do wniesienia skargi o wznowienie postępowania, w sprawie - ze względu na wartość przedmiotu zaskarżenia - nie była także dopuszczalna skarga kasacyjna. Ponadto podniesiono, że w sprawie nie było możliwe zastosowanie powództwa przeciwegzekucyjnego, gdyż nie zostało zainicjowane stosowne postępowanie egzekucyjne. Ostatecznie argumentowano, że charakter sprawy oraz rodzaj orzeczenia wykluczają możliwość wzruszenia zaskarżonego orzeczenia w drodze innych środków prawnych, z tej przyczyny, że takich środków prawnych w obowiązującym aktualnie stanie prawnym nie ma, a także w stanie prawnym istniejącym po wydaniu orzeczenia ich nie było. Zawarte w uzasadnieniu skargi stanowisko skarżących w kwestii dopuszczalności wzruszenia orzeczenia objętego zaskarżeniem pomija jednak okoliczność, że w dniu 3 kwietnia 2018 r., a więc przed wniesieniem skargi, do polskiego systemu prawnego wprowadzono kolejny nadzwyczajny środek zaskarżenia, tj. skargę 4 nadzwyczajną, której celem jest eliminacja prawomocnych orzeczeń naruszających zasady lub wolności i prawa człowieka i obywatela określone w Konstytucji albo w sposób rażący naruszających prawo przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 89 i nast. ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym, Dz.U. z 2018 r., poz. 5 ze zm.). Ze względu na to, że uwzględnienie skargi nadzwyczajnej - zgodnie z art. 39815 i 39816 k.p.c. w związku z art. 95 ustawy o Sądzie Najwyższym - prowadzi do uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania albo do uchylenia zaskarżonego orzeczenia i orzeczenia na nowo co do istoty sprawy, a więc do eliminacji przyczyny „szkody judykacyjnej”, to dla spełnienia wymogów określonych w art. 4245 § 1 pkt 5 k.p.c. koniecznym było również wykazanie przez skarżących we wniesionym środku zaskarżenia, że wzruszenie zaskarżonego wyroku nie jest możliwe w wyniku wniesienia skargi nadzwyczajnej (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 30 sierpnia 2018 r., III CNP 9/18, nie publ. oraz z dnia 6 listopada 2018 r., II CNP 17/18, nie publ.). Wobec stwierdzenia, że skarżący nie wskazali, a tym samym także nie wykazali, iż nie było i nie jest dopuszczalne wzruszenie zaskarżonego orzeczenia poprzez wykorzystanie instytucji skargi nadzwyczajnej uznać należało, że nie został spełniony wymóg określony w art. 4245 § 1 pkt 5 k.p.c., a tym samym wniesiona skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia podlega odrzuceniu na podstawie art. 4248 § 1 k.p.c. O kosztach postępowania przed Sądem Najwyższym orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i 3, art. 99, art. 391 § 1, art. 39821 i art. 42412 k.p.c. w związku przepisami § 10 ust. 5 pkt 2 w zw. z § 2 pkt 5 oraz § 15 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (jedn. tekst: Dz.U. z 2018 r., poz. 265). jw